Pra litaraturu — z turmy: novaja kniha Alesia Bialackaha «Aśviečanyja Biełaruščynaj».
Hetuju knihu Aleś Bialacki zadumaŭ vydać da svajho 50-hodździa, 25 vieraśnia 2012. Zahadzia pačaŭ źbirać teksty, adnak u žniŭni 2011 byŭ aryštavany.Jubilej pravaabaronca sustreŭ u turmie: kiraŭnika «Viasny» asudzili na 4,5 hoda źniavoleńnia. Mižnarodnyja arhanizacyi pryznali hety prysud palityčnym.
Maładziejšyja mo i nie čuli, što da taho, jak u Biełarusi źjaviłasia pilnaja patreba ŭ abaronie pravoŭ čałavieka, siońniašni palitviazień, biełaruski kandydat na Nobieleŭskuju premiju miru zajmaŭsia litaraturnymi daśledavańniami, byŭ dyrektaram Muzieja Bahdanoviča... Kniha Alesia Bialackaha «Aśviečanyja Biełaruščynaj», pryśviečanaja postaciam i tvoram biełaruskaj litaratury, niadaŭna była nadrukavanaja ŭ Vilni.
«Niaklajeŭ-palityk nie źniščyŭ Niaklajeva-paeta», — adznačaje Bialacki. A zbornik «Amierikanskich stichov» Alaksandra Fiaduty i kniha Vasilija Hrosmana, pračytanyja ŭ turmie, naviali na dumki, «nakolki ŭsio ž roznaja čałaviečaja istota» ŭ pamiežnaj situacyi, kštałtu turmy, va ŭmovach ekzistencyjnaha vybaru. Tam, dzie adny bačać «žachi KDB», inšyja — vielič čałaviečaha duchu i mahčymaść vybaru navat u bieznadziejnaj situacyi. «Kali raniej płataj za zachavańnie čałaviečaj hodnaści časta było samo žyćcio, to ciapier košt nieparaŭnalna mienšy, ale ŭsio ž taki vielmi istotny: karjera, dabrabyt, materyjalnyja vyhody, siamiejny spakoj... I jak vytrymać?»Adkryvajuć knihu śviežyja artykuły. Pieršy ź ich, «Pra biełaruskuju turemnuju litaraturu», byŭ pierasłany ŭ siami listach z Babrujskaj kałonii. Bialacki analizuje zbornik Uładzimira Niaklajeva «Listy da Voli» z paemaj «Turma», paraŭnoŭvajučy jaho paeziju z Kupałavaj.
Bialacki prapanuje mieć aryjenciram tvory Bykava i Hrosmana, Hienijuš i Šałamava.
Kniha «Apošni rejs» Chviadosa Šynklera, adna ź niešmatlikich biełaruskich knih ź biblijateki Žodzinskaj turmy №8, stała dla aŭtara nahodaj skłaści narys pra hetaha zabytaha piśmieńnika 1920—1940-ch. Pakazać praź los intelihienta historyju zapryhońvańnia litaratury, maralnaha, a paśla i fizičnaha źniščeńnia asoby ŭ stalinskija časy.
Jašče adno turemnaje ese, składzienaje ŭ Babrujsku, pryśviečanaje daŭniamu siabru, paetu i pravaabaroncu Sieržuku Sysu. Pačaŭšy ad adzinaj pakul knihi paeta «Stremka», Bialacki raskazvaje historyju tryccacihadovaha siabroŭstva, dzie dosyć i śmiešnaha, i trahičnaha.
Rešta tvoraŭ, źmieščanych pad vokładkaj ź Piehasam, drukavalisia raniej u «Dziejasłovie», «LiMie», «Biełarusi», «Maładości»...Z sabranych ra-zam tekstaŭ roznych hadoŭ składajecca cełasny litaraturny kanon: Kupała i Juchnaviec, Arsieńnieva i Alachnovič, Kahaniec i Zołak, Adamovič i Hłobus.
Zredahavała knihu piśmieńnica i daŭniaja supracoŭnica Muzieja Bahdanoviča i «Viasny» Palina Ściepanienka.
Kamientary