Horadu i śvietu
Centar Miensku — centar Biełarusi
Vy daŭno byvali ŭ mienskim Vierchnim mieście? Prajdziciesia jak-niebudź nadviačorkam, pahladzicie, jak jano patanaje ŭ čornym sutońni, jak zmaŭkajuć huki i haśnie śviatło. Nie čuvać dziciačych hałasoŭ u dvarach, nie siadziać susiedki na łavačkach, nie mihciać u voknach mituślivym śviatłom błakitnyja ekrany. Niama vazonaŭ na padvakońniach, nie łunajuć pachi z kuchniaŭ, nie trapiečacca pad vietram bializna. Pusta j miortva.
Z tatalnym adsialeńniem ludziej z histaryčnych kvartałaŭ źnik i ichny samavity duch. Ciapier tam — nabor kantoraŭ, a dvary pazajmanyja mašynami, što ščylna prytknutyja adna da adnoj u razhar budniaŭ. A pa vychadnych i na śviaty tut taksama hłucha j sumna. Nia budziem zaraz spračacca j pra toje, nakolki maralnym było źniščeńnie bernardynskaha ćvintaru j vykidańnie kostak manachaŭ, što znajšli byli tut svoj apošni spačyn. Ale piŭnucha na tych samych kaściach — ci ž lepšaje vykarystańnie prastory staroha horadu, ahulnaja płošča jakoj u Miensku — nul cełych i niekalki sotych ad ahulnaje płoščy stalicy? Padumaŭšy, mo było varta narezać u byłych handlovych radach pamiaškańni dla roznych šapikaŭ i jatak — knižnych, pramtavarnych, praduktovych, jak i było spradvieku? Vidavočna, patreba ŭ kolišnich «Vilenčukoŭ» vyrasła b stakroć. Prynamsi, było b dziela čaho tam stać u čarhu. U tym kvartale j da siońnia niama nivodnaha kijosku. A ŭletku ŭładalniki piŭnuchi, što zaviecca maksymalna niecikava — «Pivnoj riestoran'», zastaviać usiu płošču pierad im stolikami z darahim pivam. I heta pad voknami muzyčnaj škoły. Zaniapad cyvilizacyjny — navidavoku. Nu a ŭ chałodnuju paru tut pa-raniejšamu budzie zieŭrać pustka.
Takoju ž pamyłkaju budzie budaŭnictva parkinhu na Niamizie. Dla vyjezdaŭ ź jaho buduć prasiečanyja dadatkovyja prajezdy ŭ starych dvarach. Vakoł kvartału vulicaŭ Revalucyjnaj i Kamsamolskaj ruch aŭtamabilaŭ uzraście šmatkroć. Samaja kaštoŭnaja častka staroha horadu pieratvorycca ŭ zvyčajny transpartny vuzieł. U vyniku hety ŭčastak horadu stanie nieprydatnym dla adpačynku i zdarovaha žyćcia.
U dziaržaŭny śpis kvartał nad Niamihaj byŭ uniesieny z farmuloŭkaj biezumoŭnaha zachavańnia budynkaŭ i zbudavańniaŭ, planirovačnaje struktury, landšaftu i kulturnaha płastu na ŭsioj terytoryi ŭzdoŭž tych vulicaŭ i prylehłaje terytoryi. Parkinh, adnak, uparta budujuć, nasupierak samomu pryznačeńniu starych kvartałaŭ, jakija nie pad parkinhi treba ŭžyvać.
Poŭny varyjant artykułu čytajcie ŭ "Našaj Nivie"
Siarhiej Chareŭski