Alaksiej Jazylec dvojčy abahnuŭ ziamny šar, stopiŭ mašyny i karabli, tarhavaŭsia za vizu z konsułam, načavaŭ u viłach i chałupach.
28-hadovy miančuk Alaksiej Jazylec raskazaŭ «Svabodzie» pra ład žyćcia volnaha vandroŭnika i futbolnaha zaŭziatara i daŭ parady tym, chto nia choča padarožničać pa prataptanych turystyčnych maršrutach.
Za dva hady ŭ Biełarusi pravioŭ tolki miesiac
— Alaksiej, kolki času ty pravodziš u padarožžach i kolki ŭ Biełarusi?
— Ja raspaviadu spačatku, jak pačaŭ padarožničać. Zaŭzieŭ za mienski futbolny klub «Dynama» i staŭ vyjaždžać na matčy. Usio było pakrychu: Biełaruś, Ukraina, Polšča. Potym staŭ pašyrać miežy svaich padarožžaŭ. Pačalisia vandroŭki ŭ Aziju, Eŭropu, Afryku — tady ja byvaŭ za miežami Biełarusi pa 5–6 miesiacaŭ na hod. Ale apošnija dva hady byli niezvyčajnyja, ja amal uvieś čas pravioŭ u ruchu, i vychodzić, što ahułam byŭ u Biełarusi tolki miesiac — heta kali skłaści ŭsie dni pamiž vandroŭkami, jakija byli na praciahu apošnich dvuch hadoŭ. U 2015 hodzie naviedaŭ 26 krain. U tym liku Katar, Indaneziju, Manholiju, Izrail i Palestynu, u jakich raniej nie byvaŭ.
— A kolki ŭsiaho krain ty naviedaŭ?
— Za vyklučeńniem Antarktydy, ja prajechaŭ usie kantynenty ad bieraha akijana da bieraha akijana. Usiaho 90 krain i jašče 6 niepryznanych ci častkova pryznanych terytoryjaŭ, takich jak Paŭnočny Kipr, Kosava ci Prydniastroŭje. U mianie dva padarožžy vakoł ziamnoha šaru — u 2008 i 2014 hadach.
— Nazavi jakija-niebudź nietypovyja dla biełaruskich turystaŭ krainy, dzie ty byŭ.
— Małavi, Zambija, Sudan, Aŭhanistan, Irak, Aŭstralija, Etyjopija, Kanada, Svaziłend, Lesota, Paŭdniovaja Kareja, Namibija, Indanezija, Parahvaj, Uruhvaj, Čyli, Balivija, Peru. Ale ŭ niekatorych krainach, jakija davoli zvyčajnyja dla turystaŭ, ja byŭ u ciažkadasiažnych rehijonach. Heta niekatoryja rajony Aŭstralii, prypalarnaja Kanada, zapalarnaja Alaska, kudy vielmi ciažka trapić, bo tudy paprostu vielmi mała transpartu jeździć.
Aŭtaspyn praciahvaje čałaviečaje žyćcio
— Na sušy ty vandruješ aŭtaspynam?
