Ankałohija. Historyja žančyny, jakaja trojčy pabyvała na miažy žyćcia i śmierci

Ličycie, vylečycca ad raku nielha? Iryna Žychar trojčy pabyvała na miažy, pieražyŭšy niekalki apieracyj, a razam ź imi apramieńvańni, chimijaterapii i inšyja niaprostyja sposaby lačeńnia. Pryjšoŭšy praz toje, pra što mnohija bajacca navat dumać, jana dzielicca svaim vopytam ź inšymi chvorymi, a piać hadoŭ tamu stvaryła Centr padtrymki ankapacyjentaŭ «U imia žyćcia». Jak chvaroba mianiaje nas, navošta paśla paśpiachovaha lačeńnia pierahladać svoj ład žyćcia i pry jakich umovach strašny dyjahnaz — nie pryhavor, my raspytali žančynu.

— Iryna, što vy adčuvali, kali daviedvalisia pra rak?

— Pakolki ŭ maim žyćci za apošnija 25 hadoŭ heta zdarałasia trojčy, to kožny raz pavodziny byli vielmi roznymi. Dyjahnaz rak ślinnaj załozy mnie pastavili ŭ 1994 hodzie, kali mnie było 27. Spačatku pobač z vucham źjaviłasia prypuchłaść. Na toj čas ja pracavała ŭ prestyžnaj anhłamoŭnaj škole ŭ Minsku, była, napeŭna, samym maładym zavučam pa vychavaŭčaj rabocie, pastupiła ŭ aśpiranturu, źbirałasia zamuž za svajho maładoha čałavieka. U mianie byli vialikija płany, i heta prypuchłaść była na apošnim miescy. Navat kali jana pačała raści, ja była ŭpeŭniena, što ŭsio projdzie. Viasnoj jana stała vidavočnaj nie tolki mnie, ale i navakolnym. Maja kaleha, nastaŭnica matematyki, skazała: vy nie razumiejecie, z čym hulajecie. Ale ja była jašče i kłasnym kiraŭnikom, moj kłas — pieršy vypusk, bo škoła novaja. Ja dumała pra ekzamien pa chimii (ja vykładała hety pradmiet), pra toje, jak zładzić vypuskny viečar… Ale schadziła da ŭrača. Jon uziaŭ adnu bijapsiju, potym druhuju, treciuju. I kali ja čarhovy raz pryjšła, skazaŭ, što na maim miescy jon by tak lohka da hetaha nie adnosiŭsia. Ale mianie ničoha nie ŭstryvožyła.

Mianie nakiravali ŭ Baraŭlany. Zahadčyk adździaleńnia hladzieŭ to na mianie, to ŭ maje dakumienty i paŭtaraŭ: nie moža być. I tady ŭ mianie ničoha nie kalnuła. Na nastupny dzień mnie skazali: terminovaja špitalizacyja. Ja raspłakałasia: heta było 10 červienia, a 22-ha — ekzamien pa chimii, 24-ha — vypuskny ŭ maich dziaciej. Jakaja špitalizacyja prosta tut i ciapier? Mnie čamuści dali na ruki kartku, ja stała ŭ čarhu na tamahrafiju hałaŭnoha mozha. Ź cikavaści adkryvaju kartku, a tam napisana — rak. Ad šoku ja straciła prytomnaść… Maładaja doktarka, kali ja pierapytała, skazała: u vas pieradrakavy stan, ale my budziem lačyć vas, jak rakavych chvorych. Na samaj spravie była 3-ja stadyja, vialikaja puchlina, płoskakletačny rak — vielmi kapryzny. Ale heta ja vyśvietliła paśla, u toj čas chvorym admaŭlalisia nazyvać dyjahnaz.

Zrabili apramieńvańnie, potym apieracyju. Chirurh pryjšoŭ uviečary, ja pierabintavanaja, tolki vočy bačnyja. I skazaŭ: ty budzieš uśmichacca! Puchlina znachodziłasia blizka da hubnoha nierva, i heta byŭ cud, što jaho ŭdałosia nie začapić. Ja vyrašyła, što heta cudoŭnaja historyja mianie vyzvalić ad druhoha etapu apramieńvańnia, ale jaho ŭsio ž pryznačyli. Znoŭ byŭ vialiki stres. I heta zadało inšy viektar majmu žyćciu.

— Paśla apieracyi jano źmianiłasia?

