Jak u Isłandyi z dapamohaj hiejzieraŭ vyroščvajuć banany
Jak viadoma, banany lubiać ciopły klimat: Indyja, Filipiny, Ekvador dy Kitaj — suśvietnyja lidary pa eksparcie hetych fruktaŭ. Ale bananavaja płantacyja isnuje navat u «ledzianoj krainie» — Isłandyi. Jak heta mahčyma?
Uletku ŭ Isłandyi tempieratura pavietra redka padymajecca vyšej za 20°C. Ale i zimy tut davoli kamfortnyja: dziakujučy ciopłym akijanskim płyniam, jakija abmyvajuć vostraŭ, tempieratura ŭzimku amal nie apuskajecca nižej za -5°C.
U jakaści ekśpierymientu pieršyja bananavyja drevy ŭ Isłandyi pasadzili ŭ dalokim 1930 hodzie ŭ ciaplicach. A paśla vajny aktyŭna pačała raźvivacca tannaja hieatermalnaja enierhietyka, i isłandcy zrazumieli, što možna štučna i niadoraha abahravać bananavyja płantacyi ŭ ciaplicach navat uzimku, vykarystoŭvajučy nie tolki enierhiju, atrymanuju ad hiejzieraŭ, ale i ŭłasna paru, stvarajučy tym samym dadatkovuju vilhotnaść.
Da 1959 hoda abjomy vytvorčaści bananaŭ u hetaj krainie pastajanna raśli, i navat źjaviłasia lehienda, nibyta Isłandyja stała jeŭrapiejskim lidaram pa vytvorčaści bananaŭ (nasamreč hetaje miesca jak tady, tak i ciapier zajmaje Ispanija).
Ale ŭ 1960 hodzie ŭrad admianiŭ impartnyja pošliny na sadavinu i harodninu, i isłandskim vytvorcam bananaŭ stała ciažka kankuravać z zamiežnikami. Tamu bananavyja płantacyi pačali chutka zakryvacca, i ŭ vyniku da našych dzion zachavalisia tolki ciaplicy Nacyjanalnaj ahrarnaj škoły, dzie banany vyroščvajuć amal biez kamiercyjnych metaŭ.
Niahledziačy na toje, što stvaryć prydatnuju dla rostu i paśpiavańnia bananaŭ tempieraturu akazałasia davoli prosta, całkam imitavać tyja ŭmovy, u jakich hetyja frukty śpiejuć u ciopłych krainach, niemahčyma: Isłandyi vielmi nie staje soniečnaha śviatła. Naprykład, u śniežni nieba ŭvohule śviatleje tolki na 4 hadziny. Jak vynik, isłandskim bananam patrabujecca dva hady, kab saśpieć, u toj čas jak u rajonie ekvatara jany śpiejuć usiaho za niekalki miesiacaŭ.
Chacia bananavaja pramysłovaść na vostravie zbaviła abaroty, isłandcy praciahvajuć vykarystoŭvać hieatermalnuju enierhiju dla vyroščvańnia harodniny: ciapier «mejnstrymam» źjaŭlajucca pamidory.
Ciapier čytajuć
Chto taki Maćviej Bialaj, jakoha nibyta departavali ŭ Biełaruś? Raskazvajem historyju dziŭnaha aktyvista z padazronym minułym5
Kamientary