— U asnoŭnym aŭtaspynam i niekalki razoŭ takimi jaho raznavidnaściami, jak avijaspyn i hidraspyn (naprykład, u minułym hodzie płyŭ spadarožnym paromam u Indanezii, i mnie navat dazvolili krychu pakiravać, pakrucić šturvałam). Ale davodziłasia pieramiaščacca i aŭtobusam, i ciahniki ja vielmi lublu. Za papiarednija 12 miesiacaŭ prajechaŭ čyhunkaj kala 30 tysiač kilametraŭ pa 12 krainach Azii i Eŭropy, pravioŭ u ciahnikach niamała načej i dzion, vandravaŭ i samym praciahłym čyhunačnym maršrutam u śviecie — Uładzivastok — Maskva — a heta 9301 kilametar, 7 dzion i 7 načej; darečy, kvitok kaštavaŭ usiaho 70 dalaraŭ. Ja planuju svaje vandroŭki tak, kab pieralatać tolki akijan, a paśla ŭžo pa ziamli — ad portu da portu. Ja b vielmi chacieŭ bolš vandravać praz mory i akijany paromami, ale, na žal, taki vid vandrovak vielmi darahi, avijapieraloty čaściej za ŭsio našmat tańniejšyja. Uvohule, volny padarožnik biez patreby nie karystajecca samalotam, ale byvajuć momanty, kali heta vielmi tanna, ci vielmi zručna, ci ty vielmi śpiašajeśsia. Tady — tak, siadaju ŭ samalot. Sapraŭdy, byvajuć vielmi zamanlivyja prapanovy. Naprykład, naprykancy minułaha hodu lataŭ za 15 eŭra ŭ Rym, dzie rady byŭ prysutničać na adkryćci papam Franciškam Śviatych varotaŭ u sabory Śviatoha Piatra ŭ Vatykanie. Hetaja padzieja adbyvajecca raz na 25 hadoŭ, kab kožnaje pakaleńnie ludziej mahło paŭdzielničać. A zatym, praz try tydni, za 10 eŭra pieralacieŭ u Izrail — na Božaje Naradžeńnie ŭ Betlejemie z načnoj śviatočnaj liturhijaj u miescy, dzie Chrystos naradziŭsia… Było šmat viernikaŭ z roznych kutkoŭ planety, tranślacyja na šmatlikija krainy śvietu, vielmi mocnyja ŭražańni…
Adnak maja asnoŭnaja meta — vandravać pa ziamli, bo tady ty bačyš, jak źmianiajecca pryroda i ludzi ad krainy da krainy. U mianie byŭ cikavy maršrut Biełaruś — Paŭdniovaja Afryka. Ja całkam (akramia Ehiptu, dzie ja vielmi chacieŭ pieramiaščacca ciahnikom, bo aŭtastopam vandravaŭ tam raniej) prajechaŭ hety šlach aŭtaspynam praz Ukrainu, Baŭharyju, Turcyju, Syryju, Ijardaniju, Ehipiet, Sudan, Etyjopiju, Kieniju, Tanzaniju i Mazambik, a zatym u paŭnočnym kirunku praź inšyja krainy. Uvohule, ja liču, što aŭtaspyn vielmi mocna praciahvaje žyćcio čałavieka praź intensyfikacyju. Ja stolki ludziej novych sustrakaju, stolki ŭsiaho novaha daviedvajusia amal što kožny dzień. Navat byvaje, što prajšło, skažam, šeść miesiacaŭ, a mnie zdajecca, što try hady, tamu što tak šmat usiaho adbyłosia.
Darečy, biaspłatny padvoz ludziej apisany jašče ŭ Biblii, u Novym Zapaviecie, kali etyjop padvoziŭ na kalaśnicy Filipa ź Jerusalima ŭ kirunku Hazy.
Ja liču, što ŭ volnych padarožžach, jak i ŭ luboj spravie, važna mieć ciarpieńnie i pastajanstva namieraŭ. Viadoma, nie zaŭsiody spyniajecca adrazu pieršaja mašyna, časam treba pačakać. Ale zatoje možna natrapić na aŭtamabil, ź jakim budzie doŭha pa darozie. Naprykład, u Afrycy ja vandravaŭ 18 dzion u spadarožnym «domie na kołach» z partuhalcami, jakija zaprasili jechać razam choć da samaha Poŭdnia Paŭdniovaj Afryki…
— Ty bačyŭ amal uvieś śviet. Skažy, dzie, na tvaju dumku, samyja pryhožyja dziaŭčaty?
— Dla mianie ŭsie dziaŭčaty pryhožyja, u kožnaj — svaja pryhažość. Dla mianie važnaja harmaničnaść. A rejtynh moža być taki: Ukraina, Biełaruś, Tajland, Etyjopija, Paŭdniovaja Kareja…
Viza — nie pieraškoda
— A jak ty vizy atrymlivaješ?