— U balnicy mnie spoŭniłasia 28, i ja naležała da ludziej, jakija nie mohuć być naziralnikami ŭ hetym žyćci, mnie treba było dziejničać. Kali ty viedaješ dyjahnaz i niama nijakich iluzij, razumieješ, što nichto za ciabie ničoha nie zrobić. Paśla apramieńvańnia ja pamučyłasia z apiokami: u mianie była strata smaku, suchaść u rocie takaja, što nie možaš razmaŭlać. Z hetaj nahody mianie vyzvalili ad urokaŭ. Ja straciła vałasy. Ale ŭsio heta strašna tolki z boku. Kali paśla na rak zachvareła maja maci, niahledziačy na dva svaje ankazachvorvańni, ja zrazumieła, jakija heta roznyja adčuvańni: lahčej chvareć samoj.

Uračy ničoha nie rekamiendavali: ty vylečyŭsia — žyvi jak žyŭ. Internetu jašče nie było. I ja pačała zajmacca pa sistemie Nišy ŭ vykładańni Mai Hahułan. Ciapier mnohija rečy adtul navukova abhruntavanyja. Heta pravilnaje artapiedyčnaje stanovišča padčas snu. U mianie i siońnia artapiedyčnaja paduška, ćviordaja kanapa. Ja vykonvała čatyry prostyja fizičnyja praktykavańni pa sistemie Nišy. Siońnia dakazana, što niama lepšaha dla ankapacyjenta praviła, čym lačebnaja fizkultura. Jana vyvodzić harmon stresu, usio, što nakoplivajecca padčas tryvohi. Štodzień 30 chvilin ja rablu praktykavańni ranicaj i ŭviečary. Kantrasny duš — ja pačynała ź letniaj vady, praz dva miesiacy pierajšła całkam na chałodnuju. Mnie zabaraniali być u miescach, dzie šmat ludziej, kab nie padchapić infiekcyju — mnie nielha było chvareć. Kali mama pabačyła, što ja staju pad chałodnaj vadoj, u jaje była isteryka. Ale z toj pary 25 hadoŭ ja nie chvareju na prastudy. Majoj znajomaj u Hiermanii zaraz paśla apieracyi robiać kantrasny duš — heta častka lačeńnia ŭ dziaržaŭnaj klinicy, i siońnia tam heta norma. Tady ž uračy krucili palcam kala skroni. Ale ja była ŭpeŭniena, što ja ŭsio rablu pravilna.

Pavialičyć

Z majho racyjonu źnikli rafinavanyja pradukty: majanezy, cukierki, mučnoje, pšaničnaja muka vyšejšaha hatunku, kaŭbasy, sasiski, chleba ja vielmi mała ŭžyvaju. Pieršy hod uvohule była viehanam: admoviłasia ad białku žyviolnaha pachodžańnia va ŭsich jaho prajavach: miasa, jajki, małako. Ja praroščvała pšanicu, avios. I toje pačućcio hoładu pamiataju dahetul. Ale heta była baraćba za žyćcio. Ja zrazumieła, što vielmi lublu svaju mamu, jana była majoj hałoŭnaj matyvacyjaj. Nie mahła sabie ŭjavić, jak jana pravodzić mianie ŭ apošni šlach. Ciažkaja chvaroba — heta peŭny test na adnosiny, na toje, ci hatovy ty dla svajho blizkaha zrabić usio, što možaš. Ja adčuvała, što ŭ mianie ŭlivajucca siły, što ja idu ŭ pravilnym kirunku. Kali ty na fizičnym uzroŭni adčuvaješ, jak mianiaješsia ŭ lepšy bok, heta vielmi natchniaje.

Siońnia nichto nie viedaje, što stanovicca asnoŭnaj pryčynaj raku, ich ceły kompleks. Jość prafiesijnyja zachvorvańni, apramieńvańnie, ale heta vuzkija katehoryi pacyjentaŭ. Čałaviek uvohule zaprahramavany na ankałahičnyja chvaroby. Nastupaje momant, kali imunitet nie raspaznaje rakavuju kletku jak voraha. Čamu heta optyka źbiłasia, nichto nie adkaža. A jość jašče i źniešnija ŭmovy — charčavańnie, fastfud, kansiervanty, jakija my tak lubim, rafinavany cukar, torciki, cukierki — toje, da čaho čałaviek nikoli nie byŭ prystasavany. My ŭsio heta ŭžyvajem i chočam, kab arhanizm zmaŭčaŭ? Ja, naprykład, 25 hadoŭ nie jem cukierki i nie chočacca, choć pieršy čas było składana.

