Pieršaja biełaruska, jakaja hulaje ŭ futboł u chidžabie i trymajecca Ramadana
U pieršym čverćfinalnym matčy žanočaha Kubka Biełarusi bramnica «Słavianki» Lizavieta Muchtar ździviła ŭsich, źjaviŭšysia na poli ŭ chidžabie — tradycyjnaj musulmanskaj chustcy. U jašče adnym zmahańni ŭ Minsku — užo siomaha tura čempijanatu suprać «Isłačy-RDVAR» — dziaŭčyna taksama hulała z pakrytaj hałavoj. Uvahu na biełaruskuju futbalistku ŭ chidbžabie źviarnuła Tribuna.com.
Jak akazałasia, dziaŭčyna pryniała isłam i mienavita tamu pačała hulać u chidžabie. Da niadaŭniaha času hałaŭnaja chustka ŭ žanočym futbole vyklikała mnostva sprečak. Da prykładu, u 2010 hodzie FIFA zajaviła, što dziaŭčaty sa zbornaj Irana, jakija tradycyjna hulajuć z pakrytymi hałovami, pavinny źniać chidžab na čas matčaŭ pieršaj junackaj Alimpijady ŭ Sinhapury. Alimpijski kamitet Irana padniaŭ suśvietnuju hramadskaść — i futbalistki adstajali prava hulać u chustkach.
Pry hetym zamiežnym futbalistkam u iranskaj dziaržavie taksama davodzicca adziavacca ŭ chidžab. Naprykład, u 2016-m heta zrabiła zbornaja Rasii pa mini-futbole.
Ale byvajuć i vyklučeńni. U sakaviku dva tavaryskija matčy ŭ Iranie pravodziła biełaruskaja nacyjanałka. Našym dziaŭčatam chustki nadziavać nie pryjšłosia.
Praŭda, palohka tyčyłasia tolki stadyjona, dzie na trybunach siadzieli vyklučna dziaŭčaty (mužčyny z našaj delehacyi nie ličacca). A voś za miežami areny biełaruskam usio ž pryjšłosia pakryć hałovy.
U Biełarusi niama zabarony na našeńnie chidžabaŭ u hramadskich miescach i tym bolš na futbolnym poli, tamu Lizavieta moža lohka hulać u chustcy.
Historyja ź Lizavietaj jašče cikavaja tym, što ŭ hetyja dni idzie śviaty dla ŭsich musulman miesiac Ramadan, u jaki nieabchodna paścicca. U hety čas prychilnikam isłamu zabaraniajecca jeści i pić ad śvitańnia da zachodu sonca. U 2019-m Ramadan prachodzić z 6 maja pa 4 červienia.
Paścicca i bramnica «Słavianki». Tribuna.com raspytała Lizavietu, jak jana akazałasia ŭ isłamie, što pra heta dumajuć u jaje asiarodździ i ci nie składana treniravacca ŭ Ramadan.
— Naohuł, niadoŭha advažvałasia na pryniaćcie isłamu. Spatrebiłasia dzieści mienš za hod. Hladzieła na muža — jon padavaŭ mnie prykład. Prosta prapanavaŭ, a ja pahadziłasia. Tak usio i pačałosia.
Isłam ja prymała nie ŭ miačeci, a doma. Naohuł, heta možna rabić u lubym miescy, ale ŭ prysutnaści musulman. U miačeci zarehistravali naš šlub. Muž u mianie ź Livii. Jon vučyŭsia ŭ mahistratury BDU na mižnarodnych adnosinach.
— Jak akružeńnie pryniało vaš vybar?
— Paviercie, koła siabroŭ u mianie zastałosia raniejšym: nie pavialičyłasia, ale i dakładna nie pamienšyłasia. Dy i baćki pryniali majo rašeńnie, adekvatna pahavaryli.
— Niaŭžo jany ničoha nie skazali? Moža, sprabavali adhavaryć?
— Mama narmalna pastaviłasia, choć trochi zasmuciłasia pieršapačatkova. Z časam pačała padtrymlivać moj vybar. Navat chadzili razam chidžab kuplać.
— Atrymlivajecca, zaraz vy ŭvieś čas chodzicie z pakrytaj hałavoj?
— Naohuł, padčas miesiaca Ramadan nieabchodna pastajanna nadziavać chidžab: na vulicy, treniroŭkach, ź siabrami. Viadoma, akramia svajho doma. U zvyčajnyja dni ŭ mianie — pa žadańni. Mahu chadzić ź siabrami i mieć stasunki biez chustki. Ale ŭ ideale treba pastajanna być z pakrytaj hałavoj.
— Majecie stasunki ź inšymi musulmanami?
— U muža jość siabry — kamunikuju ź imi. U adnaho ź ich dziaŭčyna-musulmanka. Ź joj taksama zaviazalisia siabroŭskija adnosiny.
— Kab malicca, nieabchodna chacia b krychu viedać arabskuju movu. Jak u vas pośpiechi ź joj?
— Da pryniaćcia isłamu trochi razumieła hutarkovuju movu. Ad siabroŭ muža navučyłasia. Ale ŭ ich nie kłasičnaja arabskaja — chutčej livijska-italjanskaja arabskaja. Źmiašanaja havorka. Jaje byccam jak razumieju. Z čytańniem prablemy. Što tyčycca malitvaŭ, to vuču, jak jany hučać na arabskaj, i viedaju ruski pierakład. Malusia, jak i ŭsie musulmanie, piać razoŭ na dzień.
