Pieramiennaja chmarnaść z pahrozaj devalvacyi. Prahnoz ekanamičnaha nadvorja da 2011 hodu

Niaredka davodzicca čuć, što biełaruskaja ekanamičnaja madel — heta takaja ekzatyčnaja ptuška, jakaja žyvie pavodle svaich ułasnych, nikomu nie zrazumiełych zakonaŭ. Adnak, jak vyjavili admysłoŭcy Daśledčaha centru Instytutu pryvatyzacyi i menedžmentu (IPM), takaja dumka nia maje pad saboj padstavaŭ. Nasamreč, biełaruskuju ekanomiku možna madelavać.

Madel, stvoranaja ekanamistami IPM, dazvalaje prahnazavać, jak budzie pavodzić siabie ekanomika krainy ŭ zaležnaści ad peŭnych faktaraŭ.

«Jana pracuje pavodle tych samych zakonaŭ, što i inšyja ekanomiki, — kaža ekanamist IPM Alaksandar Čubryk. — Ludzi paŭsiul adnolkavyja, i jany adnolkava reahujuć na peŭnyja ekanamičnyja stymuły. Kali stymuły takija, jak u Biełarusi, to reakcyja całkam pradkazalnaja. My navat sami dzivilisia, jak blizka da niekatorych — choć i nia ŭsich — teoryjaŭ u nas vychodziać kaeficyjenty, znaki ŭ našych uraŭnańniach».

Madel, zbudavanaja admysłoŭcami Daśledčaha centru IPM užo atrymała zachoplenyja vodhuki ad zamiežnych arhanizacyjaŭ, jakija zajmajucca ekanamičnymi daśledvańniami. Hetak, u Stakholmskim instytucie pierachodnaj ekanomiki adznačajuć, što eksperty Daśledčaha centru IPM — badaj, adzinyja ŭ SND, chto zdoleŭ stvaryć takuju paśpiachovuju madel.

Sama madel vyhladaje jak spałučeńnie hrafikaŭ dy matematyčnych formułaŭ, jakija navukoviec moža interpretavać dla taho, kab, skažam, pradbačyć mahčymaje ŭździejańnie enerhietyčnych šokaŭ na ekanomiku Biełarusi. Dla stvareńnia madeli vykarystoŭvalisia dadzienyja Minstatu dy Nacbanku z 1996 h. da pieršaha kvartału 2007 h. «Praanalizavaŭšy hetyja dadzienyja, my atrymali ŭnikalnuju bazu», — kaža A.Čubryk.

Prahnozy na bazie dośviedu

Ekanamisty Daśledčaha centru IPM vyrašyli pasprabavać zmadelavać, jak paŭpłyvaje na ekanomiku krainy enerhietyčny šok, jakoha nam, badaj, nie minuć. U čym budzie składacca hety šok? «My zychodzili z taho, što budziem mieć 100 % eŭrapiejskaj cany na haz u 2011 hodzie, a taksama padvyšeńnie cany na naftu jak nastupstva pahadnieńnia pamiž Biełaruśsiu dy Rasiejaj ab tym, što myta na naftu budzie pavoli padvyšacca da 2009 h.», — tłumačyć A.Čubryk.

Druhi faktar, jaki uličany ŭ madeli — budučyja prezydenckija vybary. Jak padkazvaje dośvied, pierad vybarami ŭrad zaŭždy idzie na peŭnyja ekanamičnyja zachady z metaj padvysić uzrovień zarobkaŭ. Pavodle madeli, vybary adbyvajucca ŭ čaćviertym kvartale 2010 h. Nu i samaja hałoŭnaja pieradumova funkcyjavańnia madeli — imknieńnie dziaržavy maksymalna paźbiahać devalvacyi biełaruskaj valuty. Heta važna ŭličvać jašče i tamu, što ŭ 2007 h. pralacieła pieršaja łastaŭka, jakaja syhnalizuje pra toje, što biełarusy pačali hublać davier da svajho rubla: kolkaść układaŭ u nacyjanalnaj valucie pačała skaračacca, a ŭ zamiežnaj valucie — uzrastać.

