Nas znoŭku zatrymali — mianie i maju siabroŭku. My viešali sinija stužački, pa‑svojmu rychtujučysia da «Eŭrapiejskaha maršu».
Na tvarach niekatorych milicyjantaŭ źjaviłasia niepadrobnaja radaść, kali nas pryvieźli ŭ pastarunak, — ich daŭno chvalavała pytańnie, chto ablapiŭ uvieś horad nalepkami i ŭlotkami. Złavili — možna budzie zdać spravazdaču Miensku. Sumnyja tvary zvyčajnych šarahoŭcaŭ milicyi — znoŭ biessensoŭnaj pracy dadałosia.
U RAUSie, kudy nas adrazu advieźli, ja ŭ katory raz pierakanaŭsia ŭ amaralnaści systemy, jakaja ŭstalavałasia ŭ krainie. Ja chvalu Boha za toje, što ja pa‑za hetaj systemaj, što ŭva mnie zastałosia jašče kryšačku svabody. U pastarunku pačali hutarku ź milicyjantami, i heta byli nie zvyčajnyja razvody, a ščyraja razmova.
Kažu: «Nie narod heta, a statak pasłuchmianych aviečak, kali ŭžo ŭ studentaŭ zabirajuć ilhoty, adklučajuć internet, całkam abmiažoŭvajuć pravy va ŭniversytecie, a jany maŭčać. Šapočuć pamiž saboj i ŭsio čakajuć, kali chtości pryjdzie j ich vyratuje».
«U nas taksama zabirajuć ilhoty, — niečakana ŭvachodzić u davier lejtenant. — Pavialičvajuć termin słužby, pensija skaračajecca, za miažu vyjechać niemahčyma, navat biaspłatny prajezd u transparcie adbirajuć. Ci nie marazm?»
«A jašče zabaranili palić padčas pracy, — padtrymlivaje razmovu inšy. — Usiudy, navat u miescach dla paleńnia».
«A ja ŭžo dva hady vybivaju sabie pakoj u internacie. U mianie žonka i dzicia. Nie dajuć navat pakoj, a što kazać pra kvateru. Chiba možna na zarobak u 700 000 nabyć kvateru? Kali?»
Nie čakaŭ takoj razmovy. My pastupova pierajšli da prablemaŭ hramadztva, i pry hetym milicyjanty całkam padtrymlivali mianie…
Prajšło hadziny čatyry z momantu zatrymańnia, nichto nia viedaje, što z nami rabić. Ja siadžu ŭ nievialičkim pakoi pastarunku, i mnie zdajecca, što pra nas uvohule zabyli, ale pry hetym nadziei na chutkaje vyzvaleńnie zhasajuć. U pakoj zachodzić sumny, znervavany staršyna j kaža: «Voś, načalniki zahadali, kab ja składaŭ pratakoł, niby ty niecenzurna łajaŭsia. Viedajučy, što ty hetaha nie kazaŭ, paśla našaj ščyraj razmovy ja nie mahu hetaha zrabić. Jak być?»
Milicyjant šukaŭ adkazu ŭ mianie.
Jon nia skłaŭ pratakoł. Znajšlisia inšyja, ale j u tych ściskałasia serca, a da mianie dalatali asobnyja vyrazy: «tak bolej niemahčyma», «chutčej by na pensiju», «moža, pojdziem, bratka, u apazycyju?»
Pryjšoŭ novy dzień. Čas sudu. Usie milicyjanty, ź jakimi ja mieŭ napiaredadni razmovu, pahadzilisia z našym «brydkasłoŭjem». Peŭna, ciapier ich chvalavała svaja siamja, praca, paraŭnalna niebłahi zarobak, dziela jakich jany mahli achviaravać svabodaj dvaich nieznajomych im moładzievych aktyvistaŭ.
Dumajučy pra toje, što adbyvałasia ŭ tryccatyja hady, ja časta zadaju sabie pytańnie: čamu tady prostyja ludzi pahadžalisia rasstrelvać bratoŭ i siaścior? Ci mohuć amapaŭcy, jakija razhaniajuć masavyja narodnyja demanstracyi, pačać stralać u svoj narod? Mnie zrazumiełaja sumnaja rečaisnaść — jany mohuć heta zrabić, bo ich usich u pieršuju čarhu chvaluje ułasny los: zdaroŭje, dabrabyt i hetak dalej. Ich budzie źjadać sumleńnie, ale jany buduć šukać apraŭdańnie svaim učynkam, bo ŭsie my nia zvykli sudzić siabie, a šukajem sabie apraŭdańni i zaŭsiody darujem sabie. I jany apraŭdvajucca pierad saboju: «My nie vinavatyja — nam zahadali».
Raptoŭna pamior Uładzimir Usier — niemałady aktyvist, jaki ŭlapaŭsia ŭ film BT i špijanaž u Polščy27
Kamientary