Uražańni, pieršaje kachańnie i smaki svajho dziacinstva ŭzhadvaje Vadzim Prakopčyk.
Pačaŭ razhladać mapu, kudy jechać na novy abjekt. Potym spoŭz na 10 km na zachad, «dzie lety pieršyja prajšli». I vusny sami zašaptali znajomyja ź dziacinstva nazvy susiednich viosak pad Nieharełym:
Pažežyna
Harbuzy
Staryna
Viasioły Vuhał
Kłački
Pieńkavičy
Lichačoŭščyna
Narejki
Lachavičy
Kamaroŭščyna
…pra kožnuju niešta ŭspłyvaje z sutareńniaŭ dziciačaje pamiaci.
Na Mielkavičach maštab nabližaju, kab bačyć kožnuju chatu i na dziva mahu zhadać amal usich.
Tuž žyła Renia — koniuch, jakaja mianie tak bałavała, amal biazzubaja, kryvanohaja i chudarlavaja, jak smyk, baba.
Na tym baku la hraviejki žyli Noviki, a kala Reni žyŭ Kazičak — dziadźka moj niejki vielmi daloki, jaki šparka, jak toj prancuz, bałbataŭ.
Na toj ža vulicy žyli Česia — stary ŭhałoŭnik, jaki piŭ kumys i mnie davaŭ.
A pierad Čeśkam žyli Pietkavičy — u małodšuju Anžełu, jakaja pryjazdžała na leta z Kojdanava, u hadoŭ 6 ci 7, ja navat amal zakachaŭsia, ale mnie zabaranili, bo jana mnie niejkaj tam radnioju prychodziłasia… Na tym baku hraviejki žyli Kuźmickija i Jasimčyki. Mama Koli Jasimčyka, jakuju zvali Staroj Baletkaj, była mamaj muža babinaj siastry — Koli Butajkisa. Jaho ŭsie zvali, kali złavalisia, «banderam», bo Kolin baćka byŭ sołtysam u vojnu i partyzany jaho zabili…
A tut, unizie, žyła Vutačka — babula, jakaja nikoli nie razhinałasia i tak i chadziła litaraj H z rukami za śpinaj. A tut u dobra złožanaj nieašalovanaj cudoŭnaj chacie žyŭ Sudnik — stary-stary suchi dzied, jaki chadziŭ basanož pa vialikich kalučkach i nie zvažaŭ na ich, a taksama karmiŭ svaju rahatuju hanarlivuju karovu rysavaj kašaj. Jakija smačnyja byli jabłyki ŭ jahonym sadzie!
Bližej da nas na vyhanie žyli Šabłoŭskija. Kola Šabłoŭski navučyŭ mianie, jak zrabić puhu, jakaja budzie škoŭkać, jak taja strelba. Chto z vas viedaje sakret? U mianie takich było dźvie — adnu jon padaryŭ, druhuju ja sam sploŭ.
Paźniej jašče bližej da nas pasialilisia novyja susiedzi — Fijaletavyja — pierasialency z Rasiei, jakich tak prazvali, bo jany šmat pili. Dziela spraviadlivaści treba zaznačyć, što jon davaŭ rady ź lubym, navat zusim nieabjezdžanym kaniom i dačuška ŭ ich była cudoŭnaja — dobraja i niejkaja vielmi krochkaja. Ale kali ja daviedaŭsia kolki joj hadoŭ, ja zdryhanuŭsia — jany niedakarmlivali jaje i jana zusim nie adpaviadała svajmu ŭzrostu…
Jašče z novych pobač z nami pasialiŭsia pčałavod. Jaho tak usie i nazyvali, jahonaha imia ja nia viedaju. Jon byŭ taki prabiŭny zuch. Pryjemny dziadźka, rahatun, choć i chitry. Jon karmiŭ mianie palandvicaj. La jahonaj łaźni, u jakuju jon nas zaprašaŭ, byli dźvie drobnyja samarobnyja sažałački. Adna ź ich była mienavita dla łaźni, a druhaja z karasiami. Jon prasiŭ nie pierabłytać unačy, bo z karasiami kupacca kozytna :)
Na vyhanie byli taksama staryja viaskovyja mohiłki z pomnikami łacinkaj, punia, kałhasnaja stajnia i vialiki cialatnik. Na addaleńni ad usich za sadam na hary stajała naša chata. Potym mnie patłumačyli, što i vyhan, i usie pobač pali kala 10 vałok ziamli (kala 210 ha) naležali majoj prababci — Heli Kulikoŭskaj, ale što było, toje spłyło…
Ja budu spyniacca, bo mahu da ranku praciahvać pra klon, pra ślivovuju smału, pra kotak, pra sienavały, pra kaśbu, pra traktary, pra koniej, pra ṕjanych pastuchoŭ, pra ciala, jakomu zaščamiła hałavu, pra pieršyja dziciačyja składčyny, pra karasikaŭ na sažałcy, pra harełku, jakuju piŭ la śviniej hadoŭ u šeść, pra tajemnyja načnyja vyjezdy na koniach, pra chlebny kvas, dy pra ŭsio čysta…
Nie pakazyvać sabie hetyja karty bolš nikoli…
Kamientary