Akramia hetaha, u madel tre było zakłaści mierkavanuju canu na enerhanośbity dla Biełarusi ŭ 2011 h. Zrabili heta na padstavie prahnozaŭ MVF. Pavodle ich, cana hazu dasiahnie amal 240 dalaraŭ u 2011 h. za tysiaču kuboŭ, a nafty — prykładna 370 dalaraŭ za tonu. «MVF schilny niedaaceńvać rost cenaŭ na rasiejskija enerhanośbity, — adznačaje A.Čubryk, — ale dla našaj madeli dakładnaść hetych ličbaŭ istotna nie ŭpłyvaje na vynik».

Takim čynam, zakłaŭšy hetyja dadzienyja ŭ svaju madel, ekanamisty Daśledčaha centru IPM atrymali try scenary raźvićcia biełaruskaj ekanomiki da 2011 h. — bazavy (asnoŭny, siaredni varyjant), admoŭny (kali spravy — dreń) dy stanoŭčy (kali ŭsio idzie najlepšym čynam).

Rost deficytu

Takim čynam, u 2011 h. pavodle bazavaha scenaru deficyt zamiežnaha handlu tavarami składzie kala 7 młrd dalaraŭ, pavodle admoŭnaha — kala 8 młrd, pavodle stanoŭčaha — kala 5 młrd.

Hety deficyt treba niejkim čynam finansavać. Jakim čynam? Pavodle bazavaha scenaru da kanca 2009 h. uźniknie niedachop finansavańnia ŭnutranaha popytu na valutu. Toj popyt składajecca z patreby finansavać impart, a taksama z žadańnia nasielnictva nabyvać valutu. Heta asabliva mocna adčuvajecca ŭ peryjady, kali jość peŭnyja ekanamičnyja prablemy, i ludzi kidajucca da abmieńnikaŭ. Dyk voś, zhodna z asnoŭnym scenarom, u krainie budzie brakavać valuty dla finansavańnia ŭnutranaha popytu. Heta značyć, što Nacbank budzie vymušany pradavać častku svaich rezervaŭ. Zhodna z admoŭnym scenarom, valuty budzie brakavać navat na finansavańnie impartu, tamu devalvacyja budzie prosta niepaźbiežnaja. Pavodle stanoŭčaha scenaru, valuty nam chopić. Tak, u 2011 h. Nacbank budzie vymušany pradać krychu rezervaŭ, ale nia bolš za paŭmiljarda dalaraŭ, što nie źjaŭlajecca dla nas istotnaj prablemaj.

U roznych scenarach finansavańnie deficytu adbyvajecca z roznych krynicaŭ. U bazavym scenary — za košt padvyšeńnia zamiežnaj pazyki i pryvatyzacyi pavodle pryncypu «kali treba hrošy, to niešta pradamo, kali nia treba — to pradavać nia budziem». Pavodle admoŭnaha scenaru, dziaržava imkniecca zachavać svaju ŭłasnaść, i finansavańnie deficytu idzie vyklučna za košt pavieličeńnia vonkavaj pazyki. U stanoŭčym scenary davoli vialiki adsotak finansavańnia idzie za košt prostych zamiežnych investycyjaŭ.

Zhodna z admoŭnym scenarom, kala 20 % čystaha prytoku budzie prypadać na prostyja zamiežnyja investycyi, zhodna sa stanoŭčym — blizu 60%, i 40—50% — zhodna z bazavym.

Kurs rubla

Da jakoj devalvacyi biełaruskaha rubla pryviaduć takija scenary? Zhodna sa stanoŭčym scenarom, budzie nievialičkaja devalvacyja u 2010—2011 hh. Pavodle bazavaha scenaru, rubiel čakaje davoli vialikaja devalvacyja. Jana moža skłaści amal 10 % u 2009 h., i ŭ vyniku ŭ 2011 h. my majem nazapašanuju devalvacyju bolš za 50 %. «Bazavy scenar — heta prykładna toje, što adbyvajecca ciapier», — adznačaje Alaksandar Čubryk. I, narešcie, pavodle admoŭnaha scenaru my sutykajemsia z patańnieńniem biełaruskaha rubla da dalara amal u dva razy ŭ paraŭnańni z 2006 h.