— Vielmi pa-roznamu. Niekatoryja ŭ Biełarusi rablu. Niekatoryja — na miažy z krainami, u jakija jedu, inšyja — u ambasadach susiednich krain. Nasamreč, vielmi pa-roznamu adbyvajecca. Jość krainy vielmi biurakratyčnyja, dzie vizu treba dva tydni čakać, jość mienš biurakratyčnyja — tam vizu robiać za niekalki hadzin. Cikava, što ŭ vielmi biednych krainach Afryki, kudy vielmi mała turystaŭ jedzie, možna z konsułam tarhavacca za košt vizy. U mianie takoje byvała. A voś u Mazambik trapiŭ napačatku biaź vizy, mnie nie ŭdałosia lehalizavacca ŭ hetaj krainie. Pravioŭ u joj 6 dzion biez adzinaj adznaki ŭ pašparcie, a zatym nievierahodna dabiraŭsia nazad u Tanzaniju, pa afrykanskim biezdarožžy, mašynami pa lasnych sezonnych darohach. Urešcie mianie padvieźli da Dar-es-Sałama, dzie ja atrymaŭ vizu Mazambika. Druhi raz pajechaŭ u hetuju krainu ź lehalnymi nalepkami ŭ pašparcie, i miažu pamiž Tanzanijaj i Mazambikam pierapłyvaŭ na draŭlanaj vuzkaj łodcy. Jana praciakała, i dvoje mazambikcaŭ vyčerpvali vadu.
— Ty kazaŭ, što pačynaŭ padarožničać jak futbolny fanat. A ciapier ty chto bolš — fanat ci volny padarožnik?
— Sapraŭdy, pieršyja maje vandroŭki byli źviazanyja tolki z futbołam, ja navat ličyŭ dniami ŭ padarožžy tolki takija, jakija vypadali na futbolnyja matčy. Ahułam za miežy Biełarusi ja zrabiŭ 57 vandrovak — z «Dynama» i biełaruskimi zbornymi pa futbole i handbole. Pastupova paśla naviedvańnia matčaŭ ja staŭ zatrymlivacca ŭ krainach, kab naviedać cikavyja miescy. Atrymałasia spałučeńnie futbołu i vandrovak, jakija zachoplivali mianie bolš i bolš. Adpaviedna, stali pašyracca i dyjapazony padarožžaŭ. Ciapier, viadoma, jość padarožžy, jakija nie źviazanyja z futbołam. Ale ŭsio roŭna starajusia składać svoj kalandar tak, kab nie prapuskać matčy «Dynama».
Kab zrazumieć krainu, treba pažyć razam ź miascovymi
— Tvaje padarožžy vielmi prostyja z punktu hledžańnia kamfortu. A jak ty staviśsia da darahich vandrovak?
— Tak, maje padarožžy davoli askietyčnyja, ja nie spyniajusia ŭ darahich hatelach, nie charčujusia ŭ modnych restaranach. Uvohule, liču, što jość try vidy arhanizacyi vandrovak. Pieršy — heta pucioŭki, kali ŭsio arhanizavana turaperataram. Minus — ty bačyš śviet vačyma hida i amal nia maješ mahčymaści kamunikavać ź miascovymi. Druhi vid — heta horny, piešy turyzm, a taksama bajdarki i łyžy. Heta taki turyzm, jaki praktykavali našy baćki. Časam i my zajmajemsia tym ža, adnak tyja ž 600 kilametraŭ za dzień (siaredniaja chutkaść aŭtaspynu ŭ mnohich krainach, dzie dobryja niahornyja darohi), zrazumieła, takim sposabam nia projdzieš. Treci vid — heta volny turyzm, toje, što ja praktykuju. U takim padarožžy ty sam pieramiaščajeśsia pa krainach, bačyš śviet svaimi vačyma, i vielmi šmat zaležyć ad umieńnia kamunikavać ź miascovymi, tymi, dla kaho takija razmovy — nia praca. Ja načuju nie ŭ hatelach, a ŭ miascovych žycharoŭ, kaštuju miascovuju ježu, znajomlusia z pobytam i zaviadzionkami.
— A jak ty planuješ svaje padarožžy?
