Słancavaja revalucyja ciahnie ruki da Padniabiesnaj

Kitajskaja naftahazavaja kampanija Sinopec — druhaja paśla PetroChina pa abjomach zdabyčy ŭ KNR — pačała aktyŭna zajmacca raspracoŭkaj radoviščaŭ słancavaha hazu ŭ pravincyi Syčuań. Kiraŭnictva KNR nadaje słancavym pierśpiektyvam vialikuju ŭvahu. U adpaviednaści z Dvanaccatym piacihadovym płanam na 2011—2015 hh., abjomy zdabyčy słancavaha hazu da kanca 2015 h. musiać dasiahnuć 6,5 młrd kubičnych mietraŭ štohod.

Ale i heta — nie miaža. U dalejšym zdabyčy musiać vyjści na pakazalniki ŭ 30 młrd kubičnych mietraŭ (heta pryblizna pałova abjomu hazu, jaki Kitaj spažyŭ u 2008 h.), a dalej — i da 100 młrd.

Biezumoŭna, u Kitaj słancavaja revalucyja ŭ značnaj stupieni była ekspartavanaja. I hałoŭny eksparcior — viadoma ž, Złučanyja Štaty. Jašče ŭ 2009 hodzie Barak Abama dazvoliŭ pieradać Kitaju adpaviednyja technałohii, a taksama daŭ zialonaje śviatło niepasrednym amierykanskim inviestycyjam u kitajskuju zdabyču słancavaha hazu.

U krasaviku 2012 h. Sinopec za 2,4 młrd dalaraŭ nabyła prajekt na zdabyču słancavaha hazu i nafty ŭ amierykanskaj kampanii Devon Energy Corp (dadzienyja z sajta caixin.com).

Ułasnaja zdabyča słancavaha hazu istotnaja dla Kitaja. Ciapier enierhietyka KNR trymajecca ŭ asnoŭnym na vuhali, na jaki prypadaje prykładna 70% resursaŭ, jakija spažyvaje ekanomika krainy. Na terytoryi Kitaja znachodzicca šmat radoviščaŭ hetaha karysnaha vykapnia. Prablema tolki ŭ tym, što jany mocna raskidanyja pa terytoryi, i transpartavańnie pryvodzić da značnych strataŭ. Da taho ž sama zdabyča nie samaja biaśpiečnaja (naviny pra avaryi ź vialikaj kolkaściu achviaraŭ davodzicca čuć davoli časta). Plus davoli dziŭnaja schiema farmavańnia cenaŭ. I, biezumoŭna, ekałahičnyja straty: kitajskija harady litaralna zadychajucca ad smohu. Tamu dyviersifikacyja enierhietyki nie była b zališniaj. Tym bolej što pavodle sučasnych dadzienych Kitaj maje samyja vialikija dastupnyja zapasy słancavaha hazu, jakija na 50% pieravyšajuć anałahičnyja zapasy ŭ ZŠA.

Rost spažyvańnia hazu ŭ Kitai ŭžo pavialičvajecca ŭ hieamietryčnaj prahresii. Pavodle dadzienych Mižnarodnaha enierhietyčnaha ahienctva, u 2012 h. Kitaj spažyŭ 147 młrd kuboŭ hazu, u 2035 h. hetaja ličba moža skłaści 634 młrd kuboŭ.

A heta niepaźbiežna pryviadzie da rostu impartu hazu, jaki ŭ 2007 h. składaŭ 5% ad unutranych patrebaŭ, a ciapier jaho dola dasiahaje 30%, na što ŭkazvaje Čžoŭ Sičžoŭ — dyrektar kitajskaj kansałtynhavaj firmy IHS CERA (dadzienyja pryvodziacca na sajcie haziety The Japan Times). Pa abjomach da 2030—2035 hh. impart vyraście da 200–300 młrd (pavodle prahnozaŭ taho ž MEA). Tamu słancavaja revalucyja dla Kitaja daloka nie zališniaja.

Ale kazać pra słancavy tryumf u KNR pakul zarana. Isnuje, naprykład, takaja prablema, jak niedachop vady, nieabchodnaj dla zdabyčy słancavaha hazu (pavodle technałohii, kab zdabyć haz, treba razarvać słancavy słoj, zapampavaŭšy ŭ jaho vadu z chimikatami).

