Ci mohuć prezidenckija vybary prajści raniej?

Na fonie narastajučych prablem u ekanomicy palitołahi zahavaryli ab mahčymym pieranosie nastupnych prezidenckich vybaraŭ na bolš rańni termin. Łohika prostaja: pakul novy kryzis nie pačaŭsia, a rejtynh aficyjnaha lidera na časovym ŭzdymie z-za ŭkrainskich padziej, jość racyja pravieści vybarčy rytuał bieź lišnich ryzyk.

Zakanadaŭstva takija paŭnamoctvy ŭładździe daje: vybary prezidenta pavinny pryznačacca Pałataj pradstaŭnikoŭ nie paźniej čym za piać miesiacaŭ da kanca jaho čarhovaha terminu, ale abmiežavańniaŭ pa tym, jak rana možna pravodzić vybary, niama.

Dy i jość adpaviedny vopyt. U śniežni 2005 hoda parłamient sabraŭsia na niezapłanavanaje pasiadžeńnie na nastupny dzień paśla sustrečy Alaksandra Łukašenki z Uładzimiram Pucinym i apieratyŭna pryznačyŭ vybary na čatyry miesiacy raniej čakanaha terminu

Tady, zapeŭnivajuć ekśpierty, Łukašenka spałochaŭsia łancužka kalarovych revalucyj u postsavieckich krainach (u 2003 hodzie — u Hruzii, u 2004-m — va Ukrainie, u 2005-m — u Kyrhyzstanie) i vyrašyŭ zbłytać karty apazicyi, skaraciŭšy čas na padrychtoŭku da kampanii dla tolki što abranaha adzinym kandydatam Alaksandra Milinkieviča.

Ci jość pryčyny dla padobnaha strachu ciapier?

Biez padačak nie daciahniem

Niezaležny ekanamist Siarhiej Čały pierakanany, što novy kryzis sapraŭdy nie za harami: «Ni ja, ni chto inšy z ekanamistaŭ, ź jakimi ja razmaŭlaŭ, nie vieryć, što da vybaraŭ atrymajecca daciahnuć biez čarhovaha kryzisu. Maštaby dysbałansaŭ ŭžo stanoviacca paraŭnalnymi z tym, što było pierad kryzisam 2011 hoda».

Pa słovach surazmoŭcy,

biez ekstranych mier, to bok miljardaŭ dalaraŭ, jakija «treba znachodzić, kab kidać ich u topku», kryzis pavinien zdarycca ŭ druhoj pałovie hetaha hoda.

Adna z hałoŭnych prablem — pastajanny deficyt rachunku biahučych apieracyj, vypravić jaki ŭ karotkaterminovaj pierśpiektyvie mahła b rezkaja devalvacyja, ale ŭłady pryncypova admaŭlajucca ad jaje.

Da taho času, pakul hetaja dzirka zachoŭvajecca, adznačaje Čały, «treba pastajanna znachodzić hrošy na prajadańnie, choć by dla taho, kab padtrymlivać u stacyjanarnym režymie hetuju ŭstojlivuju makraekanamičnuju nieraŭnavahu».

«Rana ci pozna hrošy nie znojducca, tamu što ich treba šmat: čatyry miljardy dalaraŭ na hod pavadle aptymistyčnych acenak, z ulikam paśpiachovaj pryvatyzacyi i namiečanych vynikaŭ pa pryciahnieńni pramych zamiežnych inviestycyj», — tłumačyć ekanamist.

Rasija stanovicca niepradkazalnaj

Nie budziem doŭha hadać, chto moža dać Biełarusi hrošaj. Adnosiny ź ES zamarožanyja, a MVF niezadavoleny, što jaho minuły kredyt byŭ vydatkavany biez prykmietnych reformaŭ. Zastajecca viečny sponsar — Maskva.

Adabraŭšy va Ukrainy Krym, Rasija pasvaryłasia z Zachadam i napałochała susiedziaŭ, a jaje hramadstva imkliva ŭpadaje ŭ impierski čad. Usio heta padahravajecca rytorykaj pieršych asob ab «ruskim śviecie», jaki narešcie źbirajecca pad kryłom Maskvy, i televizijnaj prapahandaj niabačanaha dahetul maštabu.

Treba addać naležnaje Alaksandru Łukašenku, dypłamatyčnych zdolnaściaŭ jakoha chapiła na toje, kab nie pasvarycca ni z Kijevam, ni z Maskvoj. Adnak biełaruska-rasijskija adnosiny vyznačajucca ŭžo nie hetym faktam, a tym, jakuju stratehiju pracy z sajuźnikami abiare Kreml.

Z adnaho boku, heta moža być razmova z pazicyi siły. Palitołah Juryj Drakachrust ličyć, što

nastroi, jakija zaraz panujuć u Rasii, niespryjalnyja dla biełaruskaha kiraŭnictva.