— Zbolšaha ŭ mianie rasplanavanyja pajezdki na try hady napierad. Jak ja ŭžo kazaŭ, u maršrut zakładaju ŭsie spartovyja mierapryjemstvy, jakija chaču naviedać. Taksama starajusia tak pradumać šlach, kab pabyvać na mory kožnuju paru hodu, zavitać u hory ci na jakuju-niebudź novuju vyspu, sustrecca ź siabrami. Avijakvitki nabyvaju samym viadomym sposabam — adsočvaju specyjalnyja sajty, šukaju źnižki, pilnuju akcyi i rasprodažy. Voś letaś nabyŭ kvitok z Varšavy da Tajlandu za 165 dalaraŭ, što vielmi tanna. Ja kupiŭ jaho i vyrašyŭ z Tajlandu pajechać na poźniuju zimoŭku ŭ Indaneziju. Kali kazać pra planavańnie pobytu ŭ toj ci inšaj krainie, to tut vielmi časta ŭ mianie ŭsio zaležyć ad sytuacyi na miescy. Byvaje, sustrakaju cikavych ludziej, jakija zaprašajuć pažyć u ich — i tady zastajusia ŭ tym miescy daŭžej, čym planavaŭ pieršapačatkova. Taksama zaležyć ad transpartu — kali znachodžu spadarožnuju mašynu, jakaja jedzie ŭ patrebnaje miesca, to tady źjaždžaju raniej. Karaciej, plan davoli sytuacyjny. Ale ž mianie heta nie napružvaje, tamu što ja ž jedu nie na niekalki dzion, a na davoli praciahły čas, naprykład, na 30 dzion ci niekalki miesiacaŭ.
U torbie — bieł-čyrvona-bieły ściah
— Pajechać u ekzatyčnuju krainu na 30 dzion i mieć niapeŭny plan — badaj, mara luboha čałavieka. Ale nia ŭsie sabie heta mohuć dazvolić. Adkul ty biareš hrošy na padarožžy?
— Ja toj ščaślivy čałaviek, jaki sumiaščaje chobi i pracu. Ja pracuju hidam-fryłanseram, važu turystyčnyja hrupy ŭ vandroŭki. Plus u tym, što ja mahu rabić heta ŭ luboj krainie, ale ciapier ja bolš kancentrujusia na Ŭschodniaj Eŭropie. Naohuł, čas i hrošy ŭzajemazamianialnyja, karystajeśsia tym, čaho bolš. Ale lepš za ŭsio mieć i toje, i druhoje. U padarožžach traciš prykładna stolki ž hrošaj, kolki i ŭ Miensku… Viadoma, šmat zaležyć i ad patrebaŭ — kali jany nie raźdźmutyja, dyk i finansavych srodkaŭ treba mienš.
— Kali ty ŭ vandroŭcy, što ŭ tvaim bahažy?
— Zvyčajna namiot i spalny miašok, bo časta davodzicca načavać nie ŭ pamiaškańni. Taksama hihijeničnyja srodki, dakumenty, mapy i nacyjanalnaja symbolika — bieł-čyrvona-bieły ściah abo niešta z vyjavaj hierba «Pahonia». Kali ja jedu na matčy, to tady biaru symboliku «Dynama», taksama — hazavy kuchonny balončyk, stroi. Źniešni vyhlad taksama moža być važny, kali vandruješ aŭtaspynam. Padarožnik ža volny čałaviek, a nia bomž. Ale samaje hałoŭnaje — uziać z saboj mazhi…
— U ciabie šmat fatazdymkaŭ u samych roznych kutkach planety ź bieł-čyrvona-biełym ściaham. Dla čaho ty heta robiš?
— Ja lublu svaju krainu, historyju, spadčynu, movu. Kali padymajusia na niejki vulkan, to fatahrafujusia na pamiać sa svaim rodnym ściaham albo z symbolikaj «Dynama».
— Što ty raskazvaješ pra Biełaruś, kali razmaŭlaješ z zamiežnikami? I što jany viedajuć pra nas?
— U asnoŭnym usia kamunikacyja pa-anhielsku adbyvajecca. Na žal, biełaruskaja mova nie raspaŭsiudžanaja ŭ śviecie (śmiajecca). Časta, darečy, pa-polsku davodzicca razmaŭlać, tamu što palakaŭ niejak šmat va ŭsich krainach. Kali kazać hlabalna, to ja skažu, što Biełaruś viedaje vielmi mała chto ŭ śviecie. Kali brać afrykanskija krainy, to zusim nia viedajuć. U Tureččynie ci Iranie — niechta niešta čuŭ pra nas. Nu, zvyčajna davodzicca raspaviadać, što my znachodzimsia pamiž Polščaj i Rasiejaj, što ŭ nas dziesiać tysiač azioraŭ, što ŭ nas byvajuć marazy zimoj. Kamuści cikava pasłuchać pra biełaruski sport.
