Siońnia, 10 krasavika, u sudzie Centralnaha rajona Minska słuchałasia sprava mastaka Henika Łojka suprać KDB.
Sp. Łojka padaŭ pazoŭ suprać Kamiteta dziaržbiaśpieki, bo supracoŭnik KDB Siarhiej Kajdunoŭ, da jakoha Łojka pryjšoŭ na pryjom, nie razmaŭlaŭ pa-biełarusku. U pazovie Łojka ŭkazaŭ, što Kajdunoŭ paviedamiŭ jamu pra svajo nievałodańnie biełaruskaj movaj, bo žyvie ŭ Biełarusi tolki z 1990 hoda.
U źviazku z hetym Łojka zapatrabavaŭ ad KDB pryniać zachady až da zvalnieńnia Kajdunova.
«Kali ty prosty hramadzianin, kali łaska, viedaj adnu movu. Ale kali ty słužboviec, ty musiš viedać dźvie movy i adkazvać na movie zvarotu.
Kali čałaviek nie choča vykonvać zakony, viedać dźvie movy, adpuścicie jaho, chaj jon budzie nie słužboŭcam, a hramadzianinam i karystajecca adnoj movaj. Ja prosta chacieŭ pačuć ad Kajdunova biełaruskaju movu. Ja hramadzianin, ja narod, ja haspadar, a vy słužki, jakija musiać rabić toje, što patrabuje haspadar», — patłumačyŭ Łojka.
Taksa Łojka skardziŭsia, što padavaŭ zajavu ab parušeńni 4-ha artykuła Zakona ab movach, a KDB u svaich adkazach spasyłaŭsia tolki na 5-y artykuł adpaviednaha zakona.
Praces viała sudździa Alena Siamak.
Užo ŭ pačatku pasiadžeńnia pamiž Łojkam i sudździoj adbyŭsia kanflikt. Łojka admoviŭsia pieradavać pašpart sakratarcy i paćviardžać svaju asobu, bo prośba była sfarmulavana pa-rasijsku.
Na heta sudździa adkazała, što zhodna z Kanstytucyjaj i hramadska-pracesualnym kodeksam dziaržaŭnymi movami Biełarusi jość biełaruskaja i rasijskaja, i hramadzianin moža vybirać svaju movu, ale nie ŭ pravie patrabavać peŭnaj movy sudavodstva.
«U nas, na žal, dźvie dziaržaŭnyja movy, i vy musicie imi vałodać. Za svoj košt najmajcie pierakładčyka», — patłumačyła sudździa.
«Ja chaču čuć pytańni pa-biełarusku», — skazaŭ Łojka.
Na heta sudździa adkazała «čujcie» i paviedamiła, što Łojka moža pakinuć zału suda. Tady Łojka abviaściŭ advod sudździ, adnak paśla jana adchiliła jaho paśla razhladu.
Paśla hetaha Łojka znoŭ zapatrabavaŭ pierakładčyka, adnak sudździa patłumačyła, što sud nie pradastaŭlaje pierakładčyka z adnoj dziaržaŭnaj movy na inšuju.
Adkazčyk z KDB, jaki nierazborliva vymaviŭ svajo imia i proźvišča, patłumačyŭ, što Łojku nie admovili ŭ pryjomie ŭ KDB i dasłali jamu adkaz pa-biełarusku. Tamu adkazčyk nie pryznaŭ pazoŭ Łojki pravamiernym.
Adkazčyk paviedamiŭ, što Kajdunoŭ viedaje dziaržaŭnyja movy ŭ abjomie, nieabchodnym dla vykanańnia słužbovych abaviazkaŭ. Taksama jon patłumačyŭ, što 4 artykuł Zakona ab movach nie datyčycca hramadzian, a datyčycca tolki słužboŭcaŭ.
Adkazčyk patłumačyŭ, što KDB nie admoviŭsia vysłuchać Łojku, pryniaŭ jaho skarhu, aformlenaju pa-biełarusku i dasłaŭ biełaruskamoŭny adkaz, tamu KDB pryznaŭ isk biespadstaŭnym.
U vyniku sudździa admoviła Łojku ŭ zadavalnieńni skarhi, bo sud nie znajšoŭ parušeńnia pravoŭ hramadzianinam KDB.
Taksama sudździa paviedamiła, što nivodny zakon nie pradpisvaje słužbovym asobam vusna adkazvać na biełaruskamoŭny zvarot pa-biełarusku.
Kamientary