Adkul uzialisia i što aznačajuć novyja, niazvykła vysokija ličby ŭ statystycy ab biespracoŭi

Učora Biełstat apublikavaŭ danyja ab uzroŭni biespracoŭja. Jany adroźnivajucca ad tych, jakija my pryvykli bačyć u aficyjnych spravazdačach. Heta danyja ab faktyčnym biespracoŭi za 2016 hod, piša tut.by.

Što adbyłosia?

Biełarusy daviedalisia pra ŭzrovień faktyčnaha biespracoŭja ŭ čaćviorty raz u sučasnaj ekanamičnaj historyi. Upieršyniu heta zdaryłasia ŭ 1999 hodzie. U Biełarusi ŭ toj hod prajšoŭ pieršy paśla raspadu SSSR pierapis nasielnictva. Tady była trochznačnaja inflacyja, množnaść valutnych kursaŭ i zarobak u 40 dalaraŭ. Na fonie takich ekanamičnych prablem uzrovień biespracoŭja ŭ 6,2% ad ekanamična aktyŭnaha nasielnictva (pavodle danych pierapisu) naŭrad ci moh niekaha ździvić. Aficyjna zarehistravanaje biespracoŭje ŭ 1999 hodzie było amal utraja mienšym — 2,2%.

Nastupnaj ličby my čakali 10 hadoŭ — da nastupnaha pierapisu. 2009 byŭ taksama daloka nie idealnym hodam. Pieršy z 2000 hoda valutny kryzis. Hłybokaje padzieńnie ekspartu i ŭnutranaha popytu. Mocnaje paharšeńnie ŭmoŭ handlu naftapraduktami. U takich umovach uzrovień biespracoŭja składaŭ 6,1% na fonie 0,86% aficyjna zarehistravanych.

Treci raz ličbu faktyčnaha biespracoŭja apublikavaŭ Nacbank. Było heta ŭ 2012 hodzie. Abśledavańnie chatnich haspadarak pa pytańniach zaniataści tolki pačałosia, ekanomika rasła tolki za košt «rastvaralnikaŭ» i pakrysie adychodziła ad hłybokaha valutnaha kryzisu 2011 hoda. Nacbank apublikavaŭ majski vynik novaha abśledavańnia Biełstata — 5,6% ad ekanamična aktyŭnaha nasielnictva. Aficyjna zarehistravanyja biespracoŭnyja ŭ toj čas byli zusim redkim vidam — ich nabrałasia ŭsiaho 0,65% ad ekanamična aktyŭnaha nasielnictva.

Narešcie, siońnia Biełstat apublikavaŭ danyja za 2016 hod. Biespracoŭnych letaś akazałasia 5,8% ad ekanamična aktyŭnaha nasielnictva.

A što tady aznačaje aficyjnaja ličba ŭ 1% ad ekanamična aktyŭnaha nasielnictva?

Davajcie raźbiaremsia ŭ vyznačeńniach. Ekanamična aktyŭnaje nasielnictva — heta tyja ludzi, jakija pracujuć (zaniatyja) abo nie pracujuć, ale aktyŭna šukajuć pracu (biespracoŭnyja). Kali z zaniatymi ŭsio bolš-mienš jasna, to ź biespracoŭnymi — nie zusim. Pavodle aficyjnaj viersii, biespracoŭnyja — heta ludzi, jakija atrymali status biespracoŭnaha ŭ słužbie sadziejničańnia zaniataści. Heta značyć, ličba, da jakoj my pryvykli — heta ŭzrovień aficyjna zarehistravanaha biespracoŭja.

U pierapisach i ŭ abśledavańni chatnich haspadarak pa pytańniach zaniataści Biełstat vykarystoŭvaje pryniataje va ŭsim śviecie vyznačeńnie Mižnarodnaj arhanizacyi pracy. Zhodna z hetym aznačeńniem, biespracoŭnym ličycca toj, chto (a) sam nazyvaje siabie biespracoŭnym, (b) aktyŭna šukaje pracu i (u) hatovy prystupić da pracy ŭ samyja karotkija terminy (u bližejšyja 2 tydni). Pakolki ŭ Biełarusi rehistrujucca daloka nie ŭsie takija ludzi, to kolkaść faktyčnych biespracoŭnych u nas tradycyjna vyšejšaja, čym kolkaść zarehistravanych biespracoŭnych.

A čamu biespracoŭnych u Biełarusi zaŭsiody było bolš, čym rehistravałasia?