Ale bolš za ŭsio źnižaje entuzijazm arhanizacyjny momant. Reč u tym, što Sinopec — dziaržaŭnaja kampanija. A sistema menedžmentu dziaržaŭnych pradpryjemstvaŭ mocna adroźnivajecca ad pryvatnych. Adroźnivajecca pierš za ŭsio pa matyvacyi. Kali dla menedžmentu pryvatnych kampanij asnoŭnaja matyvacyja — atrymańnie prybytku, to dla menedžmentu dziaržaŭnych arhanizacyj hałoŭnaje — prykryć azadak ad mahčymych niečakanaściaŭ (dyj čakanaściaŭ). Nie, mahčyma, vyklučeńni byvajuć i tam, i tam, ale jany tolki paćviardžajuć praviła.

Voś i ŭ zdabyčy słancavaha hazu kitajskaja dziaržaŭnaja biurakratyja havoryć svajo važkaje słova. U vyniku, kali ŭ Paŭnočnaj Dakocie novyja 60 śvidravinaŭ dla raźviedki słancavaha hazu źjaŭlajucca kožnyja 10 dzion, u KNR na takuju ž kolkaść śvidravinaŭ spatrebiłasia dva hady.

Što cikava, kitajcaŭ, niahledziačy na ichnuju pavahu da minułaha, ničomu nie navučyła ŭłasnaja historyja. U druhoj pałovie XIX st. jany ŭžo sprabavali madernizavacca «praź dziaržavu» i z treskam prajhrali ŭ raźvićci japoncam, jakija, choć i pačali madernizacyju na dziesiać hadoŭ paźniej, ale ichnuju ekanomiku raźvivaŭ pryvatny pradprymalnik (japoncy chutka zrazumieli, što dziaržava — najhoršy biznesoviec u śviecie, i pakinuli za joj rolu taho samaha «načnoha vartaŭnika»), a ŭ Kitai madernizacyjaj zajmałasia dziaržaŭnaja biurakratyja. Vynik — paraza Kitaja ŭ pieršaj japonska-kitajskaj vajnie 1894—1895 hh. (i faktyčna «stračanaje» XX stahodździe).

Biurakratyja niehatyŭna ŭpłyvaje na raźvićcio zdabyčy słancavaha hazu i praź jašče adzin aśpiekt. Jak i ŭ luboj «mocnaj» dziaržavie, u KNR nazirajecca zaciataja kankurentnaja baraćba pamiž roznymi dziaržaŭnymi viedamstvami (madel jakoj viadomaja kožnamu dziakujučy filmu «Siamnaccać imhnieńniaŭ viasny»).

Za zdabyču nafty i hazu ŭ Kitai adkazvaje Kamisija pa nacyjanalnym raźvićci i reformie. Ale na słancavy haz pretenduje Ministerstva ziamli i resursaŭ, jakoje apieluje da taho, što słaniec — heta minierał, jakija ŭvachodziać u śfieru adkaznaści ministerstva, tamu, maŭlaŭ, i haz musić naležać jamu. U vyniku zamiest dziasiatkaŭ śvidravinaŭ — tolki adzinki, a ŭsie prahnozy pa zdabyčy pieratvarajucca ŭ fikcyju.

Ale karektavać treba nie tolki prahnozy pa zdobyčy hazu, ale i pa jaho spažyvańni. Rost popytu na haz (nie tolki ŭ Kitai, ale i ŭ Azii ŭ cełym) čakajecca ŭ pieršuju čarhu z pryčyny prahnozaŭ rostu ekanomiki ŭ dadzienym rehijonie. Adnak niekatoryja momanty mohuć śviedčyć, naadvarot, pra zapavolvańnie ekanamičnaha raźvićcia.

U pieršuju čarhu heta datyčyć KNR. Treba adznačyć, što paniaćci «prahnoz» i «kitajskaja ekanomika» — niesumiaščalnyja. Kitajskaja ekanomika zanadta zakrytaja, jana nahadvaje čornuju dzirku, jakaja nie dazvalaje, kab choć kropla śviatła prabiłasia ad jaje da naziralnika. Tamu nichto nie voźmiecca kazać, jakija trendy ŭ joj ciapier panujuć. Choć niekatoryja momanty, biezumoŭna, možna vykarystać, kab zrabić vielmi aściarožny prahnoz. Naprykład, jak było skazana vyšej, vielmi niehatyŭny ŭpłyŭ pakidaje prysutnaść dziaržavy ŭ ekanomicy. Taksama, na maju dumku, niehatyŭnuju rolu adyhraje i mahčymaje pašyreńnie pravoŭ rabočych (u tym liku i rost zarobkaŭ), što moža być źviazana z peŭnym deficytam pracoŭnaj siły (da čaho niepaźbiežna pryviadzie demahrafičnaja palityka KNR) i z pavyšeńniem vahi pracoŭnych u ekanamičnym žyćci. Takim čynam, kali b zapytali ŭ mianie, ja b kazaŭ, što Kitaj čakajuć ciažkija časy, i spažyvańnie hazu taksama moža nie dasiahnuć prahnoznych pakazalnikaŭ.

