Unuk Łandśbierhisa: Mahčyma, u Jeŭraparłamiencie ja budu zajmacca Biełaruśsiu
Ci dastatkova viadomaha proźvišča, kab stać jeŭradeputatam, jak źmienicca pazicyja Jeŭraparłamienta pa Biełarusi, raskazvaje jeŭradeputat Habryelus Łandśbierhis.
Jeŭraradyjo: Da sioletnich vybaraŭ u Jeŭraparłamient vy nie byli zaŭvažanyja ŭ vialikaj palitycy — abrańnie jeŭradeputatam ad Litvy stała dla vas niečakanaściu?
Habryelus Łandśbierhis: Sapraŭdy, da hetaha ja amal 11 hadoŭ pracavaŭ u MZS, a paśla amal 4 hady ŭ kamandzie premjer-ministra (Andrusa Kubilusa — Jeŭraradyjo), u adździele zamiežnych spraŭ. Takim čynam, ja zaŭždy byŭ pobač z palitykaj, pobač z palitykami, tamu samo «ŭvachodžańnie» ŭ palityku dla mianie nie stała niečakanym. Kali ž kazać pra hetyja vybary, to tut hałoŭnaj była vielmi mocnaja vybarčaja kampanija. Ja sustreŭsia z tysiačami ludziej i kazaŭ pra toje, što dla ich samaje hałoŭnaje ciapier. Hałoŭnymi byli temy kryzisu va Ukrainie, ahresija Rasii i toje, jak nam abaraniać svaju krainu, ci abaronić nas NATO. Dumaju, što ja znajšoŭ sposab padać siabie ludziam. Skažam tak, pieramoha nie stała zusim užo niečakanaściu, ale ŭsio adno pieramahčy było pryjemna. Praŭda, razumieju, što ŭ hetym i vialikaja adkaznaść.
Jeŭraradyjo: Ci mahčyma, što ludzi hałasavali nie za vas, nie za toje, z čym vy da ich pryjšli i što kazali, a za vašaje proźvišča, za pamiać pra vašaha znakamitaha dzieda — Vitaŭtasa Łandśbierhisa?
HŁ: Razumiejecie, u Litvie niama takoha, što ŭsie abaviazkova buduć hałasavać za majo viadomaje proźvišča. Ludzi, jakija viedajuć hetaje proźvišča, pavinnyja byli ŭpeŭnicca, što ja taksama kažu pravilnyja rečy. Z takim proźviščam mnie było lahčej zacikavić ludziej pryjści i pasłuchać, što ja budu kazać. Ale toje, jak i što ja kažu, — heta maja sprava. I ja pavinien byŭ pierakanać ich, što ja — heta nie tolki proźvišča.
Jeŭraradyjo: Vidać, niaprosta adpaviadać toj płancy ŭ palitycy, jakuju pastaviŭ vaš znakamity dzied?
HŁ: Nie tolki ŭ palitycy. Hetaje adčuvańnie pieraśleduje mianie ŭsio žyćcio. I ŭ škole, i va ŭniviersitecie ŭsie nibyta zadavali sabie pytańnie: «Ci taki jon, jak jaho dziadula?» Mianie zaŭždy mierali pa im.
U centry — Vitaŭtas Łandśbierhis
Jeŭraradyjo: Vy išli na vybary pa partyjnym śpisie, ad partyi svajho byłoha kiraŭnika, kansiervatara Kubilusa. Ale ž vy čałaviek małady. Vy sapraŭdy prytrymlivajeciesia kansiervatyŭnych pohladaŭ? Pryznajciesia, chto vy na samaj spravie pa «palityčnym vieravyznańni».
HŁ: Kali b ja nie byŭ kansiervataram, ja nie byŭ by ŭ hetaj partyi — usio prosta. Ale ŭ partyi jość roznyja pohlady na roznyja pazicyi. Kali kazać pra pytańni biaśpieki, to tut maje pohlady blizkija da tak zvanych «jastrabaŭ». Ja kažu pra nieabchodnaść vydatkavańnia bolšych hrošaj na abaronu, pra razhortvańnie bazaŭ NATO ŭ Litvie i nieabchodnaść raźmiaščeńnia sistem rakietnaj abarony. Imavierna, što ŭ našaj partyi nie ŭsie dumajuć tak, jak ja, ale mnie padajecca heta narmalnym.
Jeŭraradyjo: Viedaju, što kiraŭnik vašaj partyi spadar Kubilus, jak kažuć, «trymaje na kantroli biełaruskaje pytańnie». A nakolki vy ŭ hetaj temie?
HŁ: Asabista dla mianie «biełaruskaje pytańnie» vielmi važnaje. Ale ja nie zajmaŭsia biełaruskaj temaj padčas pracy ŭ MZS — cikaviŭsia vašaj krainaj samastojna. Pa ščyraści, uvieś hety rehijon, u jaki ŭvachodziać Biełaruś, Ukraina, Hruzija i inšyja krainy, mnie nie prosta cikavy — ja pieražyvaju za hetyja krainy. Chacia b tamu, što i ŭ intaresach Litvy, kab hetyja krainy byli demakratyčnymi i svabodnymi.
Jeŭraradyjo: U novym składzie Jeŭraparłamienta dosyć šmat pradstaŭnikoŭ pravych, ultrapravych, radykalnych partyj. Jak heta adabjecca na pracy parłamienta, na jaho pazicyi?
