Z Uładzimiram Ceśleram my sustrakajemsia ŭ jahonaj majsterni, u adnym sa staraśvieckich dvuchpaviarchovikaŭ na vulicy Pieršamajskaj.
Mastak zajmaje haryšča, i trapić da jaho možna, pazvaniŭšy ŭ damafon pa «nieisnujučym» u padjeździe numary kvatery.
«My ź Siarhiejem Vojčankam tak bilisia, kab atrymać hetaje pamiaškańnie! — kaža mastak.— Dziŭna, što druhuju pałovu haryšča nichto tak i nie zaniaŭ: vydatnaje miesca».
Padčas razmovy Uładzimir Ceśler paśpiavaje adnačasova hatavać abied i palić cyharety litaralna adnu za adnoj: «Dzieci zvyčajna marać być buldazierystami albo tankistami, a ja niejak rana zrazumieŭ, što mnie padabajecca być mastakom. Adnojčy ŭ dziacinstvie ja trapiŭ na niejkaje mierapryjemstva i mnie tam pakazali mastaka — «voś hety dziadźka, jon mastak». I jon, darosły čałaviek, razmaŭlaŭ sa mnoj na roŭnych. Heta jašče raz upeŭniła mianie, što ja chaču zajmacca mastactvam. Pakul mnie pačali kuplać pieršyja albomy, usie knihi ŭ domie byli razmalavanyja…»
Uładzimir Ceśler naradziŭsia ŭ Słucku, tam i chadziŭ u mastackuju škołu.«Viadoma ž, lepiej było b u takim vypadku naradzicca ŭ Italii, — uśmichajecca Ceśler. — Mastactva pryjšło adtul — tam spryjalny klimat dla litaratury, fiłasofii i mastactva. Ale ŭ XX stahodździ italjancam heta nadakučyła i mastactva pačało kultyvavacca ŭ našym rehijonie. Adnojčy z polskim znajomym my hulali pa Varšavie i ŭbačyli žyły dom — saŭkovy, ź bitumnymi švami, takoje adčuvańnie, što rabiŭ jaho budbat. I pryjaciel pytajecca: «Jak miarkuješ, u takim domie moža naradzicca niejkaja harmaničnaja asoba?» Ja tady skazaŭ, što čamu b i nie — jakaja roźnica, dzie ty naradžaješsia, nie ad hetaha ŭ tabie sonca ŭstaje».
Adna z apošnich hučnych pracaŭ Ceślera — «Śviata ŭ horadzie», jana stała hałoŭnaj padziejaj vialikaj vystavy avanhardnaha mastactva letaś na «Haryzoncie»: absalutna pusty śviatočna azdobleny praśpiekt Niezaležnaści.
«Heta było, a piataj ranicy, ja jechaŭ u aeraport ź siabram i ŭbačyŭ horad, upryhožany da śviata, — kaža Ceśler. — My z fatohrafam damovilisia na piatuju hadzinu ranicy inšaha dnia. Pryjechali i adzdymali. Pryčym zroblena «Śviata ŭ horadzie» amal biez fotašopa. Ja tolki paśla zaŭvažyŭ, tam nasuprać cyrka lažaŭ pjany — voś ja jaho i prybraŭ. Vyjšaŭ nie Minsk, a Mars prosta!»
Pra darahi sercu Minsk Ceśler moža razvažać biaskonca: «Adziny budynak u Minsku, jaki paznajuć, — heta biblijateka.Jana ŭvachodzić u śpis samych niaŭdałych prajektaŭ, ale hety simvał padpadaje pad tuju samuju kulturu. Ja dahetul škaduju kinateatr «Biełaruś», jakoha bolej niama, — heta byŭ unikalny kanstruktyvizm. I škada fasada minskaha vakzała, jon byŭ jaskravy — možna było ŭpisać jaho ŭ navakolny chajtek. Ale mastaki ŭsie burčać…» Mastak nie abychodzić uvahaj i novy łahatyp biełaruskaj stalicy, raspracavany brytanskaj kampanijaj INSTID na zamovu Minharvykankama: «Ci možna pa hetym łahatypie skazać, što horadu tysiača hadoŭ?»
Tym raspracoŭščykam zakidali i padabienstva minskaha znaka i słohana da łondanskaha. Ceśler taksama sutykaŭsia ŭ svajoj tvorčaści z takimi źjavami. «Niejki iranski mastak adpraviŭ moj płakat na mižnarodny konkurs i atrymaŭ za jaho premiju. Ničoha nie było źmieniena, tolki nadpis
U sučasnaj Biełarusi, kaža Ceśler, nie ŭsie razumiejuć, što takoje dyzajn.«Heta nie ŭpryhožvańnie, a chutčej źjava psichałohii i sacyjałohii, — kaža mastak. — Uźnik jon u ZŠA padčas Vialikaj depresii, kali treba było pradać niešta. Jak prymusić čałavieka, u jakoha jość dva prasy, kupić jašče i treci? Treba kancepcyja, jakaja źmianiaje tvaju śviadomaść, — kupiŭšy taki pradmiet, ty razumieješ, što ŭsio papiaredniaje žyćcio pražyŭ darma. Zadača dyzajniera — raskłaści tvoj unutrany śviet pa punktach».
Zdolnaść mastactva źmianiać asiarodździe i hramadskija nastroi Ceśler prademanstravaŭ u Taljaci ŭ Samarskaj vobłaści Rasii. Mastaku zamovili sorak vostrasacyjalnych biłbordaŭ. «Mnie prapanavaŭ zrabić hety prajekt centr «Ekaom», — kaža Ceśler. — Ja stvaryŭ sieryju płakataŭ, dzie słovy kštałtu «
Mastak nie pieršy raz ździŭlajecca takoj reakcyi na svaju tvorčaść. «Mnie niadaŭna raskazali, što ŭ Maskvie isnuje
***
- Uładzimir Ceśler — samy viadomy biełaruski dyzajnier. Naradziŭsia ŭ 1951 u Słucku. Paśla słužby ŭ armii pierajechaŭ u Minsk, dzie zakončyŭ fakultet dyzajnu Akademii mastactvaŭ. Pieršy płakat, vykanany ŭ suaŭtarstvie ź Siarhiejem Vojčankam, byŭ zrobleny dla pijanierskaha ansambla ŭ 1979. Jahonyja pracy pradstaŭlenyja ŭ muziejach pa ŭsim śviecie — ad Nacyjanalnaha mastackaha muzieja Biełarusi da Łuŭra.
***
- Da 2 sakavika ŭ Muziei sučasnaha vyjaŭlenčaha mastactva (pr. Niezaležnaści, 47) pracuje vystava «Praktyka rynkavaha realizmu» Uładzimira Ceślera. Na vystavie — žyvapis, skulptura,
Kamientary