Biźnies i mastactva: «Ty mianie pavažaješ?»

Biźnies i mastactva — suśviety roznyja, jakija ŭ Biełarusi, na žal, pierasiakajucca niačasta. A supracoŭnictva hetych dźviuch śfieraŭ mahło b šmat dobraha prynieści ŭsim. I kab lepš parazumiecca, kampanija «Budźma biełarusami!» sabrała biźniesoŭcaŭ i tvorcaŭ na dyskusii «Kultura partniorstva. Ci znojduć ahulnuju movu biźnies i mastactva?» u prastory «CECH», što ładzicca ŭ sieryi viesnavoha cykłu «vyśviatleńnia stasunkaŭ z kulturaj».

Mastactva zazvyčaj nie paklikanaje zarablać. Ale i raźvivacca biez hrošaj nie moža. Jość, viadoma, prykłady, kali kulturnickija prajekty rabilisia kamiercyjna paśpiachovymi i pieratvaralisia ŭ biźnies, tolki heta chutčej vyklučeńnie z praviłaŭ, dy i nie ŭsie vidy mastactva takoje mohuć zrabić.

«Va ŭsie časy va ŭsich krainach mastactva atrymlivaje padtrymku — miecenackuju, sponsarskuju, dziaržaŭnuju, — ličyć kaardynatar kampanii «Budźma biełarusami!» Nina Šydłoŭskaja. — Tradycyja miecenactva ŭ Biełarusi siahaje karaniami ŭ stahodździ, varta zhadać chacia b Radziviłaŭ ci Sapiehaŭ. Ci jość miecenaty ŭ siońniašniaj Biełarusi? Adnoj z takich asobaŭ źjaŭlajecca, da prykładu, Valery Kazakoŭ — piśmieńnik rodam z Mahiloŭščyny, staršynia nacyjanalna-kulturnaj aŭtanomii «Biełarusy Rasii», jaki dapamoh viarnuć u Biełaruś nie tolki statut VKŁ 1588 hoda, ale i šmat inšych unikalnych knih i mastackich tvoraŭ». Jana zhadała i inšyja prykłady, kali vychadcy ź Biełarusi dapamahali mastactvu svajoj radzimy: «U 1992 hodzie Zhurtavańnie biełarusaŭ śvietu «Baćkaŭščyna» vystupiła inicyjataram adnaŭleńnia vobrazu kryža Jefrasińni Połackaj. Ideja była ŭchvalenaja Pieršym źjezdam biełarusaŭ śvietu, i Ekzarchatam BPC. Dziakujučy supolnym układańniam biełarusaŭ-biźniesoŭcaŭ z zamiežža i ź Biełarusi nacyjanalnaja chryścijanskaja śviatynia była adrodžanaja». Adnak heta chutčej razavyja prykłady, čym tendencyja. «Što zrabić, kab biźnies i kultura supracoŭničali ščylniej i efiektyŭniej? Vidavočna, za adnu sustreču adkazu na hetaje niaprostaje pytańnie nie znojdzieš. Adnak kožnaja takaja havorka, kožnaja sustreča nabližaje nas da parazumieńnia, a heta — vieru — pryviadzie da novych paśpiachovych prajektaŭ pamiž biźniesam i mastactvam», — adznačyła N. Šydłoŭskaja.

Jak mastaku nie zastacca hałodnym

Nakolki siońnia biźnies hatovy rabić niešta ŭ śfiery kultury? I jak ludziam mastactva paprasić hrošy na svoj prajekt, kab heta nie vyhladała stasunkami «pabirałki» i «toŭstaha kašalka»? Mienavita z takich pytańniaŭ pačaŭ dyskusiju jaje maderatar — litaratar, pamočnik Staršyni Sajuza biełaruskich piśmieńnikaŭ i šoumien Usievaład Ścieburaka.

