7 miljardaŭ i dźvie viežy — jak restaŭrujuć Bychaŭski zamak FOTY
Na bierazie Dniapra ŭ horadzie Bychaŭ staić pałacava-zamkavy ansambl pačatku XVII stahodździa «Bychaŭski zamak». Siońnia zamak znachodzicca na rekastrukcyi. Rekanstrukcyja zamka ŭklučana ŭ dziaržaŭnuju prahramu «Zamki Biełarusi» na 2012—2018 hady. Na siońnia, adnak, zrobleny tolki dźvie viežy.
U 2005 hodzie zamak arandavaŭ Maksim Sapieha. Jon fiermier i zajmajecca lesam. Na toj momant prachod da zamku byŭ zakryty vysokaj bramaj. Cytadel za savieckim časam była meblevaj fabrykaj, padparadkoŭvałasia jaho infrastruktury, abrasła cahlanymi chleŭčukami i straciła ŭsie ŭmacavańni, aproč pałaca i tych dźviuch viežaŭ. Jašče dźvie viežy ŭplecieny ŭ architekturu pałaca.
Jak vyhladaje Bychaŭski zamak siońnia? Zroblena mała čaho — prakładziena plitka i pastaŭleny płot.
U 2013 hodzie u horadzie Bychaŭ prajšoŭ Dzień piśmiennaści. U horadzie ŭsio pryvodzili ŭ naležny stan, i ŭsio śmiećcie źnieśli ŭnutr. A na sam zamak raściahnuli pałatno z vyjavaj kančatkovaha varyjantu vyhladu.
Na siońnia hatovyja tolki dźvie viežy, jakija patynkavali i pafarbavali. Unutr viežaŭ trapić niemahčyma.
A voś tak vyhladali viežy da rekanstrukcyi.
Na rekanstrukcyju Bychaŭskaha zamka da Dnia piśmiennaści, jaki prachodziŭ 1 vieraśnia 2013 hoda, było vydatkavana 900 miljonaŭ biełaruskich rubloŭ z respublikanskaha biudžetu, 5 miljardaŭ z abłasnoha biudžetu i 1 miljard miascovaha biudžetu. Taksama na dabračynny rachunak, adkryty Bychaŭskim rajvykankamam, pastupiła 60 miljonaŭ rubloŭ. U dołaravym ekvivalencie na 2013 hod heta kala 800 tysiač dalaraŭ.
Pabyvaŭšy ŭnutry zamku, nie zaŭvažyš navat małoj častki hetych hrošaj. Ale na sajcie Mahiloŭskaha rajvykankama paviedamlajuć, što hrošy pajšli na adnaŭleńnie viežaŭ, ažyćciaŭleńnie kansiervacyi frahmientaŭ zamka, dobraŭparadkavańnie prylehłaj terytoryi, a taksama na raspracoŭku prajektna-kaštarysnaj dakumientacyi.
Sami bychaŭcy žartujuć: «Nu za try hady chacia b viežy zrabili».
«Ale naturalna, što zamak nie paśpiejuć pryvieści ŭ narmalny stan za astatnija try hady», — kaža miascovaja dziaŭčyna Luda.
Na druhim paviersie zamka ŭsio vyhladaje jašče bolš sumna: usio rypaje i trymajecca na česnym słovie.
My patelefanavali ŭ Bychaŭski rajvykankam u adździeł ideałahičnaj pracy, kultury i pa spravach moładzi dla vyśviatleńnia dakładnaj infarmacyi. «Zamoŭcam źjaŭlajecca UVKP «Centr pa restaŭracyi» Mahilova. Samu ž pracu vykonvaje AAT «Pakroŭ», — kaža hałoŭny śpiecyjalist Raman Hałynski.
«Prajekt raspracavany pad vyhlad zamka ŭ XVIII stahodździ. Pad značnyja źmieny padpaduć viežy».
Raman Dźmitryjevič zaznačyŭ, što finansavańnie na siońnia idzie ź dźviuch prahram — «Zamki Biełarusi» i «Kultura Biełarusi». I zapeŭniŭ, što hrošy iduć u patrebnym kirunku. «Restaŭracyja idzie pa peŭnaj schiemie. Pieršy etap užo zrobleny na 95%». U hetym hodzie zapłanavana dadatkova vydzielić hrošy. «Šmat hrošaj z hetych fondaŭ syšli na śviatkavańnie Dnia moładzi i inšych śviataŭ».
U novym Bychaŭskim zamku budzie vystavačnaja zała, muziej i biblijateka.
Bychaŭski zamak byŭ zbudavany ŭ 1610—1619 hadach vybitnym pałkavodcam Janam Karalem Chadkievičam u jakaści zaharadnaj rezidencyi na ŭschodzie Rečy Paspalitaj. Byŭ abniesieny ziemlanymi vałami, akružany rovam z vadoj i ŭmacavany abarončymi viežami.
U 1628 pierajšoŭ u ruki mahnata Lva Sapiehi, jaki raspačaŭ rekanstrukcyju bychaŭskaj rezidencyi. U zamku, aryjentavanym da Dniapra, raźmiaščalisia paradnyja zały i žyłyja pakoi, uvachod u jakija išoŭ praz arkadnuju halereju. U XVII i XVIII stst. pałacavy kompleks słužyŭ hałoŭnaj rezidencyjaj bychaŭskaj linii kłana Sapiehaŭ.
U 1654—57 Bychaŭ vytrymaŭ šmatmiesiačnuju abłohu maskoŭskaha vojska. Za dapamohu Sapiehaŭ šviedskamu karalu razburany ŭ hady Paŭnočnaj vajny ruskimi vojskami. Pa zakančeńni bajavych dziejańniaŭ adbudavany znoŭku.
U XIX st. rasijskija ŭłady skanfiskavali zamak va ŭładalnikaŭ za ich udzieł u paŭstańni, jon doŭhi čas pustavaŭ. U 1870-ja pieraabstalavany pad kazarmy. U saviecki čas jaho kančatkova dabili.
Ciapier čytajuć
Chto taki Maćviej Bialaj, jakoha nibyta departavali ŭ Biełaruś? Raskazvajem historyju dziŭnaha aktyvista z padazronym minułym3
Kamientary