Darečy, da «ciažkich časoŭ» moža spryčynicca i słancavaja revalucyja. Tak, pavodle mierkavańnia sajta arabnews.com, tanny haz u ZŠA moža padarvać kankurentazdolnaść kitajskich vytvorcaŭ.

Navat kali KNR usio ž razhornie zdabyču na svajoj terytoryi, dla kitajcaŭ heta budzie bolš darahi haz.

Što dobraha moža dać słancavy haz dla KNR, dyk heta ŭzmacnieńnie pazicyj u pieramovach pa cenach na impartnyja pastaŭki hazu. Zusim niadaŭna (u sakaviku) Kitaj damoviŭsia z Rasijaj (to bok z Hazpramam) pra pastaŭki 38 młrd kuboŭ hazu pačynajučy z 2018 h.

I voś cikavy momant: pra pastaŭki damovilisia, a pra canu — nie. Bo Kitaj patrabuje ŭstalavać canu ŭ 200 dalaraŭ za tysiaču kuboŭ. Hazpram ža choča, kab było «jak u Jeŭropie», to bok 400 dalaraŭ. Kamizm situacyi, darečy, u tym, što ceny na haz na roznych rehijanalnych rynkach roznyja, ź vialikaj raźbiežkaj. Naprykład, zvadkavany pryrodny haz (ZPH) u ZŠA ŭ 3,3 razu tańniejšy, čym u Jeŭropie. A ŭ Jeŭropie, u svaju čarhu, ceny na ZPH u 2 razy nižejšyja za azijackija. Pry hetym ZPH značna praściej transpartavać (to bok pierakidvać z rynka na rynak), čym pryrodny haz u zvyčajnym stanie. Takim čynam, kali Hazpram prapanuje azijackaj krainie haz pa «jeŭrapiejskich» cenach, jon apryjory asłablaje svaje pazicyi.

Bolš za toje, pra ceny jašče nie damovilisia, a hazapravod užo pačynajuć budavać (u vyhladzie adhalinavańnia ad hazapravodu z cudoŭnaj nazvaj «Siła Sibiru»).

Heta jašče adzin kozyr Kitaja ŭ sprečcy vakoł cen. Maŭlaŭ, hazapravod pabudavali, dyk što, vy chočacie, kab jon prastojvaŭ? A tut jašče i zdabyča słancavaha hazu razhortvajecca. Takim čynam, možna śmieła kazać, što Hazpram budzie vymušany pryniać umovy, jakija jamu pradyktujuć kitajcy.

Dla kitajcaŭ, darečy, rasijskija pastaŭki — tolki epizod u dyviersifikacyi enierhietyčnych resursaŭ (navat kali abjomy kantraktu pavysiacca z 30 da 60 młrd kuboŭ, jak pra toje kažuć rasijskija aficyjnyja asoby, naprykład, ministr enierhietyki RF Alaksandr Novak). A dla Hazprama (jaki niekatoryja tak i nazyvajuć — «dziaržavaŭtvaralnaje pradpryjemstva») pytańnie pra ceny pastavak u KNR davoli balučaje.

Uvohule, u śviecie tolki dva mocnyja rynki hazu: Jeŭropa (29% ad suśvietnych pastavak) i Azija (62%). I kali raniej Hazpram maryŭ pra «zamiarzajučuju Jeŭropu», jakaja dazvolić šlacham pavarotu vientyla nie tolki finansavyja patoki pieranakiroŭvać, ale i palitykaj jeŭrapiejskaj rulić, dyk ciapier słancavaja revalucyja, a taksama ZPH pačynajuć pieratvarać Hazpram u marhinała na jeŭrapiejskim rynku. A heta prymušaje šukać ščaścia ŭ Azii. A tam — voś zasada! — taksama słancavaja revalucyja idzie. I tut dapamahčy Hazpramu nie zdoleje navat hatovy na ŭsio biełaruski rynak.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0