Ekśpierty adrazu ž uklučylisia ŭ razmovu:

Uładzimir Šablinski, arhanizatar kancertaŭ, pradziusar, uładalnik chutara «Šabli»: «Kali kazać pra zapis alboma albo praviadzieńnie kulturnickaha mierapryjemstva, to treba ŭsio ž imknucca da samaakupnaści bieź inviestaraŭ i sponsaraŭ. Isnuje šmat paśpiachovych prajektaŭ. Dadatkovyja srodki, viadoma, vitajucca, bo jany dajuć mahčymaść chutčej danieści pradukt da spažyŭca. Ale tut usio zaležyć ad matyvacyi — i sponsara, i prajekta, jakomu patrebnaje spansavańnie».

Marharyta Korzun, kulturnicki mieniedžar, biźnies-analityk, trenier: «Ja tut mahu pradstaŭlać abodva baki — i biźnies, i mastactva. Jak pradstaŭnik kultury ja namahajusia nie prasić, a prapanoŭvać. I lubyja adnosiny pamiž biźniesam i mastactvam razhladaju jak partniorstva.

Adzin z prykładaŭ supracoŭnictva, karysnaha i dla imidžu kampanii-sponsara, i dla mastactva, byŭ konkurs Smart Art, jaki pravodziŭ Velcom razam z halerejaj «Ŭ» dva hady tamu. Vynikam konkursu stała adkryćcio novych imionaŭ maładych dyzajnieraŭ i mastakoŭ».

Iryna Karziuk, kiraŭnik hrupy karparatyŭnych kamunikacyj kampanii Velcom: «Halereja «Ŭ» sama pryjšła da nas z partniorskaj prapanovaj realizavać hety prajekt. I my razam vyrašali, jakuju vyhadu kožny z nas moža z hetaha atrymać. To bok ludzi prychodziać da nas zvyčajna padrychtavanyja, jany viedajuć, jakija akcenty my robim u svajoj dziejnaści i jakuju aŭdytoryju praź ich prajekt zmožam pryciahnuć».

Takim čynam, usie syšlisia na dumcy, što stajać z praciahnutaj rukoj mastak moža tolki dla partniorskaha pocisku.

Kulturnaja revalucyja vymušanaja šukać hrošy

Anastasija Ściopina, kaardynatar prajektaŭ fondu «Ideja», admysłoviec u halinie karparatyŭnaj sacyjalnaj adkaznaści: «Ja try hady supracoŭničaju z fondam «Ideja», i my realizoŭvajem prajekty ŭ kultury i inšych śfierach, jakija padtrymlivajucca biźniesam. Kali ŭsio pačynałasia ŭ 2011 hodzie, ja bačyła, što inicyjatyva zaŭsiody zychodziła ad kultury, a za biźniesam davodziłasia praktyčna biehać z hatovym prajektam. Ale ciapier mahu skazać, što sacyjalnaja adkaznaść stała tendencyjaj, i ŭžo biźnies pieršy vykazvaje hatoŭnaść niešta rabić u śfiery kultury.

Volha Siamaška, juryst: «U Biełarusi pytańnie ź finansavańniem mastactva davoli ciažkaje, bo, kab atrymać dapamohu z-za miažy, treba prajści składany praces rehistracyi. Heta nie adpaviadaje mižnarodnaj praktycy. Unutry dziaržavy jość niekalki šlachoŭ atrymańnia hrošaj na mastactva — u pieršuju čarhu heta achviaravańni ad pryvatnych asobaŭ. Jość sumnaviadomy ŭkaz prezidenta №300, pavodle jakoha jurydyčnyja asoby i IP mohuć pieradavać hrošy zhodna ź jurydyčnymi damovami inšym arhanizacyjam. Tut uźnikaje šmat prablemaŭ, i kožny šukaje svaje šlachi ich vyrašeńnia — praz zajmy albo navat pieravoziačy zamiežnyja hrošy nielehalna. I heta sumna, bo adkaznaść vialikaja. Biełaruś razam z Mjanmaj, Jehiptam, Ałžyram, Bachrejnam znachodzicca ŭ liku krain, dzie za niapravilna atrymanuju dapamohu praduhledžanaja kryminalnaja adkaznaść. Jość taksama Ukaz prezidenta № 145, pavodle jakoha lubaja asoba, jakaja zajmajecca kulturnickaj dziejnaściu, moža padać zajaŭku ŭ Ministerstva kultury, i sponsar zmoža atrymać dadatkovuju ilhotu na padatak. Usie astatnija ilhoty, pra jakija tak lubiać zhadvać, kali kažuć pra spryjalny klimat, datyčać dziaržaŭnych ustanovaŭ, asabliva praviadzieńnia spartyŭnych mierapryjemstvaŭ.