Pavialičyć

— Ale praz peŭny čas vy znoŭ zachvareli…

— Ale praz 14 hadoŭ. Heta vialiki staž. Jość kniha «Antyrak. Novy ład žyćcia» Davida Siervana Šrejbiera, i ja liču, što jana pavinna być nastolnaj u kožnaha ankapacyjenta, bo napisana ŭračom-ankapacyjentam. Jamu byŭ pastaŭleny dyjahnaz ź vielmi niespryjalnym prahnozam, ale nasupierak im jon vyžyŭ. Šrejbier vyśvietliŭ, što ŭsio toje, što maje supraćrakavy efiekt, naprykład, zialony čaj, kurkuma abo śpiecyja kary, soja, jość va ŭschodnich ludziej na stale. Plus štodzionnaja fizičnaja aktyŭnaść: jany nie jeździać adzin prypynak na transparcie, a abaviazkova chodziać. Voś hety mietranamičny padychod u charčavańni i fizičnych nahruzkach ja parušyła. U mianie byŭ cikavy prajekt, ja šmat jeździła pa Biełarusi, pierajšła na bułki… Ja była ŭpeŭniena, što snarad dvojčy ŭ adnu varonku nie padaje. A jon upaŭ… Ja namacała ŭščylnieńnie ŭ hrudziach. Pajšła da ŭrača, jon skazaŭ łažycca na apieracyju. Prajšła i apramieńvańnie, i harmonaterapiju, i tarhietnuju terapiju — heta była vielmi składanaja puchlina. Toje ž samaje sa ščytapadobnaj załozaj praź dzieviać hadoŭ. Pieršaja chvaroba ŭ mianie była vyjaŭlena na treciaj stadyi, druhaja — na druhoj, i treciaja — na pieršaj. Voś takaja stratehija na panižeńnie!

— Jak vy daviedalisia pra rak ščytapadobnaj załozy?

— Padčas UHD, jakoje štohod rablu kompleksna — płatna. I ŭsim raju jaho prachodzić, plus bijachimičny analiz kryvi. Rak raźvivajecca na praciahu niekalkich hadoŭ, i jamu zaŭsiody papiaredničajuć zapalenčyja ci inšyja chvaroby. Analiz kryvi moža ŭkazać, što ŭ arhaniźmie jość niejki dysbałans. Kali SOE (pakazčyk chutkaści asiadańnia erytracytaŭ. — Aŭt.) na praciahu niekalkich hadoŭ nie ŭ normie, nie čakajcie, što projdzie samo. Heta značyć, što treba šukać pryčynu.

— Vy nie baiciesia padčas abśledavańnia daviedacca pra strašnuju navinu? Heta mnohich spyniaje ad pachodu da ŭrača.

— Voś i pradstaŭniki pazityŭnaj psichałohii kažuć mnie, što ja niehatyŭna dumaju, kali razhladaju drennyja varyjanty (uśmichajecca). Ale ja ciapier viedaju, što mahu pačuć ad uračoŭ usio, što zaŭhodna. I zaŭsiody prykidvaju, jakija ŭ mianie płany, i jak ja mahu ich źmianić. U mianie zaŭsiody jość list čakańnia pa knihach, filmach. Razumieju, što kali budzie volny čas, zmahu pačytać, kino pahladzieć. Kino, darečy, dobry antydepresant dla ludziej, jakija prachodziać chimijaterapiju. Časam svoječasova prahledžany film daje adkazy na mnohija pytańni.

— Vy zadavali sabie pytańnie: čamu ja?