«Pryčym my nia ŭličvajem efektu śpirali, — zaznačaje ekanamist. — Kali devalvacyja pačynajecca, padvyšajecca popyt na zamiežnuju valutu, a heta, u svaju čarhu, patrabuje jašče bolšaj devalvacyi. Składana acanić, nakolki daloka zojdzie hetaja śpiral».

Zhodna z bazavym scenarom, u 2011 h. zaniataść źnizicca na 1 %, zhodna z admoŭnym — na 2 %. Pry stanoŭčym scenary spačatku adbyvajecca nievialikaje padzieńnie zaniataści, bo adbyvajecca restrukturyzacyja pradpryjemstvaŭ, pryciahnieńnie zamiežnych investycyjaŭ — tamu zachavać były ŭzrovień zaniataści budzie ciažkavata. Ale raźvićcio ekanomiki budzie iści dalej i daść padvyšeńnie zaniataści ŭ 2011 h.

Rost zarobkaŭ

«Hałoŭnaje pytańnie, jakoje chvaluje ludziej, — kolki jany buduć zarablać u adpaviednaści z našymi scenarami, — kaža A.Čubryk. — Heta ŭžo svojeasablivy prahnoz na padstavie hetaj madeli. Kali vy pamiatajecie, pry kancy 2010 h. nam usim abiacali siaredni zarobak u 500 dalaraŭ. Dyk voś, zhodna i z bazavym, i sa stanoŭčym scenarami ŭłady zdolejuć vykanać svoj plan i zabiaśpiečyć hetyja 500 dalaraŭ pry kancy 2010 h. Tolki zhodna z admoŭnym scenarom jany nia zdolejuć heta zrabić».

Zdajecca, Biełaruś maje dastatkova dobryja šancy pryjści ŭ 2011 ź niebłahimi ekanamičnymi vynikami. Ale prablema ŭ tym, što admoŭny scenar budzie adbyvacca ŭ tym vypadku, kali našaja ekanomika, raźvivajučysia ŭ adpaviednaści z bazavym scenarom, raptam pieražyvie niejki ekanamičny šok. «Skažam, kali Rasieja ŭsio‑taki vyrašyć paśla 2009 h. uvieści dla Biełarusi takoje ž myta na ekspart nafty, jak dla inšych krainaŭ, my z bazavaha scenaru skocimsia ŭ admoŭny», — prahnazuje A.Čubryk.

Takim čynam, ekanamisty IPM bačać recept pośpiechu ŭ pryvatyzacyi praz pryciahnieńnie prostych zamiežnych investycyjaŭ. Jana dazvolić paźbiehnuć rezkaha pavieličeńnia zamiežnaj pazyki i prafinansavać investycyi ŭ asnoŭny kapitał, padvysiŭšy, takim čynam, unutrany popyt i kankurentazdolnaść biełaruskich tavaraŭ.

Kryzisny momant

«Na naš pohlad, samy chistki momant dla skatvańnia ŭ nehatyŭny scenar — 2010 hod, — miarkuje ekanamist. — Nieviadoma, jak vyrašycca pytańnie z naftaj, taksama mohuć uźniknuć prablemy z ekspartam u Rasieju — skažam, novy vitok handlovaj vajny. Rasieja ž dla našaj pramysłovaj pradukcyi zastajecca asnoŭnym rynkam (kali nia brać naftapradukty)».

A.Čubryk ličyć, što mentalnaść uładaŭ pakul što nie źmianiłasia nastolki, kab u krainie pačalisia systemnyja reformy. Ale ŭ vypadku palityčnaha presinhu z boku Rasiei na Biełaruś hetaja mentalnaść, mahčyma, budzie łamacca, bo budzie ŭźnikać patreba abarony palityčnaha suverenitetu.

Madel, raspracavanaja Daśledčym centram IPM — heta nie haraskop ci hadańnie na kartach, a vynik daskanałaha analizu. «Ludzi dumajuć, što z hetych dadzienych možna atrymać niejkuju absalutnuju iścinu, — kaža A.Čubryk. — Heta nia tak, absalutna dakładny prahnoz niemahčymy. Adnak hetyja dadzienyja, raskładki, dapamahajuć madelavać varyjanty raźvićcia padziejaŭ».

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0