Takim čynam, umovy dla kulturnickaj dziejnaści vielmi niespryjalnyja. U nas ciapier pavinnaja adbyvacca treciaja kulturnaja revalucyja, a mastaki, jakija mahli b jaje rabić, znachodziacca ŭ pošukach hrošaj».

25 sacyjalna adkaznych

Chto ž hetyja kampanii, jakija vydatkoŭvajuć hrošy na kulturu?

Anastasija Ściopina: «Ja mahu pieraličyć banki, aŭtamabilnyja kampanii i mabilnych apierataraŭ. Ale ŭvohule biełaruski bujny biźnies i pradstaŭniki mižnarodnych kampanij vyłučajuć hrošy na takija prajekty, bo heta častka ich stratehij. Z drobnym biźniesam pakul usio sumna, bo jon nie razumieje, navošta heta rabić. Pry jahonym uzroŭni dachodaŭ niemahčyma pravodzić kulturnyja revalucyi, im treba samim vyžyć.

Mienš za miesiac tamu my zładzili pieršuju premiju pa sacyjalnaj adkaznaści, u joj uziali ŭdzieł 25 prajektaŭ. Heta bujnyja biełaruskija i zamiežnyja kampanii. Mała, ale ŭžo niešta».

«Kulturu vyratujuć 20-hadovyja pacany!»

Abstanoŭka trochi napaliłasia, kali Ihar Korzun, udzielnik z zały, prapanavaŭ pradstaŭnikam biźniesu padtrymlivać andehraŭndnaje biełaruskaje mastactva. «Kali andehraŭnd zahniecca, to kultury nie budzie!» Kancerty zajezdžych zorak i navat pyšnyja mastackija muziejnyja prajekty nie dapamohuć padniać kulturu, upeŭnieny słuchač. «Dapamohuć 20-hadovyja pacany z haražnych hurtoŭ, pra jakich nichto nie viedaje! Piśmieńniki, jakija vydajuć knihi za hrošy z ułasnaj kišeni! Dzie biźnies, jaki ich padtrymaje?» — chvalavaŭsia spadar Korzun.

Pradstaŭniki biźniesu piarečyli, što jany ŭsio ž nie mohuć zabyvać pra svaju hałoŭnuju zacikaŭlenaść — zarablańnie hrošaj, tamu źviartajuć uvahu na prajekty, jakija buduć karysnyja dla ich imidžu.

Natalla Havarko, pradstaŭnica biźniesu, udzielnica dyskusii, vykazałasia ščyra: «Ja vyrasła ŭ situacyi kulturnaha hoładu, mnie ciažka zrazumieć, na jakija, skažam, teatralnyja prajekty źviartać uvahu. Bo ŭ Biełarusi teatr usio ž značna słabiejšy za toje, što ja bačyła ŭ inšych krainach. Hrošaj u abrez, i chočacca ŭkłaści ich u niešta vartaje, a raźbiracca ŭ teatralnym mastactvie niama času, bo treba zajmacca biźniesam. Jak mnie acanić, jaki prajekt varty, a jaki nie?»

