Biełaruskamoŭnaja źmiena — samaja masavaja. Jak pracuje dziciačy navukovy łahier
Pastralać z bulbahana, adpravicca ŭ les ź mietałašukalnikam pa skarby dy stać śviedkam vadarodnaha vybuchu — na takija zabavy baćki naŭrad ci padpišucca doma. Tamu dzieci, jakija naviedvajuć letni navukovy łahier Ximikids, u im sapraŭdy adryvajucca. A zaadno padciahvajuć biełaruskuju movu.
Dziciačy letni łahier na bazie navukovaj łabaratoryi Ximikids źjaviŭsia try hady tamu. Jaho idejny natchnialnik i dyrektar Aleh Minulin šmat vandravaŭ i dla siabie adznačyŭ, što ŭ Biełarusi nie staje ekśpierymientalnych muziejaŭ dla dziaciej. Nie chapaje — značyć, treba likvidavać hety prabieł.
Łahier na bazie muzieja pačaŭ pracavać krychu paźniej, adnak Aleh ni na siekundu nie sumniavaŭsia ŭ tym, što adna ź jaho źmien budzie całkam biełaruskamoŭnaj, bo karysnych zabaŭ na movie ŭ krainie isnuje jašče mienš.
«Niekatoryja maci dy taty da hetaha času pytajucca, navošta nam biełaruskamoŭnaja źmiena. I my sprabujem rastłumačyć: jak ža, my žyviom u Biełarusi, u nas jość tyja, chto razmaŭlaje vyklučna na movie, heta zapatrabavana», — raskazvaje «načłah» Kaciaryna Smolik. Darečy, biełaruskamoŭnaja źmiena ŭ łahiery atrymałasia samaj masavaj.
Adnak jość i supraćlehłyja pohlady na prapanovu: častka baćkoŭ, navat całkam ruskamoŭnych, śpiecyjalna viadzie siudy małych za ruku, kab tyja padciahvali viedy matčynaj, pieršaj dziaržaŭnaj. Taki scenar, naprykład, u Safii Siadzielnikavaj. U biełaruskamoŭnym asiarodździ jana ŭpieršyniu, pasprabavać taki varyjant praviadzieńnia kanikuł joj prapanavała maci. Dziaŭčynka pakul što błytajecca pamiž aznačeńniami tydnia i niadzieli, ale ŭžo śćviardžaje, što, razmaŭlajučy pa-biełarusku, adčuvaje siabie asablivym čynam. «Mnie tut pryhoža», — daje adznaku tamu, što ź joj adbyvajecca, Sonia.
Hvałtoŭna prymušać iści ŭ łahier u pryncypie nikoha nie pryjšłosia: dzieci sami ŭhavorvali starejšych zapisać ich na taki letni adpačynak. Tak, Paŭlina Karcava naviedvaje hety łahier treci hod zapar: «Sioleta baćkam było krychu škada hrošaj paŭtaracca, adnak ja ich usio roŭna ŭpeŭniła, što mnie toje treba. Tut viesieła, doma ja tolki pakiecik z vadoj mahła sabie dazvolić pratykać ałoŭkami, a tut ŭ nas i vadarodnyja vybuchi, i stralba bulbaj!» — z zachapleńniem pieraličvaje dziaŭčynka. Paŭlina maryć stać ilustrataram, i ŭ hetym joj dapamahajuć łahiernyja zaniatki pa leanardycy — dyscyplinie, dzie navuka miažuje z mastactvam.
Admietna, što ŭ łahiery dzieciam rezka stanovicca nie da płanšetaŭ i telefonaŭ: navat tyja adzinki, jakija biaruć ich u ruki, chutka atrymlivajuć zaŭvahu ad siabroŭ: «Chopić užo, pakładzi na miesca, chadziem źmieja ŭ pavietra zapuskać!».
Pa słovach vychavalnikaŭ, u niekatorych baćkoŭ, na žal, nie chapaje času na toje, kab arhanizoŭvać niestandartnyja, zajmalnyja zaniatki dla dziaciej doma. Kamuści — banalna lanota. Mnostva dośledaŭ pry žadańni možna paŭtarać i ŭ chatnich umovach, adnak nie va ŭsich darosłych da hetaha dachodziać ruki, navat kali jany paabiacali dzieciam. Tamu ŭ łahiery apošnija z zadavalnieńniem robiać lizunoŭ, taŭmatropy (cacki, jakija pracujuć na aptyčnaj iluzii) dy začyniajucca ŭ 3d-lusterkavaj šafie. Śviet tut robicca kudy šyrejšym za miežy pakoja i našy pra jaho ŭjaŭleńni. I, zdajecca, kali b tyja, chto ładzić žorstki prapuskny kantrol dla dziaciej i baćkoŭ u Nacyjanalnaj biblijatecy, dzie bazirujecca łahier, u dziacinstvie naviedvali niešta padobnaje, naŭrad ci vybudoŭvali takija miežy. Bo kali myślić hłabalna, śviet ich nie maje.
Ciapier čytajuć
«Jany čamuści dumajuć, što ich zaraz zhvałciać». Prapahanda kinułasia tušyć abureńnie biełarusaŭ 150 tysiačami pakistancaŭ20
Kamientary