Tamu što 52 hady — aktyŭnaja žančyna z dośviedam u biznesie nie moža znajści pracu praz svoj uzrost
«Piać hod kiravała ŭłasnaj kramaj masažnaha abstalavańnia, chodzić u trenažornuju zału i nijak nie moža znajści pracu. Mnohija pracadaŭcy navat nie dačytvajuć reziume majoj śviekryvi, tamu što joj… 52 hady», — abjavu z prośbaj dapamahčy ŭ pošuku pracy dla svajački dniami źmiaściła ŭ svaich sacsietkach videarežysiorka i apieratarka Julija Viačerskaja.
Dziŭna: piensijny ŭzrost dla žančyn u Biełarusi padniali da 58 hadoŭ, a tut aktyŭny čałaviek z dobrym reziume nie moža ŭładkavacca i ŭ 52 hady!
My źviazalisia ź Irynaj Viačerskaj, jakaja chutka hod jak šukaje sabie pracu, kab vyśvietlić akaličnaści hetaj historyi.
Iryna naradziłasia ŭ Barysavie. U Minsku žyvie z 1992 hoda. Skončyła Minski dziaržaŭny muzyčny kaledž imia Michaiła Hlinki pa kłasie domry [raniej — vučylišča — Red.], ale pa śpiecyjalnaści nie pracavała. Karjeru pačała z kurjera ŭ arhanizacyi, što dapamahała novym pradpryjemstvam u rehistracyi. Z 2005 hoda pracavała ŭ kampanii «Nuga Best», jakaja pradaje masažnyja łožki. A paśla vyrašyła adkryć ułasnaje pradpryjemstva ŭ sumiežnaj vobłaści i handlavać masažnym abstalavańniem.
U 2010 hodzie Iryna stała dyrektarkaj i suzasnavalnicaj svajoj pieršaj kramy «Astravok zdaroŭja». Za šeść nastupnych hadoŭ Iryna zdoleła adkryć u Minsku jašče dźvie ŭłasnyja kramy. U biznesie žančynie pryjšłosia być majstram na ŭsie ruki: jana zajmałasia łahistykaj, dastaŭkaj, zakupkami, apieracyjami z bankam, pieramovami z arendadaŭcami, prymańniem novych supracoŭnikaŭ, kantrolem ich pracy, navat častkova viała buchhałteryju.
Ale chutka jaje spravu napatkali ciažkaści.
«U 2016 hodzie pa nas udaryŭ ekanamičny kryzis. Pryjšłosia spynić dziejnaść. Jašče hod ja pracavała zahadčykam kramy ŭ dylera, ale praź niejki čas zakryłasia i jana. Ad maja minułaha hoda ja znachodžusia ŭ pošukach novaha miesca», — raskazvaje Iryna.
Spačatku žančyna šukała pracu nie vielmi aktyŭna, ale pastupova padyšła da pytańnia surjozna: źmiaściła svajo reziume na śpiecyjalnych placoŭkach, pastajanna adhukałasia na roznyja vakansii, dzie mahła być karysnaj.
«Ja šmat hod za styrnom, spakojna mahła b paciahnuć abaviazki śpiecyjalista pa pracy z kadrami i klijentami, administratara. Ja navat adklikajusia na vakansii kurjera, ale atrymlivaju admovu za admovaj», — aburajecca Iryna.
Jana bačyć, što adpaviadaje ŭsim patrabavańniam i nie razumieje, što ź joj nie tak. U niejki momant da jaje dajšło, što ŭsia sprava va ŭzroście. Asabliva paśla niadaŭniaj razmovy z kadravym adździełam sietki kram «Miła».
«Ja adpraviła ŭ «Miłu» reziume i amal adrazu tudy patelefanavała, kab upeŭnicca, što jaho buduć razhladać. Pieršaje ž pytańnie, jakoje mnie zadali pa ŭkazanym numary: «Kolki vam hadoŭ?». Ja adkazała, što 52. I mnie dali jasna zrazumieć: «Nie, uzrostavy cenz dla našych supracoŭnikaŭ — 40 hadoŭ». Ja pačała tłumačyć, što ŭzrost — vielmi indyvidualnaja reč. Naprykład, ja — čałaviek va ŭsich sensach aktyŭny. Na što mnie adkazali: «U nas jość 43-hadovaja supracoŭnica, i joj abaviazki dajucca niaprosta. Tym nie mienš, paabiacali, što parajacca z adździełam kadraŭ, ale ŭžo praź dziesiać chvilin dasłali admovu», — Irynu kryŭdujuć takija situacyi, ale jana nie źbirajecca apuskać ruki.
Žančyna sapraŭdy vielmi aktyŭnaja: pastajanna robić niešta rukami, viaža (navat padumvaje, što mahła b pieravieści heta ŭ biznes), naviedvaje trenažornuju zału. Niaŭžo taki rabotnik z salidnym dośviedam pracy i praŭda nie moža znajści sabie pracu?
Darečy, u adździele pa padbory piersanału «Miły» nam patłumačyli, što sapraŭdy, kali staić vybar, jany addajuć pieravahu maładym supracoŭnikam: «Praktyka pakazvaje, što maładyja, aktyŭnyja dziaŭčaty lepš dajuć rady svaim abaviazkam: usio ž treba być ceły dzień na nahach, nasić skrynki. Kankurencyja na pracoŭnyja miescy vialikaja, tamu, kali jość vybar, zahadčyca addaje pieravahu bolš maładym supracoŭnicam».