Kropku ŭ hetaj sprečcy pastaviŭ Uładzimir Šablinski: »Siońnia drobny biźnies viernuty da situacyi pačatku 1990-ch i zajmajecca pieršasnym nazapašvańniem kapitału. Pry hetym palityčnaja situacyja takaja, što lubaja pryvatnaja inicyjatyva razhladajecca jak varožaja ŭ dačynieńni da kultury krainy. Tamu i zabaronienyja lubyja hranty, jakija mohuć atrymlivać mastaki. Heta budzie praciahvacca da tych časoŭ, pakul nie źmienicca palityčnaja situacyja.

Jak my čuli, jość 25 bujnych kampanij, jakija padtrymlivajuć biełaruskaje mastactva. Tolki tady pamianiajecca situacyja ŭ krainie, kali ŭładalnik biźniesu, jaki zaŭsiody prymaje rašeńnie, pierastanie ŭsprymać padtrymku kultury jak prasoŭvańnie svajho kankretnaha praduktu, a budzie razhladać jak uniosak u budučyniu kulturnaj prastory, dzie buduć žyć jaho dzieci. Pakolki bolšaść biełaruskich biźniesoŭcaŭ majuć nieruchomaść na Zachadzie i bačać budučyniu svaich dziaciej zusim nie ŭ hetaj krainie, heta moža praciahvacca biaskonca. Tolki kali vyraście drobny biźnies, jaki siońnia znachodzicca na ŭzroŭni łavačnikaŭ, ale bačyć budučyniu ŭ Biełarusi, možna budzie pra niešta kazać».

U Biełarusi niama kultury kultury

Piśmieńnica Antanina Chatenka vielmi emacyjna adznačyła, što da Barbary Radzivił nichto nie źviartaŭsia pa padtrymku teatra. Mahnatka sama cikaviłasia i apiekavałasia kulturaj, bo ŭśviedamlała važnaść hetaj spravy. Heta było kulturnaj tradycyjaj u Biełarusi, pakul nie pierarvałasia ŭ časy Savieckaha Sajuza. Pracujučy ŭ muziei Janki Kupały, vielmi składana było znajści hrošy na vydańnie tvoraŭ znakamitaha aŭtara, zvaroty na dziaržaŭnyja pradpryjemstvy nie davali plonu. Tamu siońniašniaja situacyja — heta ŭžo toje, što my atrymali ŭ spadčynu ad SSSR. Treba pryznać, što ŭ hramadstvie niama ŭjaŭleńnia pra značnaść kultury, niama patreby ŭ farmavańni, stvareńni kulturnaj prastory.

Ahulny tezaŭrus

Dyskusija, spadziajemsia, zajmieje i praktyčnaje značeńnie dla tych, chto maje idei i šukaje padtrymki biźniesu. Słova ŭziała Renata Pietruš, pradstaŭnica łahistyčnaj kampanii «Fabieas». Jana raskazała, što na bazie kampanii, dziakujučy asabistamu pamknieńniu jaje dyrektara Andreja Paddubskaha, stvarajecca «Biełaruskaja prastora», dzie zmahli b abjadnoŭvacca biźniesoŭcy i ludzi mastactva. Kampanija moža prapanavać pamiaškańni dla praviadzieńnia mierapryjemstvaŭ, aproč taho, siarod klijentaŭ «Fabieas» jość biźniesoŭcy, hatovyja padtrymać kulturnickija prajekty, jakija im cikavyja.

Źmicier Saładucha z «PAN-studyi» zaklikaŭ nie ŭsprymać kulturu i biźnies u antahaniźmie: «Časam, jak my bačym na prykładzie Šablinskaha, kultura isnuje ŭ formie biźniesu. A biźnies treba ŭsprymać jak kulturnickuju źjavu. Kali my tak hlaniem na hetuju situacyju, to zrazumiejem, što ŭ nas moža być ahulnaje, nam prosta nie chapaje kamunikacyi. Treba tolki znajści ahulny tezaŭrus».

