«Vobraz voraha»: rasijski nacyjanalizm źmianiŭ aryjenciry

Vysoki ŭzrovień nacyjanalizmu ŭ Rasii, rost jakoha byŭ spravakavany zabojstvam u Birulovie vosieńniu 2013 hoda, zastajecca na raniejšym uzroŭni. Adnak niepryjaznaść rasijanie ciapier adčuvajuć nie da kaŭkazcaŭ, a da ŭkraincaŭ.

Sud nad hramadzianinam Azierbajdžana Archanam Ziejnałavym, jakoha abvinavačvajuć u zabojstvie žychara Maskvy Jahora Ščarbakova, pačaŭsia ŭ Masharsudzie 30 červienia. Hetaje złačynstva, ździejśnienaje vosieńniu 2013 hoda ŭ staličnym rajonie Birulova Zachodniaje, pryviało spačatku da «narodnaha schodu», a potym da masavych biesparadkaŭ na nacyjanalistyčnaj hlebie. Pavodle dadzienych «Levada-centra», prykładna ŭ kastryčniku 2013 byli zafiksavanyja pikavyja pakazčyki ksienafobii za ŭvieś čas praviadzieńnia daśledavańniaŭ.

«Asabliva rost ksienafobii prykmietny ŭ bujnych haradach, a samyja vysokija pakazčyki byli atrymanyja ŭ Maskvie, dzie łozunhi «Chopić karmić Kaŭkaz», «Rasija dla ruskich» padtrymlivała 83 pracenty nasielnictva», — adznačyŭ u intervju DW kiraŭnik adździeła sacyjalna-palityčnych daśledavańniaŭ «Levada-centra» Barys Dubin. Da momantu pačatku pracesu nad Archanam Ziejnałavym nacyjanalistyčnyja nastroi ŭ rasijskim hramadstvie zastalisia na takim ža vysokim uzroŭni, adnak, pryčyna ich inšaja.

Nacyjanalistyčnaja palityka rasiejskaj ułady

Dyrektar infarmacyjna-analityčnaha centra «Sava», jaki vyvučaje prablemy nacyjanalizmu i ksienafobii, Alaksandr Viarchoŭski zaŭvažyŭ, što, pačynajučy ź lutaha 2014 hoda, apytańni pakazvajuć rezki rost nieciarpimaści ŭ dačynieńni da ŭkraincaŭ, jaki adbyvajecca na fonie źnižeńnia ŭzroŭniu ahresii ŭ dačynieńni da da ŭsich astatnich hrup, u tym liku etničnych. «Vidać, ludzi nie mohuć nienavidzieć dvuch vorahaŭ adnačasova», — vykazaŭ mierkavańnie ekśpiert.

Pa słovach Alaksandra Viarchoŭskaja, klučavuju rolu ŭ źmienie «pryjarytetaŭ» adyhraŭ ukrainski kryzis, jaki supravadžajecca ahresiŭnaj antyzachodniaj i antykijeŭskaj prapahandaj, jakaja apanavała rasijskija fiederalnyja telekanały. Ekśpiert ŭskłaŭ vinu za nahniatańnie nacyjanalistyčnych nastrojaŭ na rasijskija ŭłady. «Uvieś pasył, jaki adnosicca da Ukrainy, heta čysta nacyjanalistyčny pasył: voś my vyzvalili ruskich u Krymie, zaraz my jašče dapamožam ruskim u Danbasie», — zajaviŭ Viarchoŭski DW.

Nacyjanalizm ci patryjatyzm?

Kiraŭnik kamisii Hramadskaj pałaty Rasii pa harmanizacyi mižnacyjanalnych i mižkanfiesijnych adnosin, namieśnik staršyni navukovaj rady UCDHM Iosif Dziskin, naadvarot, śćviardžaje, što ŭ Rasii nazirajecca padzieńnie ŭzroŭniu ksienafobskich nastrojaŭ. Pa słovach ekśpierta, niama padstaŭ kazać i pra źjaŭleńnie niepryjaznaści da ŭkraincaŭ. «Tak, rasiejcy stali fiksavać ukrainskuju dziaržavu jak voraha Rasiei, ale heta nijak nie raspaŭsiudžvajecca na hramadzian Ukrainy», — zajaviŭ Dziskin u intervju DW.

I naohuł, pa słovach siabra Hramadskaj pałaty, acenki «Levada-centra», jakija charaktaryzujuć toje, što adbyvajecca ŭ Rasiei jak usplosk nacyjanalizmu, źjaŭlajucca pamyłkovymi. «Ja b acharaktaryzavaŭ heta, jak patryjatyčny ŭzdym, jaki nie vylivajecca ni ŭ ksienafobiju, ni ŭ ahresiŭny nacyjanalizm», — zajaviŭ Iosif Dziskin. Bolš za toje, pa mierkavańni ekśpierta, i ŭ biesparadkach u Birulovie nacyjanalizm sam pa sabie nie byŭ asnoŭnym matyvam, choć niepryjaznaść da mihrantaŭ i była prykmietnaja.