— Cikava, jak vaša rašeńnie stać musulmankaj ŭspryniała kamanda?
— Ničoha takoha. Dziaŭčaty i trenierski štab pastavilisia niejtralna. Heta moj vybar. Ja ž nie lehijanier. U futbole niemahčyma biez žartaŭ, tamu dzieści jany prachodziać z hetaj nahody.
— U chidžabie zručna treniravacca?
— Kali nie horača, to prablem dakładna nie ŭźnikaje. Ciapier u nas dobryja ŭmovy nadvorja dla hetaha. Nijakaha dyskamfortu nie adčuvaju — usio zručna. Ahladu ničoha nie pieraškadžaje. Pavinny być całkam zakrytyja ruki i nohi. Padčas Ramadana adziavaju terma i doŭhija łasiny, kali ŭsie dziaŭčynki ŭ majkach i šortach. Kali miesiac skončycca, to pry žadańni zmahu na pole vyjści i ŭ karotkich štanach. Ale, paŭtarusia, chidžab treba kožny dzień nasić.
— Padčas Ramadana ŭ našych šyrotach možna jeści i pić prykładna z 21:30 da 3:00…
— Trochi papraŭlu — da 02:40. Pakolki ciapier Ramadan, krychu składana treniravacca i hulać. Navat u štodzionnym žyćci ŭźnikajuć nievialikija ciažkaści. «Słavianka» ž nieprafiesijnaja kamanda. Dziaŭčaty dzień pracujuć, a ŭviečary trenirujucca. Tamu źjaŭlajucca składanaści.
Pa pieršym časie byŭ niejki pieryjad, kali ź ciažkaściu pračynałasia na načny pryjom ježy. Dy i treniravacca niaprosta na hałodny straŭnik. Choć na apošniaj hulni ničoha takoha nie adčuvała. Moža być, za košt nieśpiakotnaha nadvorja krychu lahčej było. Heta nie pieršy Ramadan u maim žyćci — druhi hod paščusia.
Padčas vyjaznych matčaŭ ja spyniaju post. Pa musulmanskich kanonach, kali źjazdžaješ ad domu na 90 i bolš kiłamietraŭ, to možna pačynać jeści i pić. Adnak potym prapuščanyja dni nieabchodna papoŭnić paśla zakančeńnia Ramadana.
— Pamiataju, u minskim «Dynama» hulaŭ suajčyńnik vašaha muža Machamied Munir. Padčas Ramadana jon treniravaŭsia pa načach. U vas niama takoj ža śpiecyjalnaj padrychtoŭki?
— Tak, my razmaŭlali ź im. Što tyčycca mianie, to ja ŭnačy nie trenirujusia. Viadoma, uviečary možna pajści ŭ trenažornuju zału. Ale ŭ toj ža čas mnie treba šmat čaho pryhatavać ź ježy — składana ŭsio sumiaścić. U Ramadan naohuł na treniroŭku patrapić dla mianie prablematyčna z ulikam taho, što ŭ mianie na pracy źmianiŭsia hrafik.
— I kolki asabista ŭ vas zaraz trenirovak?
— Imknusia choć by raz na tydzień pryjści i pazajmacca. Asabliva nie atrymlivajecca. Ale ŭžo niašmat zastałosia da kanca miesiaca.
— A sama kamanda kolki razoŭ trenirujecca?
— Minimum trojčy na tydzień. Zajmajecca na štučnym poli ABFF.
— Časta muža baču na trybunach. Cikavicca vašaj karjeraj?
— Jon i sam u futboł hulaje. Vystupaje ŭ asnoŭnym u amatarskich lihach. Kamand u jaho šmat. Adnu ź ich jon z chłopcami sabraŭ — Red Star. U mnohich turnirach biaruć udzieł — AŁF, Premjer-liha, «Terytoryja futboła». Usiudy patrochu. A tak naohuł trenirujecca z kamandaj «Pienalka» z Premjer-lihi.
Što tyčycca mianie, to jon starajecca padtrymlivać. Prychodzić na maje matčy i treniroŭki.
— Raźbirajecie hulni potym?
— Viadoma! Asabliva mini-futbolnyja matčy. U mianie zaŭsiody paśla takich hulniaŭ šmat pytańniaŭ. Kaža pra pamyłki, dzie i jak zhulać treba było. Tamu analizujem kožny moj pajadynak.
Na samaj spravie, nikoli nie było dumak skončyć z futbołam. Ale jany mohuć i źjavicca, bo pracu dobruju taksama nieabchodna znajści. Adnak z futbołam raźvitvacca nie chočacca. Tamu starajusia sa «Słaviankaj» sumiaščać pracu. Jak akazałasia ŭ futbole? Z chłopčykami hulała za Minski rajon. Pajechali na zbory, dzie trenier Juryj Vienijaminavič Rasolka mianie prykmieciŭ. Potym u dubli žanočaha «Minska» apynułasia. Ahułam vosiem hadoŭ u futbole.
Kamientary