Refleksij i kamientaroŭ ad udzielnikaŭ było tak šmat, što ŭ niejki momant ekśpierty apynulisia ŭ pazicyi słuchačoŭ.

Ahułam z dyskusii, što ahaliła šerah balučych pytańniaŭ u siońniašniaj biełaruskaj mientalnaści, dziaržaŭna-hramadskim ładzie, možna zrabić i kanstruktyŭnyja vysnovy.

Hleba dla dyjałohu biźniesu i mastactva jość: i ŭ kropkavych prykładach padtrymki pradprymalnikami kulturnickich prajektaŭ, i va ŭzajemnym «hoładzie» biźniesoŭcaŭ i kulturnickich dziejačaŭ, i, samaje važnaje, u kankretnaj prapanovie pa stvareńni fizičnaj kamunikacyjnaj placoŭki ad kampanii «Fabieas».

Važnaść stvareńnia pastajannaj kamunikacyjnaj płatformy, ci to ŭ formie instytucyi (jurydyčnaj asoby), ci to ŭ formie niefarmalnaha, sietkavaha abjadnańnia, nieadnarazova padkreślivałasia ŭ razmovie.

Pa-pieršaje, tamu, što mienavita abjadnanymi vysiłkami pradprymalnikaŭ i tvorcaŭ mahčyma łabiravać źmieny ŭ zakanadaŭstvie, kab status kulturnickich prajektaŭ, ustanovaŭ i tvorcaŭ byŭ chacia b nie prynižany ŭ paraŭnańni sa spartovymi.

Pa-druhoje, našaj kultury brakuje mieniedžmientu, biźnies-kampietencyj. Kali tvorčy pradukt nie moža siabie padać pravilna i zrazumieła, a biźnies nie maje času raźbiracca ŭ abstraktnych katehoryjach, kamunikacyjny «most» nie budzie pabudavany z pavietra. Treba vyroščvać sistemu kulturnickaha mieniedžmientu.

Pakul my nie majem kultury spažyvańnia mastackaha praduktu ŭ šyrokim sensie, pakul nie majem raźvitych mastackich rynkaŭ (dla kožnaj haliny), ništo nie zaminaje kožnamu z nas (i mastackim dziejačam, i biźniesoŭcam) vychoŭvać na ŭzroŭni svajho prajekta, svajoj kamandy pavahu da inšaha boku. Sapraŭdy, nichto ničoha nikomu nie vinny, naadvarot — my razam pracujem na toje, kab «siońnia było krychu lepš, čym učora». Na toje, kab našaje hramadstva raźvivałasia, mieła i dumała bolš. Tamu kancepcyja sacyjalnaj adkaznaści była zhadanaja nievypadkova. Kali vyrašeńnie hramadska značnych zadač, zhurtavańnie supolnaściaŭ stanovicca hienieralnym kirunkam dziejnaści, abjadnać vysiłki biźniesu i kultury značna praściej, a vynik bolš efiektyŭny.

Tamu davajcie bolš adkazna i ŭvažliva stavicca adno da adnaho, imknucca razumieć, šukać, što nas jadnaje, a nie dzielić. I rabić heta razam — bolš efiektyŭna. Davajcie razam farmavać našu kulturnuju prastoru!

Tok-šou 1 krasavika stała trecim u sieryi viesnavoha cykłu dyskusij ad kampanii «Budźma biełarusami!» pa vyśviatleńni stasunkaŭ z kulturaj. Vas čakajuć jašče dźvie adkrytyja dyskusii:

1. Kultura stvarać prastoru. Rekanstrujujem Minsk
2. Kultura kaštoŭnaściej. Rasšyfroŭvajem nacyjanalny kod biełarusaŭ.

Zaprašajem usich nieabyjakavych i cikaŭnych da ŭdziełu ŭ dyskusijach!

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0