HŁ: Adrazu skažu, što nie treba stavicca da ich prysutnaści ŭ Jeŭraparłamiencie jak da niečakanaści — radykały zaŭždy byli siarod jeŭraparłamientaryjaŭ. I jany zaŭždy staralisia tam niešta svajo davieści, niešta zrabić, ale z hetaha nie było nijakaha realnaha efiektu. Praŭda, siońnia ich stała krychu bolš pa kolkaści, i ja liču, što heta adna ź pieramoh Pucina, Kramla. U Jeŭraparłamiencie i prychilnikaŭ Le Pen, i inšych radykałaŭ stała bolš (siarod jeŭrapiejskich pravych šmat tych, chto padtrymlivaje palityku Pucina — Jeŭraradyjo). Ale mnie padajecca, što nieskładana budzie znajści sposab ich marhinalizavać, kab jany nie pieraškadžali prymać rašeńni, aktualnyja na siońniašni dzień, i kab nie pieraškadžali Jeŭraparłamientu vykazvać «adnym hołasam» svaju pazicyju nakont Rasii, Ukrainy, Biełarusi dy inšych.
Jeŭraradyjo: Darečy, jak vy staviciesia da nacyjanalnaj palityki Litvy ŭ dačynieńni da Biełarusi i jak, na vašuju dumku, jana pavinnaja vyhladać u budučyni?
HŁ: Ja dumaju, što dla Litvy heta adno z samych składanych zamiežnych pytańniaŭ — znajści sposab pracavać ź Minskam. Ciapier, mnie padajecca, aficyjnaja pazicyja Vilni znajšła bałans, ale pahladzim, što budzie ŭ 2015 hodzie, kali ŭ Biełarusi buduć prachodzić prezidenckija vybary. Litva — adna z tych krain, jakija buduć vielmi ŭvažliva sačyć za tym, jak tam usio budzie prachodzić, što budzie adbyvacca z palityčnymi apanientami ŭłady.
Jeŭraradyjo: Aficyjny Minsk ciapier sprabuje čarhovy raz naładzić adnosiny z Zachadam. Jak vy ličycie, ci pavieryć Jeŭropa ŭ ščyraść kiraŭnika Biełarusi?
HŁ: Usim viadoma pra isnavańnie śpisu patrabavańniaŭ, jakija aficyjny Minsk pavinien vykanać dla taho, kab ź im pačali surjozna razmaŭlać. Ja razumieju, čamu aficyjny Minsk ciapier starajecca nanoŭ naładzić kantakt ź Jeŭropaj — jamu taksama nie vielmi padabajecca toje, jak raźvivajucca padziei va Ukrainie. Ale najpierš Łukašenka musić vykanać usie punkty «damašniaj raboty».
Jeŭraradyjo: Vy časam nie jeŭraskieptyk? Ich davoli šmat u novym Jeŭraparłamiencie. I jak vy aceńvajecie pierśpiektyvy «Uschodniaha partniorstva»?
HŁ: Nie, ja nie tolki nie liču siabie jeŭraskieptykam, ale i vielmi daloki ad takich pohladaŭ. Mnie padajecca, što ciapier Jeŭrasajuz moža šmat čaho dasiahnuć, u pytańniach enierhietyčnaj niezaležnaści, da prykładu. Darečy, dla Litvy pytańnie enierhietyčnaj niezaležnaści vielmi važnaje. Što da «Uschodniaha partniorstva», to ja ŭpeŭnieny, što novy Jeŭraparłamient daść mocny impuls pracy z Ukrainaj, Biełaruśsiu, Małdovaj, Hruzijaj. My budziem šukać novyja mietady dla partniorstva. Kali vas cikavić pytańnie, ci budzie intares z boku novych jeŭraparłamientaryjaŭ da Biełarusi, to mahu adrazu skazać — uvaha budzie. Ci budzie pazicyja Jeŭraparłamienta adnosna Biełarusi rabicca bolš žorstkaj — pahladzim. Budziem hladzieć, što adbyvajecca ŭ Minsku i što budzie adbyvacca ŭ vas u 2015 hodzie.
Jeŭraradyjo: Ci vyznačylisia vy, u jaki kamitet, parłamienckuju delehacyju vy chacieli b uvajści?
HŁ: Samyja blizkija mnie — kamitet zamiežnych spraŭ albo kamitet enierhietyki. Ja raniej pracavaŭ mienavita ŭ hetych siektarach i chacieŭ by pracavać u budučyni.
Jeŭraradyjo: Niama žadańnie ŭvajści ŭ delehacyju pa Biełarusi?
HŁ: Ja b… padumaŭ na hety kont. Pahladzim pa situacyi. Pakul rana pra heta kazać (pracavać novyja parłamientaryi pačynajuć z 1 lipienia — Jeŭraradyjo), ale kali takaja prapanova budzie, to ja dakładna padumaju pra taki varyjant.
Jeŭraradyjo: Jak da vašaj pieramohi pastaviŭsia vaš znakamity dziadula — deputat Jeŭraparłamienta minułaha sklikańnia Vitaŭtas Łandśbierhis — i vašaja siamja?
HŁ: Hetym razam Vitaŭtas Łandśbierhis u deputaty Jeŭraparłamienta nie bałatavaŭsia, a mianie ź pieramohaj ledź nie pieršy pavinšavaŭ. Što da siamji, to jany da taho, što ja ciapier šmat času vymušany budu pravodzić pamiž Brusielem, Strasburham i domam, pastavilisia… z aściarožnym aptymizmam, skažam tak.
Kamientary