«Rasija ciapier u takim nacyjanalistyčnym ŭzbudžeńni, što šerah pytańniaŭ: lhoty, kredyty, pryvatyzacyja biełaruskich pradpryjemstvaŭ — budzie vyrašacca nie na karyść Biełarusi. Tamu što razmova budzie budavacca takim čynam: « Chłopcy, vy nie chočacie pa-dobramu? My pakazali vam, jak my možam pa-drennamu», — ličyć ekśpiert.

Zrešty, mahčymaja i inšaja taktyka. Pakazaŭšy zuby, rasijskaje kiraŭnictva moža pajści na pierakanańnie svaich bližejšych sajuźnikaŭ u tym, što im niama čaho bajacca, a Jeŭrazijski sajuz — pa — raniejšamu dobraachvotny i pryvabny prajekt. Mahčyma, abiacańnie pastavić zamoŭlenyja Mienskam 23 młn ton nafty ŭ 2014 hodzie — pieršy krok z hetaha šerahu.

Akramia taho, raście rola Biełarusi jak sajuźnika dla Rasii paśla taho, jak apošniuju pastupova izalujuć na suśvietnaj arenie. A za padtrymku ŭ ciažkija časy treba płacić.

Ale tut nie varta zabyvać, što hrošy ciapier patrebnyja i ŭ samoj Rasii, ekanomiku jakoj padkošvajuć recesija, zachodnija sankcyi, masavyja ŭcioki kapitałaŭ i niezapłanavanyja vydatki na Krym. Hrošaj na padtrymku biełaruskaj stabilnaści moža prosta nie chapić.

Jakoje rašeńnie pad dziejańniem hetych supiarečlivych faktaraŭ prymie Maskva, nieviadoma. Asabliva, uličvajučy, što prahnazavańnie jaje pavodzinaŭ u apošni čas płaŭna stanovicca spravaj chutčej psichołahaŭ, čym palitołahaŭ abo ekanamistaŭ.

Pieranos vybaraŭ: za i suprać

Juryj Drakachrust ličyć bolš rańniaje praviadzieńnie prezidenckich vybaraŭ mahčymym: «Vopyt pakazvaje, što, choć hałasy ličacca svojeasabliva, vybary pravodziacca na łakalnym piku dabrabytu».

Na jaho dumku, ułada nie schilnaja ryzykavać, choć i maje ŭvieś instrumientar zabieśpiačeńnia patrebnaha vyniku, a mocnaha alternatyŭnaha kandydata apazicyja pa roznych pryčynach prapanavać nie ŭ stanie.

«Ułady zychodziać z pryncypu, što lepš nie vypraboŭvać los. Časam sprava nie ŭ vybarach, a sam pa sabie vybarčy praces nahravaje atmaśfieru i daje kanał napramki hetaj aktyŭnaści», — tłumačyć palitołah.

Valeryj Karbalevič adznačaje, što

na nabližeńnie prezidenckich vybaraŭ taksama pracuje ŭkrainski faktar: «Siońnia nasielnictva napužanaje padziejami va Ukrainie i hatova zapluščyć vočy na ekanamičnuju situacyju ŭ krainie, a hałoŭnym čynam źviartać uvahu na prablemu biaśpieki. Uzros zapyt na mocnuju ruku».

Sakavickaje apytańnie Niezaležnaha instytuta sacyjalna-ekanamičnych i palityčnych daśledavańniaŭ (Vilnius) paćviardžaje, što rejtynh Alaksandra Łukašenki vyras nasupierak ekanamičnym prablemam.

Ale ŭkrainski faktar nie viečny, jaho efiekt budzie pastupova vyciaśniacca źnižeńniem ŭzroŭniu žyćcia. A značyć, vierahodna, jość sens kavać žaleza, pakul horača.

Adnak jość arhumienty i suprać, pierakanany Karbalevič:

«Nabližeńnie prezidenckich vybaraŭ treba niejak patłumačyć narodu, značyć treba pryznavać, što Łukašenka čahości baicca. A jon prezientuje siabie palitykam mocnym».

Dy j potym, treba ž jašče znajści hrošy na pieradvybarčyja pierniki elektaratu. Da 4 młrd dalaraŭ možna atrymać, kali Minsk damožacca ad Maskvy admieny miechanizmu viartańnia z 2015 hoda ekspartnych pošlin na naftapradukty z rasijskaj nafty. Ale hetyja hrošy pastupiać nie adrazu, ich treba budzie źbirać patrochu kožny miesiac, kab adčuvalna padniać zarpłatu na fonie stahnujučaj ekanomiki.

U vyniku ŭłada trapiła ŭ vielmi dalikatnuju situacyju. Času dla strukturnych reformaŭ ekanomiki, tak kab vyklikanyja imi rejtynhavyja rany zahaiłasia da vybaraŭ, užo niama, a daciahnuć da ich biez strat nie atrymlivajecca. Aficyjny lider pavinien vyrašyć u bližejšy čas składanuju dylemu.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0