Dyk što rabić, kali tabie admaŭlajuć u pracy? I ci nasamreč situacyja z dyskryminacyjaj pa ŭzroście ŭ Biełarusi vostraja? My raspytali Irynu Alchoŭku, śpiecyjalistku pa pytańniach hiendarnaj roŭnaści.
«Pra niejkuju dyskryminacyju pa ŭzroście možna ŭskosna rabić vysnovy ź niekalkich daśledavańniaŭ. Letaś arhanizacyja «Hiendarnyja pierśpiektyvy», jakoj ja kiruju, razam z partałam «Praca.tut.baj» pravodzili apytanku na hetuju temu. Siarod 1519 čałaviek, jakija ŭziali ŭ joj udzieł, kala 62% žančyn na pieršaje miesca pastavili hiendarnuju dyskryminacyju, na druhoje (kala 40%) — uzrostavuju. Na pieršaje miesca pracoŭnuju dyskryminacyju pastavili mužčyny: na toje, što im admaŭlali ŭ pracy praz uzrost, paskardzilisia 44% mužčyn.
Taksama naša arhanizacyja ciaham troch miesiacaŭ 2016 hoda analizavała kala 5221 abjaŭ z vakansijami ŭ internecie. Ź ich 6% utrymlivali dyskryminacyjnyja patrabavańni: jany tyčylisia ŭzrostu, źniešniaha vyhladu, połu, najaŭnaści małych dziaciej, zavočnaha navučańnia i hetak dalej. Pavodle Pracoŭnaha kodeksa, da prafiesijnych jakaściaŭ takija patrabavańni nijakaha dačynieńnia nie majuć, tamu ich navat nielha zhadvać u abjavach. Ale kampanii spakojna raźmiaščajuć padobnyja vakansii, asabliva šmat takich parušeńniaŭ u sacsietkach. Vidavočna, kiraŭniki nie bajacca kantrolu dziaržavy.
Što z hetym rabić — vialikaje pytańnie. Dakazać pracoŭnuju dyskryminacyju ŭ biełaruskim sudzie amal niemahčyma. Pa-pieršaje, usia adkaznaść za dokaz faktu dyskryminacyi lažyć na čałavieku, jaki ličyć, što jaho dyskryminujuć. U Jeŭrasajuzie, naprykład, usio naadvarot: mienavita pracadaŭca pavinien zrabić usio, kab prademanstaravać, što kandydat na pasadu nijakim čynam nie byŭ dyskryminavany.
Dokazam u sudzie mohuć być kankretnyja fakty: naprykład, kali pracadaŭca piśmova patłumačyŭ, što jon nie biare vas na pracu, tamu što vy žančyna, naprykład, i ŭ vas troje dziaciej, jakija pastajanna buduć chvareć. A im patrebny rabotnik, jaki nie budzie adciahvacca na chatnija spravy. Pracadaŭca pavinien abhruntoŭvać admovu nie subjektyŭna, a abjektyŭna: čamu toj ci inšy kandydat nie pasuje jamu z pryčyny atrymanaj adukacyi, dośviedu, kankurentazdolnaści…
Kali niezakonnaja admova zapisanaja na dyktafon, na žal, nie fakt, što jaje prymuć da razhladu ŭ sudzie — zaležyć ad sudździ. My časta sutykalisia z hetym u spravach, źviazanych ź siamiejnym hvałtam.
Ja časta čuju ad dyrektaraŭ kamiercyjnych firm: «Heta maje hrošy, tamu ja maju prava rasparadžacca imi. Ja chaču, kab administratarka kafe była pryhožaja, a nie kryvanohaja». I ad padobnaj usiedazvolenaści navat strašna.
Toje, što pracadaŭcy nie bajacca być pakaranymi za svaju subjektyŭnaść — zvanočak, što nam treba, narešcie, zajmieć antydyskryminacyjny zakon, jaki siońnia prasoŭvaje Biełaruski Chielsinkski kamitet. Vidavočna, što ŭ nas parušajucca nie tolki pravy žančyn, jakim časam vystaŭlajuć nieadekvatnyja patrabavańni: pa ŭzroście, pa siamiejnym statusie i navat pa źniešnim vyhladzie. Z padobnaj dyskryminacyjaj časta sutykajucca ludzi ź invalidnaściu.
Mnohija pracadaŭcy, vidać, nie paśpiavajuć adsočvać, što ŭ krainie padvyšajecca piensijny ŭzrost. Čym dalej, tym daŭžej ludzi buduć zastavacca na rynku pracy. Akramia taho, mnohija daśledavańni pakazvajuć, što na peŭnych pasadach supracoŭniki va ŭzroście kudy bolš efiektyŭnyja: jany cudoŭnyja mientary i koŭčy, u ich jość bahaty žyćciovy i prafiesijny dośvied. Jany mohuć vykonvać rolu tych, chto adukoŭvaje inšych. Jany bolš łajalnyja, mienš schilnyja mianiać pracoŭnyja miescy, u paraŭnańni z maładymi ludźmi, jakija šukajuć siabie.
Kiraŭniki mnohich našych kampanij jašče žyvuć u niejkaj savieckaj paradyhmie: im patrebny idealny supracoŭnik, najlepš — małady mužčyna. Ale treba ŭličvać, što staraść — heta toje, što dakładna z usimi nami zdarycca», — prakamientavała «Ninie» Iryna.
Ciapier čytajuć
Chto taki Maćviej Bialaj, jakoha nibyta departavali ŭ Biełaruś? Raskazvajem historyju dziŭnaha aktyvista z padazronym minułym2
Kamientary