Historyki vyjavili dakumienty, jakija śviedčać pra toje, što Džavani Pałatučy, jakoha doŭha ličyli italjanskim hierojem — ratavalnikam jaŭrejaŭ, nasamreč supracoŭničaŭ z nacystami.
Pra heta 19 červienia piša The New York Times. Hetyja vysnovy paćvierdzili bolš za dziesiać navukoŭcaŭ, pryciahnutych Centram judaiki ŭ Ńju-Jorku. Jany vyvučyli amal 700 dakumientaŭ, jakija adnosiacca da dziejnaści Pałatučy i dostup da jakich byŭ atrymany tolki ŭ apošnija niekalki hadoŭ.
Z krynic vynikaje, što Pałatučy na praciahu šaści hadoŭ byŭ «śviadomym vykanaŭcam rasavych zakonaŭ».Bolš za toje, vyśvietliłasia, što jon dapamahaŭ niamieckim uładam u horadzie Fjumie (ciapier charvacki horad Ryjeka) identyfikavać jaŭrejaŭ, kab zatym padvierhnuć ich represijam. 80% jaŭrejaŭ, jakija žyli ŭ hetym miescy, zahinuli ŭ Aśviencymie, i heta suadnosiny značna vyšejšyja, čym u astatnich italjanskich haradach.
Akramia taho, zhodna z novymi źviestkami, u 1944 h. akupacyjnyja nacysckija ŭłady asudzili Pałatučy za kradziažy i zdrady, a nie za dapamohu jaŭrejam.Źviestki ž ab tym, što Pałatučy ratavaŭ jaŭrejaŭ, na dumku daśledčykaŭ, nie majuć pad saboj dakumientalnaj bazy. Pieršyja śviedčańni takoha rodu źjavilisia tolki ŭ 1952 hodzie. Daśledčyki miarkujuć, što za hieraizacyi vobraza Pałatučy paspryjali jaho svajaki.
Miemaryjalny muziej Chałakosta ŭ Vašynhtonie ŭžo vyklučyŭ z svajoj ekspazicyi ekspanaty, pryśviečanyja Pałatučy.
Džavani Pałatučy z 1937 hoda byŭ načalnikam palicyi ŭ horadzie Fjumie. Tradycyjna ličyłasia, što ŭ 1940-1944 hadach jon vyratavaŭ tysiačy jaŭrejaŭ. Tak, paśla taho, jak u 1943 Fjumie byŭ akupavany vojskami nacystaŭ, jon nibyta źniščyŭ dakumienty, jakija b spraścili identyfikacyju jaŭrejaŭ i ich adpraŭku u łahiery śmierci. Sam Pałatučy zahinuŭ ŭ 1945 hodzie ŭ łahiery Dachau.
Pałatučy paśmiarotna byŭ udastojeny šmatlikich uznaharod, u pryvatnaści, jon byŭ uznaharodžany załatym miedalom «Za hramadzianskija zasłuhi». Akramia taho, muziej-archiŭ «Jad va-Šem» pryznaŭ jaho praviednikam śvietu, a papa Jan Pavieł II ŭ 2000 hodzie pačaŭ praces jaho bieatyfikacyii prysvoiŭ Pałatučy status pakutnika.
Jaho taksama nazyvali «italjanskim Šyndleram» za padabienstva z Oskaram Šyndleram, niemcam, jaki ŭ hady Chałakosta vyratavaŭ kala 1200 jaŭrejaŭ.
Jak skłaŭsia los vypusknikoŭ, jakimi žurfak hanaryŭsia 10 hadoŭ tamu? Historyja adnaho ŭračystaha kałaža31
Kamientary