Asnoŭnaja pryčyna — zanadta mały pamier dapamohi pa biespracoŭi, jakuju možna atrymlivać nie bolš za 6 miesiacaŭ. Naprykład, kali b zarehistravanym biespracoŭnym treba było płacić «padatak na darmajedaŭ», to dapamohi nie chapiła b. Ale jaje atrymlivajuć daloka nie ŭsie zarehistravanyja biespracoŭnyja, a prykładna pałova ź ich. A jašče dla atrymańnia dapamohi treba ŭdzielničać u hramadskich pracach. Faktyčna vydatki atrymańnia statusu zarehistravanaha biespracoŭnaha pieravyšajuć vyhady, tamu biespracoŭnyja biełarusy bolš achvotna abychodziacca biez rehistracyi.

Darečy, u niekatorych krainach na biržu pracy stanoviacca navat tyja, chto pracuje (u cieniavym siektary) — tam dapamoha bolšaja, čym u nas, a patrabavańnia ŭdziełu ŭ hramadskich rabotach niama. Tamu časam zarehistravanaje biespracoŭje pieravyšaje faktyčnaje, što, darečy, taksama kaža ab niedachopach u «dyzajnie» sacyjalnaj abarony biespracoŭnych.

Kali nam tak doŭha «padsoŭvali» zaviedama zanižanyja danyja, to ci možna daviarać novym ličbam ad Biełstata?

Možna. U asnovie abśledavańnia chatnich haspadarak pa pytańniach zaniataści lažyć standartnaja mietadałohija abśledavańnia rabočaj siły. Raspracoŭvać i ŭkaraniać abśledavańnie nam dapamahaŭ Suśvietny bank. Abśledavańnie achoplivaje 7 tysiač chatnich haspadarak štokvartalna, abo 28 tysiač chatnich haspadarak u hod — ni adna arhanizacyja, jakaja zajmajecca vyvučeńniem hramadskaj dumki ŭ Biełarusi, nie robić ničoha supastaŭnaha pa achopie. Mienavita na asnovie takich danych pravodziacca daśledavańni rynku pracy i rychtujucca rekamiendacyi dla sacyjalna-ekanamičnaj palityki va ŭsim śviecie.

Siensacyja! U Biełarusi vysokaje biespracoŭje!

U peŭnym sensie heta sapraŭdy siensacyja. Mnohija čakali, što va ŭmovach takoha praciahłaha spadu biespracoŭje akažacca na paru pracentnych punktaŭ bolšym. Ale na samaj spravie ŭzrovień biespracoŭja ŭ nas supastaŭny z rasijskim (tam u kancy 2016 hoda było 5,4%), značna mienš, čym va Ukrainie (9,6% u 3 kvartale 2016 hoda), Łatvii (9,8% u 3 kvartale 2016 hoda), Litvie (7, 5% u kancy 2016 hoda) i navat trochi mienš, čym u Polščy (6% u kancy 2016 hoda). Heta značyć, što biznes adaptavaŭsia da kryzisu nie tolki (i nie stolki) praz skaračeńnie zaniataści, ale i praź źnižeńnie zarobkaŭ. A jašče — što biełarusy sapraŭdy aktyŭna šukajuć pracu. Anałahičnyja miechanizmy dziejničali na rynku pracy ŭ Rasii.

Jakaja roźnica, kolki biespracoŭnych — usio roŭna heta nie paŭpłyvaje na ekanamičnuju palityku…

Sapraŭdy, usie aficyjnyja dakumienty da hetaha času aryjentavalisia na aficyjna publikavany pakazčyk — kolkaść zarehistravanych biespracoŭnych. Zychodziačy z hetaj ličby płanavalisia vydatki biudžetu na padtrymku biespracoŭnych i sadziejničańnie zaniataści. Nahladny prykład nastupstvaŭ vykarystańnia danych ab zarehistravanym, a nie ab faktyčnym biespracoŭi — źjaŭleńnie dekreta ab «sacyjalnym utrymanstvie». Kali b na momant acenki situacyi jaho aŭtarami prymałasia pad uvahu kolkaść u 200-250 tysiač biespracoŭnych, a nie 40 tysiač, to dekret, mahčyma, nie źjaviŭsia b.

To bok adkrytaje pryznańnie taho faktu, što biespracoŭje ŭ Biełarusi prykmietna vyšejšaje za 1%, moža i pavinna stać padstavaj dla pierahladu stratehii sadziejničańnia zaniataści, biudžetu i zakanadaŭstva ab sacyjalnaj abaronie. I jašče adnym maleńkim krokam na šlachu da farmavańnia davieru da ŭłady z boku hramadstva.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0