Jury Humianiuk: na adnaho paeta mienš

Ale žyćcio nie mieła ničoha ahulnaha z byłymi časam.

Jury Humianiuk byŭ samym maładym u abłasnoj arhanizacyi Sajuza biełaruskich piśmieńnikaŭ, choć mieŭ sorak try hady. U hetyja vychodnyja ja vyčytvaŭ pierad podpisam u druk naš almanach «Novy Zamak». Apošni raz pry sustrečy my havaryli ź Jurkam ab tym, što jon daść u nastupny numar. Nielha było dapuścić, što jon nie ŭbačyć pieršaha.

Karotkaje ese «Cieni Bruna Šulca ŭ Horadni» budzie jaho pieršaj paśmiarotnaj publikacyjaj. Pad joju — adzin z apošnich zdymkaŭ paeta. Zdymak zrobleny mnoju ŭ mastackaj halerei «Kryha», što ŭ starym haradzienskim dvoryku, jakich zastałosia mała i jakija jon vielmi lubiŭ. Jurka skazaŭ, što na zdymku vyhladaje zanadta pahładčełym i što dašle jaki-niebudź inšy, ale nie dasłaŭ. Hladžu ciapier na hety zdymak: akuratna padstryžany, vusy z barodkaj, čaho raniej u jaho nie było.

Jury Humianiuk pryznajecca ŭ svaim ese, što jamu blizkaja tvorčaść Bruna Šulca, mižvajennaha polskaha litaratara. Što jaho hierojaŭ niaciažka ŭjavić na davajennych haradzienskich vulicach, jakija zachavalisia dahetul. Možna paznać i «Vulicu krakadziłaŭ», i «Cynamonavyja kramy», i «krychu demanična pažadlivych kabiet-maniekienaŭ». Na hetym zdymku jakraz z-za śpiny samoha Humieniuka vyhladaje nieznajomka.

Dla Jurki šmat značyła estetyka Bruna Šulca i haradzienskaj piśmieńnicy Zofji Nałkoŭskaj, jakaja zaŭvažyła Bruna i dapamahła jamu. Jon adčuŭ u ichnaj tvorčaści značnuju enierhietyku, jakaja, mahčyma, adlustravałasia ŭ jahonych vieršach, pryznajecca ŭ svaim apošnim ese siońnia miortvy paet.

U vieraśni na tych vulicach Horadni, jakija zachavali davajenny vyhlad, zdymałasia kino pra radziviłaŭskich apostałaŭ, jakija źnikli nibyta padčas vajny. Horad staŭ na paru dzion ažno Bierlinam. Humieniuka zaprasili zdymacca ŭ masoŭcy. Kazaŭ mnie, što praz sacyjalnyja sietki znajšli, padyšoŭ jak typaž. Jamu spadabaŭsia anturaž, kaściumy, zbroja. Usio vyhladała efiektna, a haradzienskim žančynam, pavodle jahonych nazirańniaŭ, padabalisia roli bierlinak.

Sam jon adčuvaŭ siabie niby ŭ svaim časie: u palito, pad kapielušom — kłasičny vyhlad jamu vielmi padabaŭsia. Niezdarma lubiŭ zdymacca pad matylom, z kapielušom na hałavie. Artystyčny vyhlad jaho ciešyŭ, paet pavinien vyhladać mienavita tak, ličyŭ jon: krychu staramodna, pa-retraŭsku, u davajennym styli.

Letaś u halerei «Kryha» adbyłasia cikavaja padzieja: była pradstaŭlenaja ŭ fotazdymkach historyja niekalkich haradzienskich siemjaŭ pačynajučy z carskich časoŭ. Na vulicy pad jabłyniaj siadzieli tyja, chto dapamoh stvaryć vystavu, i siarod ich byŭ Jury Humianiuk, jaki raskazaŭ pra ŭkaranionaść Humieniukoŭ u Horadniu. Jon hetym hanaryŭsia. Tekst ab svajoj siamji jon paśpieŭ napisać i apublikavać raniej.

Treciaha studzienia ŭ halerei «Kryha» było kaladnaje spatkańnie paetaŭ, mastakoŭ, muzykaŭ. Paety čytali vieršy, muzyki hrali, mastaki słuchali i pili vino. Dobraje vino, miž inšym, było tym razam. Ja pajšoŭ raniej, Jurka zapyniŭ i niečakana paprasiŭ hrošaj «na kilišak» paśla halerei. Nikoli raniej nie čuŭ ad jaho takich prośbaŭ i nie zmoh admović. Bolš jaho nie bačyŭ.

Jon byŭ estetam, jamu padabałasia niekali nazyvać siabie «łahodnym dendzi», simvalisty, madernisty byłych časoŭ byli jaho ŭlubionymi hierojami. Ale žyćcio nie mieła ničoha ahulnaha z byłymi časam. Humianiuk musiŭ trymać svaju muzu, jak sałaŭja, u pakajovaj kletcy, a sam nabiraŭ, vyčytvaŭ teksty ŭ «Pahoni», pisaŭ scenary dla dziciačaj navahodniaj jalinki ŭ lalečnym teatry, zatym biehaŭ ź mikrafonam, rychtujučy pieradačy dla radyjo.

Pieršy raz ja zaŭvažyŭ Jurku ŭ haradskim aŭtobusie, z adnakurśnikam abmiarkoŭvali paeziju Humilova. Humianiuk pajšoŭ na polskuju fiłałohiju va ŭniviersitecie, jak tolki jana adkryłasia. Stvaralnica polskaj fiłałohii była znaŭcaj Zofji Nałkoŭskaj. Niezdarma Humianiuk taksama dobra viedaŭ jaje tvorčaść, bałazie jana žyła ŭ jaho lubimyja davajennyja časy.

Dla tych, chto viedaŭ Juryja Humieniuka, byŭ znajomy ź jahonaj tvorčaściu, ciapier buduć nahadvać ab im cieni paeta: u byłym teatry Tyzienhaŭza, dzie jon pracavaŭ, u kamianicy 1795 hoda na Daminikanskaj, dzie była redakcyja «Pahoni», u kupałaŭskim univiersitecie, u muziejnym pakoi Zofji Nałkoŭskaj.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0