Novaja tendencyja ŭ Litvie: ruskamu z ruskim razmaŭlać lahčej …. pa-litoŭsku

U Litvie vyrasła pakaleńnie ruskich pa pachodžańni, dla jakich kamunikavać na litoŭskaj lahčej, čym na ruskaj.

Navukoŭcy adznačajuć, što hetaja tendencyja źviazana ŭ tym liku i z tym, što na dośvitku niezaležnaści Litvy žychary ruskaj nacyjanalnaści, sprabujučy intehravać svaich dziaciej u litoŭskaje sacyjalnaje asiarodździe, nie tolki addavali svaich dziaciej u litoŭskija škoły, ale i sami razmaŭlali ź imi na łamanaj litoŭskaj.

Heta šmat u čym pryviało da taho, što niekatoryja dzieci, narodžanyja ŭ 90-ch, zabylisia svaju rodnuju movu i nie adčuvajuć datyčnaści da ruskaj kultury.

26-hadovaja Hanna, uradženka Vilni, vyrasła ŭ polska-ruskaj siamji. Pavodle jaje słovaŭ, u siamji razmaŭlali pa-rusku, na hetaj ža movie čytali kazki. Zrešty, u dvary maleńkaja Hanna sa svaimi adnahodkami hutaryła pa-litoŭsku, tamu i z mamaj dziaŭčynka z časam stała razmaŭlać na abiedźviuch movach — na ruskaj i litoŭskaj.

«U pieršy kłas ja pajšła ŭ ruskuju škołu. Pamiataju, što heta byli ciažkija časy, vysoki ŭzrovień biespracoŭja, i mama mnie ŭvieś čas kazała, što ja pavinna atrymać dobruju adukacyju, bo ŭ advarotnym vypadku nie zmahu znajści pracu. Ja ŭžo tady dobra razmaŭlała pa-litoŭsku, nastaŭniki mianie chvalili, ale z-za siabroŭ chacieła pierajści ŭ litoŭskuju škołu. Praŭda, tam ź litoŭskaj movaj pryjšłosia napružana papracavać — u tym liku i paśla ŭrokaŭ», — raspaviadaje Hanna.

«Užo navučajučysia ŭ himnazii, ja zaŭvažyła, što zabyvaju ruskuju movu,

tamu ŭ apošnim kłasie ja vybrała jaje ŭ jakaści druhoj movy, kab padrychtavacca da ispytu. Na žal, mova sapraŭdy zabyvajecca vielmi chutka, kali na joj nie razmaŭlaješ», — kaža Hanna.

Z mamaj dziaŭčyna razmaŭlaje pa-litoŭsku, bo taja choča palepšyć svaju litoŭskuju. «Kali ja chaču zhadać ruskuju movu abo ŭ\źniać nastroj mamy, razmaŭlajem pa-rusku, bo jana lubić mianie vučyć i tłumačyć, jak možna vykazacca bolš vobrazna», — kaža dziaŭčyna.

Pa słovach Hanny, z ruskaj kulturaj u jaje asablivych suviaziaŭ niama, ale ŭ pracy ruskaja mova dapamahaje.

«Litoŭskaja kultura mnie značna bližej», — pryznajecca Hanna.

«Ź dziacinstva ŭ nas u siamji razmaŭlali tolki pa-rusku. Baćki mižsobku, tak i sa mnoj razmaŭlali i pa-raniejšamu hutarać pa-rusku», — raspaviadaje 24-hadovaja ŭradženka Kłajpiedy Aksana.

Dziaŭčyna skončyła litoŭskuju škołu, zatym — Kłajpiedski univiersitet, ciapier jana žyvie ŭ Vilni.

«U škole spačatku — prykładna kala paŭhoda — ja była ŭ pastajannym stresie, nie chacieła naohuł kamunikavać ni z adnakłaśnikami, ni z nastaŭnikam. Usio heta ŭ mianie vyklikała napružańnie. Ale praź niekalki miesiacaŭ nastupiŭ pierałom, i z taho času ŭ mianie nijakich prablem nie ŭźnikała, litoŭskaja mova stała niby druhoj rodnaj», — raspaviaje dziaŭčyna.

Jašče ŭ školnyja hady jana adčuła, što pa-litoŭsku joj tłumačycca lahčej, čym pa-rusku, heta adbyłosia ŭ 6-7-ch kłasach.

«Z baćkami ja da hetaha času kantaktuju pa-rusku, a z ruskamoŭnymi siabrami — u zaležnaści ad situacyi. Usio zaležyć ad taho, ci jość u kampanii litoŭcy ci my havorym z voku na voka, a taksama ad taho, na jakuju temu razmaŭlajem, jakoje asiarodździe i h.d.», — kaža Aksana.

Jana kaža, što mocnuju suviaź adčuvaje jak z ruskaj, tak i ź litoŭskaj kulturaj. «Jakaja ź ich mnie bližej, vyznačyć nie vaźmusia», — kaža jana.

***

Pavodle daśledavańniaŭ, praviedzienych u ramkach prajekta «Harady i movy» u 2007—2009 hadach, nacyjanalnaja identyčnaść ruskich Litvy dastatkova mocnaja: 3 z 4 ruskich u Litvie ličać siabie prynaležnymi da ruskaj nacyjanalnaści. Adnačasova jany padkreślivali, što źjaŭlajucca ruskimi Litvy i pavodle mientalitetu adroźnivajucca ad ruskich Rasii.

Adzin z aŭtaraŭ daśledavańnia prafiesar kafiedry ruskaj fiłałohii Vilenskaha univiersiteta Ała Lichačova adznačaje, što dla zachavańnia movy važna, u jakim asiarodździ vychoŭvajecca dzicia.

«Kali kamientavać pryviedzienyja vyšej historyi, to varta adznačyć, što Aksana jašče nie pazicyjanuje siabie jak litoŭka. I nie pieratvorycca ŭ jaje, dziakujučy namahańniam baćkoŭ. A voś Hanna kaža, što ź joj baćki praktyčna ź dziacinstva razmaŭlali na dźviuch movach — z tych časoŭ, jak u dvary jana sama ź siabrami stała razmaŭlać pa-litoŭsku. Kali baćki robiać taki krok i zdajuć pazicyi ruskaj movy, prytym, što dziaciej addajuć u litoŭskuju škołu, to naturalna, što dzicia pieratvarajecca ŭ litoŭca. To bok, u čałavieka adčuvańnie svajoj ruskaj pałovy hublajecca», — kaža Lichačova.

Pavodle jaje słoŭ, litoŭskaja škoła vielmi mocna źmianiaje ŭsprymańnie rodnaj movy, i ŭ takim vypadku ruskaja mova ŭsprymajecca jak adna z rodnych, a ŭ horšym — užo pierastaje być rodnaj.

«Tut važna adznačyć, što kali dzicia pastupaje ŭ litoŭskuju škołu, to na 99% budzie zaležać ad namahańniaŭ siamji, ci zastaniecca ŭ jaho adčuvańnie ruskaj movy jak rodnaj, abo litoŭskuju movu jano budzie ŭsprymać jak adzinuju rodnuju», — kaža navukoviec.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0