— My ŭsie heta pytańnie sabie zadajom, kali ŭpieršyniu čujem dyjahnaz. Kaniešnie, asabliva ŭ maładości, uličvajučy, kolki hordaści ŭ mianie było. Ja ž zorka, zavuč, da jakoha ŭsia respublika pryjazdžaje vučycca! I ŭ aśpiranturu ja pastupiła, i muž u mianie budzie zamožny — ja šmat čaho płanavała. Mnie svoječasova trapilisia pieršyja 12 vieršaŭ ź siomaj hłavy Jevanhiella ad Matfieja. I fokus sa źniešniaha čałavieka pieramiaściŭsia na ŭnutranaha. U žniŭni, napiaredadni majoj pieršaj apieracyi moj kłas, jaki vypuściŭsia sa škoły, sabraŭsia i pryjechaŭ da mianie ŭ Baraŭlany. Heta dało mnie stolki natchnieńnia! Ja išła ŭ apieracyjnuju i ŭśmichałasia, bo ŭ mianie dzieci stajali pierad vačyma. Značyć, niešta ŭ hetym žyćci ja paśpieła… Vučni mnie raskazvali pra ludziej, jakija pieranieśli rak i šmat hadoŭ žyli. Pryjazdžali i maje kalehi. Ja sutyknułasia z takoj kolkaściu kłopatu ab sabie ad ludziej, ad jakich ja ničoha nie čakała… Majmu chłopcu, darečy, nie patrebna była chvoraja žonka. Praz dva hady, kali ŭbačyŭ, što ja žyvaja, chacieŭ naładzić adnosiny, i tady, mahčyma, dzieści ja paviała siabie niapravilna — nie zdoleła prabačyć. Ja zrazumieła stupień svajoj choładnaści, da dyjahnazu ja była jak śniežnaja karaleva. I padčas chvaroby ja ŭśviadomiła: kolki b mnie ni zastałosia, ja pavinna žyć inšym čałaviekam. Tak ja pryjšła da viery. Uśviadomiła kaštoŭnaść ludziej, jakija mianie akružajuć.

— Kali vy pryjšli da dumki stvaryć arhanizacyju dla ankachvorych?

— Navat paśla pieršaj chvaroby ja nie stała zakryvacca, choć mnohija tak robiać. Ja pamiatała, jak maje vučni raskazvali pra ankapacyjentaŭ i jak mnie heta było važna pačuć. Ja zrazumieła: vobraz žyćcia — heta nie na peŭny čas, a nazaŭsiody. U mianie naradziłasia ideja žyvych piśmaŭ. Ja chacieła źbirać historyi ludziej na dyski. Paśla Jula Čarniaŭskaja zrabiła majo piśmo asobnym filmam. I ludzi stali telefanavać. Adnojčy na kruhłym stale z ankołahami ja zrazumieła, što patrebna arhanizacyja vylečanych pacyjentaŭ, u tym liku i ŭračam. Vosieńniu 2011 hoda my pačali pravodzić pieršyja sustrečy pad ehidaj žanočaj hramadskaj arhanizacyi. A 10 sakavika 2014 hoda byŭ zarehistravany Centr padtrymki ankapacyjentaŭ.

— Što samaje strašnaje ŭ ankazachvorvańni? Jakaja pacyjentu patrebna dapamoha?

— Samaje važnaje — zrazumieć i pryniać, što z taboj heta zdaryłasia. Usie my dumajem, što heta pamyłka, hetaha nie moža być sa mnoj. I kali ja budu niešta rabić, naprykład, hrošy achviaruju na dabračynnaść i pralačusia, dakładna budu zdarovy. I kali heta nie spracoŭvaje, pačynajecca depresija. Jość ludzi, jakija kažuć: papraviŭsia i zabyŭ, jak strašny son. Na moj pohlad, heta niapravilna. Tvoj raniejšy ład žyćcia pryvioŭ da taho, što imunnaja sistema nie spraviłasia suprać raku. I ciapier zadača, kab heta situacyja — kali imunnaja sistema adnojčy dała zboj, i jon zafiksavany ŭ jakaści dyjahnazu — bolš nie paŭtaryłasia. Kali ja chaču zabyć, heta značyć, ja ničoha nie chaču ŭ svaim žyćci mianiać: ni ŭ charčavańni, ni ŭ fizkultury, ni ŭ psichaemacyjanalnym stanie. Tamu hety strašny son moža viarnucca.

U arhanizacyi my robim usio, kab ablehčyć žyćcio ankapacyjentu, kab hety novy ład žyćcia pabudavać. My vypracavali infarmacyjnyja pakiety z paradami ad uračoŭ, jakija płanujem prapahandavać šyrej. Časam dastatkova adnaho zvanka, kab čałaviek supakoiŭsia i zrazumieŭ, što jon nie adzin.

— Vy vialikuju častku žyćcia pryśviacili baraćbie z rakam i dapamozie ankachvorym. Vielmi składanaja misija…

— Ja šmat nahledziełasia na toje, jak ludzi marnujuć svajo žyćcio na pustoje. I sama była takaja ž u tym žyćci. Ale heta ŭsio sychodzić, abłuščvajecca, kali ty bačyš hałoŭnaje. I ja ščaślivy čałaviek, bo viedaju hałoŭnaje. I jość ludzi, jakija heta taksama šukajuć. Tamu rada, što naša arhanizacyja moža dapamahčy takim ludziam.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0