Strašnaja nadzieja na strach

Voś i sustreli my i Novy, i stary Novy 2017 hod ad narodzinaŭ Chrystovych. Pieramiaścilisia ŭ časie i prastory.

U jaki bok?.. Uleva, uprava, uvierch, uniz? Pa kruzie, pa śpirali?..

Nie viedajem.

Azirajučysia ŭ minułaje i hledziačy ŭ budučaje, niechta kaža: «Strašna, što Tramp». Niekamu strašna, što Pucin, niekamu — što «breksit — i Jeŭropa razvalicca», a niekamu — što «praź mihracyju ŭsio źmiašajecca i źniknuć miežy cyvilizacyj…»

Toje, što adśviatkavali my narodziny Božyja i Novy hod dvojčy, niechta raniej, niechta paźniej, śviedčyć pra ŭmoŭnaść usialakich, akreślenych nami, miežaŭ. Ni taho, što takoje prastora, jakaja nidzie nie pačynajecca i nidzie nie skančajecca, ni što takoje čas, spaścihnuć čałaviek nie zdolny.

Bo heta toje, što Boh.

Čałaviek žyvie ŭ damach, haradach, krainach, isnuje ŭ dniach, tydniach, hadach - u takoj prastory i ŭ hetakim časie, jakija sam stvaryŭ, prydumaŭ, jakija ŭmiaščajucca ŭ Dekartavu sistemu kaardynat.

U hetaj sistemie śviet dyskretny. Padzieleny na kavałki, na adrezki. I my musim vyrvacca z dyskretnaha (padzielenaha) času i padzielenaj prastory, u jakich prajšła ŭsia papiaredniaja historyja čałaviectva. Uvajści ŭ cełasny, jaki jon i jość, śviet. Novyja idei, humanitarnyja praryvy — tam.

Sutnasna žyćcio ŭ kaardynatach, jakija nie majuć miežaŭ. Dabra i zła, lubovi i nianaviści…

Mira i vajny.

Kali ŭ zvykłych dla nas kaardynatach ujavić haryzantal — miram, viertykal — vajnoj, dyk dzie my siońnia ŭ hetaj samaj prostaj sistemie kaardynat? Bałansujem na dyjahanali, padymajučysia pa joj usio vyšej. I tut nie treba być prarokam, kab pradbačyć, što niedzie i niekali, straciŭšy raŭnavahu, sarviomsia. Jak himnasty, jakija, da ŭsiaho, žanhlujuć na dyjahanalnaj trapiecyi niachaj maleńkimi, ale atamnymi bombami.

Novyja technałohii stvarajuć nievierahodnyja pierśpiektyvy. Demanstracyja kitajskaha supierkamputara z chutkaściu 93 kvadryljony vyličeńniaŭ u siekundu — amal jak biaskoncaść kosmasu. Niemahčyma ŭjavić.

Ale heta «techničny bok byćcia». U humanitarnaj śfiery pakul nijakich vysokich technałohij. Karystajemsia idejami, vypracavanymi zadoŭha da techničnaj revalucyi. Adbyvajecca ich devalvacyja, prafanacyja. Mienavita praz adsutnaść novych idej, vysokich technałohij u humanitarnaj śfiery Rasija, patuzaŭšysia paśla raspadu SSSR u pryncypova inšaj dla jaje situacyi, viarnułasia da tatalitaryzmu, što paspryjała ŭstalavańniu biełaruskaha režymu ź jahonaj zusim užo patryjarchalnaj «stabilnaściu».

Pamiž techničnym i humanitarnym składnikami najnoŭšaj historyi čałaviectva ŭtvarajucca ŭsio bolšyja nažnicy. Što z hetaha moža vyniknuć? Lozy nažnic hranična razyjducca — i ŭ niejki čas imhnienna samknucca, adsiekšy stvaralnikam nievierahodnaha hałovy. Nie viedaju, ci spraviadliva, ale nie tolki im…

Razam z nami ŭsio vyšej padymajucca technałohii masavaha źniščeńnia, jakija j zachoŭvajuć raŭnavahu. I mienavita na ich, na toje, što nie ŭratavacca nidzie i nikomu, što toj, chto pačnie pieršy, zahinie razam z usimi! — nadzieja.

Naša nadzieja na strach. Voś što nasamreč žachliva, a nie toje, što Pucin, što Tramp ci breksit… Čałaviectva ŭ svajoj prastory i svaim časie raźviłosia tak, što ni na što bolej, aproč strachu, nadziei ŭ budučyni nie maje. Chiba na Boha, u jakim, zahinuŭšy, uvaskreśnie.

Moža być…

Takaja realnaść. Heta realnaść varjatni, ale jana takaja.

Što rabić? Nichto nie viedaje? Niama daktaroŭ?

Dy ŭsie heta viedajuć, a nie tolki Dałaj-łama, jaki kaža, što ludzi stvoranyja, kab ich lubili, a rečy, kab imi karystalisia. Usie viaščajuć pra kulturu, pra nieabchodnaść viartańnia da duchoŭnych kaštoŭnaściaŭ. Ale nichto nie viartajecca, nichto ŭ vysokija humanitarnyja technałohii hetakich srodkaŭ, jak u technałohii techničnyja, nie ŭkładvaje. Čamu? Bo heta nie atamnaja, nie łaziernaja i nie rezanansnaja zbroja. Bo kultura — heta nie toje, što strašna. Bo nie jana pieramoža ŭ treciaj suśvietnaj vajnie, jakaja, jak śćviardžajuć, užo jdzie, i apakalipsisny, jadzierny finał jakoj amal usie na zachadzie i ŭschodzie ličać NIEPAŹBIEŽNYM.

Navat matematyčna jahonuju NIEPAŹBIEŽNAŚĆ praličyli! Nie kažučy ŭžo pra toje, što ci nie kožny ciapierašni palityk jak by i nie palityk, kali nie namaluje karcinu kanca śvietu, apakalipsisu, ad jakoha źbirajecca śviet ratavać.

I ŭsio heta dziela adnaho: kab hłybiej i hłybiej zahaniać ludziej, jak kratoŭ, u strach. U jahonuju nieprahladnuju ciemień, dzie błukaje pryvid niepaźbiežnaści. Choć nasamreč usie strašyłki hetyja — uklučna z matematyčnymi raźlikami — łuchta! Niepaźbiežnaje tolki toje, što pa-za volaj čałavieka. A toje, što ŭ jahonaj voli, vypraŭlajecca. Treba tolki vyjavić volu. Zamianić nadzieju na strach nadziejaj na śmiełaść. Na śmiełaść być ludźmi navat tady, kali być imi, zdajecca, niemahčyma.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0