Śviet haścinny, kali haścinny ty sam
— Ty addaješ pieravahu nie hatelam i chostełam, a damam miascovych žycharoŭ. Padzialisia sakretam: jak možna trapić na načleh u dom, dy kab ciabie jašče i pakarmili?
— Ja chaču adznačyć, što ja byŭ u vielmi roznych damach — u vielmi bahatych i ŭ vielmi biednych. I mnie heta zvyšcikava. Naprykład, u Paŭdniovaj Afrycy ja načavaŭ u vielmi bahatych majontkach, byvaŭ na šykoŭnych viłach, jakija abniesienyja kalučym drotam i syhnalizacyjaj, sustrakaŭsia ź miljanerami. Bahatyja ludzi zaprašali ŭ vielmi darahija restarany. A ŭ Kienii ja byŭ u haściach u siamji, dzie ŭ pakojčyku hatujuć na vohniščy ježu i śpiać u adnym pamiaškańni z kurami. Mnie adnolkava cikava nazirać za žyćciom — niavažna, bahaty heta čałaviek ci biedny. Ja chaču skazać, što navat u krainach, jakija ŭ ŚMI reprezentujucca jaje biednyja ci niebiaśpiečnyja, šmat dobrych i haścinnych ludziej, hatovych raździalić dach i ježu z padarožnikam. Upeŭnivajeśsia, što śviet haścinny, ale i samomu pry hetym treba prajaŭlać haścinnaść, častavać inšych, zaprašać u hości, adnym słovam — pavialičvać haścinnaść…
Tak hatujuć ježu ŭ viaskovym restaranie ŭ Mazambiku
U śviecie jaduć adno i toje ž: chleb, bulbu, rys
— Ci davodziłasia admaŭlacca ad ježy, tamu što jana zanadta niazvykłaja dla ciabie?
— Toje, što ŭ ekzatyčnych krainach jaduć vyklučna źmiej i tarakanaŭ — heta mit. Nasamreč, usiudy prostyja ludzi jaduć davoli zvyčajnuju ježu, najpierš — rys, bulbu, chleb, aharodninu i sadavinu. I kali ty chočaš paspytać niešta kalarytnaje nakštałt vialenych mazhoŭ małpy, to heta ŭ restaranach. Nie skažu, što časta tudy naviedvajusia. Usio ž čaściej charčujusia zvyčajnaj ježaj.
— Jakija słovy treba viedać na movie krainy, u jakoj ty znachodziśsia?
— Daroha, naprava, naleva, dziakuj, iści, horad, vakzał, čyhunka. Hramatyki nijakaj nia treba viedać.
— Jakija krainy ty raiš naviedać biełarusam?
— Spačatku padkažu takoje nazirańnie: čym daŭžej ty ŭ luboj krainie, tym tańniejšaj jana stanovicca. Ja raju vybiracca ŭ bolš praciahłyja vandroŭki. Biełarusam paraiŭ by takija kirunki: pieršy — Indanezija, Tajland i Małajzija; druhi — Iran i dziaržavy vakoł jaho: Hruzija, Armenija, Tadžykistan, Uzbekistan, Turkmenistan, Kirhizstan; treci — heta paŭnočnyja krainy: Narvehija, Finlandyja i Švecyja, Alaska ŭ ZŠA, Anhlija, Šatlandyja, Iślandyja; a čaćviorty — Polšča, Ukraina i Rumynija.
— Što moža prymusić ciabie admovicca ad takoha ładu žyćcia?
— Adkaz vielmi prosty — stvareńnie siamji, dzieci. Tamu pakul ja imknusia maksymalna vykarystać čas i padarožničać jak maha bolš. A niadaŭna zavioŭ instahram @liolik_on_tour, dzie vykładvaju zdymki z maich raniejšych i novych padarožžaŭ.
Stała viadoma pra śmierć 22-hadovaha chłopca, jakoha asudzili pa palityčnaj kryminałcy2
Kamientary