Transfarmacyja śviadomaści

U Birulovie, pa słovach Dziskina, adbyŭsia vyplesk napružańnia, nazapašanaha ŭ hramadstvie i źviazanaha z karupcyjaj va ŭładzie i z tym, što ŭłada ŭ pryncypie nie vyrašała prablemy miascovych žycharoŭ. «Heta pradukt transfarmacyjnaha pierachodu, kali ludzi hublajuć raniejšyja identyčnaści i pačynajuć źviazvać svaje prablemy z nacyjanalnymi, — zajaviŭ Dziskin. — U ciapierašni čas u Rasii zaviaršajecca transfarmacyjny prahres stanaŭleńnia ahulnarasijskaj hramadzianskaj nacyi».

Pa mierkavańni Barysa Dubina, termin «transfarmacyja» moža być vykarystany i ŭ dačynieńni da ahresii, jakaja nazapasiłasia ŭ rasijskim hramadstvie i pieršapačatkova była vyklikanaja razdražnieńniem uładaj, ale pieratvaryłasia ŭ nacyjanalizm. I adbyłasia hetaja transfarmacyja dziakujučy masiravanaj prapahandysckaj kampanii, jakaja zdoleła pieranakiravać hnieŭ rasiejcaŭ na ŭkraincaŭ. «Siońnia kala 60% rasiejcaŭ pryznajucca ŭ svaim niehatyŭnym staŭleńni da ŭkraincaŭ», — paviedamiŭ Barys Dubin dadzienyja apytańnia «Levada-centra».

Jašče adno źmianieńnie, pa słovach sacyjołaha, tyčycca struktury «nośbitaŭ nacyjanalistyčnych nastrojaŭ». «U 90-ch hadach nośbitami ksienafobija byli najmienš adukavanyja hrupy nasielnictva i lumpienizavanyja płasty hramadstva, — zaŭvažyŭ ekśpiert u intervju DW. — Siońnia ž samym ahresiŭnym nacyjanalizmam i ksienafobijaj charaktaryzujecca čynavienstva. A pakolki jany majuć dostup da ŚMI, to ich ustanoŭki tyražujucca, nabyvajučy značna bolšy efiekt».

Praz nacyjanalizm — da dyktatury?

Alaksandr Viarchoŭski addaje pieravahu adździaleńniu etničnaha nacyjanalizmu ad palityčnaha. Pavodle jaho słoŭ, va ŭkrainskich padziejach ułady Rasiei abapirałasia na ideju hramadzianskaha adzinstva suprać źniešniaha voraha, dziejničajučy ŭ procivahu etničnym nacyjanalistam, jakija padryvali adzinstva krainy i stabilnaść ułady. Adnak u ciapierašniaj situacyi ŭłada kambinuje abodva padychody. Inšaja sprava, vajna va Ukrainie skončycca, i ŭładam u Rasiei pryjdziecca šukać novyja aryjenciry, razvažaje ekśpiert.

Dyrektar centra «Sava» miarkuje, što situacyja chutčej za ŭsio vierniecca da davajennaha stanu, heta značyć, ułada i nacyjanalisty apynucca pa roznyja baki barykad, i tady na pieršy płan znoŭ vyjdzie bytavy etničny nacyjanalizm. Akramia taho, Alaksandr Viarchoŭski aścierahajecca, što ŭzbrojenyja ludzi, jakija ciapier u Danbasie supraćstajać uzbrojenym siłam Ukrainy, pryjeduć u Rasiju i častka ź ich papoŭnić šerahi ruskich nacyjanalistaŭ, jakija dziejničajuć zaraz u krainie.

Barys Dubin zhodny z tym, što praź niejki čas u ludziej pavinna nastupić psichałahičnaja stomlenaść ad pastajannaha znachodžańnia ŭ stanie stresu, i tady ŭładam znoŭ pryjdziecca šukać sposaby, jak pieraklučyć nastroi ŭ hramadstvie. «Ciažka skazać, što budzie abrana, ale ja dumaju, my ŭbačym u Rasii źjaŭleńnie dyktatury, — zajaviŭ Dubin u intervju DW. — Dyktatura źmienić aŭtarytarny režym, i heta dazvolić ŭładam raściahnuć pieryjad padtrymki i ŭzbudžana-nacyjanalistyčnyja nastroi ŭ hramadstvie».

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0