Biełaruś pryznali čempijonam Jeŭropy pa represijach suprać žurnalistaŭ — što pra heta dumajuć abituryjenty, jakija płanujuć pastupać na žurfak
Być žurnalistam u Biełarusi — heta daŭno nie pra viesiałość i zabaŭki, asabliva paśla padziej 2020 hoda. Našu krainu pryznali samaj niebiaśpiečnaj u Jeŭropie dla žurnalistaŭ. Reparcioraŭ niezaležnych ŚMI masava sudzili pa administracyjnych artykułach, supracoŭnicy «Biełsata» Kaciaryna Andrejeva i Darja Čulcova asudžanyja na dva hady kałonii za strym, žurnalistka Tut.by Kaciaryna Barysievič bolš 150 dzion za kratami pa spravie «nul pramile», mnohija miedyja dahetul zabłakavanyja, i hety śpis antylidarstva svabody ŚMI možna praciahvać doŭha. U suviazi z hetym raspytali abituryjentaŭ, jakija źbirajucca ŭ hetym hodzie pastupać na žurfak, što jany dumajuć pra stan svajoj budučaj prafiesii i dzie bačać svajo miesca pad soncam.
Alina Šeleh (Salihorsk): «Uklučaješ biełaruskaje telebačańnie — i chočacca adrazu vyklučyć»
— Spačatku ja dumała pastupać na fakultet mižnarodnych adnosin, ale paŭhoda tamu vyrašyła ŭsio ž iści na žurfak. Baćki moj vybar uchvalili, bo padtrymlivajuć va ŭsim. Tym bolš maci niekali taksama chacieła być žurnalistkaj.
Uvieś volny čas baŭlu za prahladam roznych intervju — mnie padabajecca aŭdyjavizualnaja žurnalistyka, pisać ja lublu nie asabliva.
Rychtujusia da pastupleńnia ja sama: da repietytaraŭ nie chadžu, u nas vielmi dobryja nastaŭniki ŭ škole. Plus ja čytaju zborniki padrychtoŭki da CT.
Takich ŚMI, dzie b pram chaciełasia prachodzić praktyku i pracavać, u Biełarusi niama. Mahčyma, tolki Tut.by — adzin z samych žyvych i pryjemnych voku sajtaŭ. A jašče ŭ ich kłasny instahram. Biełaruskaje telebačańnie dakładna pakidaje čakać lepšaha navat nie ŭ płanie palityčnaj abstanoŭki, a prosta ŭsio tam vyhladaje niejak nieprezientabielna. Jakaść najžachliviejšaja. Uklučaješ kanał — i chočacca jaho adrazu vyklučyć: źniešniaja karcinka i muzyčnaje supravadžeńnie, kreatyŭ — nijakija. A čaho vartyja pieradačy ŭ styli Azaronka!
Heta žachliva, da takoha ja staŭlusia admoŭna i liču, što žurnalistyka pavinna pakazvać praŭdu z usich bakoŭ. Dumaju, kali b źmianiłasia kiraŭnictva miedyja (heta tyčycca i inšych ŚMI), tudy nabrali kamandu maładych tvorčych ludziej, dali im poŭnuju svabodu, to ŭsio mahło b vyhladzieć kruta, a nie tak, nibyta my dahetul u SSSR.
Jašče mnie ŭ ŚMI nie chapaje biełaruskaj movy.
Ja liču, što treba bolš ukaraniać jaje i ŭ haziety-sajty, i na telebačańnie. Śmiešna nazirać, kali na BT časam biaruć intervju ŭ kahości biełaruskamoŭnaha i subcitrami dajuć ruskuju movu. Jak možna pierakładać ź biełaruskaj biełarusam, nibyta heta čužaja mova?
Za kim ź biełaruskich žurnalistaŭ saču? Bolš za ŭsio padabajecca Mikita Miełkazioraŭ i jaho «Žyćcio-malina» na jutubie. Heta ŭ styli Dudzia, ale sam pa sabie Mikita — dobry intervjujer, jon robić jakasny kantent. Ja b i sama chacieła rabić niešta takoje, ale ŭ miežach sučasnaha telebačańnia, naprykład.
Mnie niastrašna iści ŭ žurnalistyku: jak kažuć, chto nie ryzykuje — toj nie pje šampanskaje. Spadziajusia, za čatyry hady majho navučańnia na fakultecie niešta źmienicca, i žurnalistaŭ, jakija aśviatlajuć realnyja padziei, toje, što adbyvajucca ŭ krainie, nie buduć zatrymlivać i ździekavacca ź ich.
Iryna Śližeŭskaja (Maładziečna): «Biantežyć, što nie mahu ŭ poŭnaj miery vykazvać svaje dumki»
— Stać žurnalistam ja chacieła z samaha dziacinstva. Kali bolš dakładna, to spačatku maryła być piśmieńnicaj, a ŭžo niedzie ŭ 12 hod — žurnalistkaj. Pra isnavańnie žurfaka viedaju pryblizna z taho ž momantu i pastaviła sabie metu apynucca tam.
Baćki ź dziacinstva kazali mnie, što prafiesija žurnalista vielmi šlachietnaja, i kab pracavać u hetaj śfiery, treba być vielmi načytanaj i cikavaj asobaj. Ja lublu knihi i ŭpivajusia imi z małych hadoŭ.
Idealna było b patrapić na aŭdyjaviz: heta najbolš blizkaja mnie śpiecyjalnaść.
Ja vielmi aktyŭnaja, ambicyjnaja i tvorčaja piersona, tamu paśla idealna było b prachodzić praktyku na kanale ANT. A kali kazać pra drukavanyja vydańni, to pakul mnie impanuje hazieta «Pierachodny ŭzrost». Jašče padabajecca časopis «Biarozka»: jon pryciahvaje vizualna, źmiastoŭny i karysny pa napaŭnieńni.
Jašče ja absalutny ramantyk, i toje, što ciapier adbyvajecca ŭ našaj krainie, zusim mianie nie natchniaje. Ja nie chaču leźci ŭ palityku, tamu što nie liču, što ciapier u hetym jość niejki sens. Ale mianie biantežyć, što praz usiu hetuju niestabilnaść ja nie mahu ŭ poŭnaj miery vykazvać svaje dumki.
Žurnalistyka — śfiera, jakuju možna ŭdaskanalvać biaskonca. Navat patrebna! Čas idzie, źmianiajucca pakaleńni, a razam ź imi ŭ śviet prychodziać novyja pytańni, prablemy, dumki, idei. Ja liču, što žurnalisty — heta ruchaviki krainy. Dla niekatorych toje, što napisana ŭ haziecie — heta žalezabietonnaja praŭda, tamu być žurnalistam vielmi adkazna: słovam možna i paranić, i natchnić. Ja hetuju adkaznaść asensoŭvaju.
Darja Buka (Hłybokaje): «Nie bajusia trapić u pole ŭ siońniašnich umovach»
— Na žurfak ja vyrašyła pastupać u 10-m kłasie. Niejak samo saboj vyjšła, što pačała ŭ sacyjalnych sietkach sačyć za ludźmi, jakija vučacca na žurfaku, i natchniłasia. U pryncypie, ja zaŭsiody viedała, što abiaru sabie prafiesiju, niejak źviazanuju z tvorčaściu.
Dumaju, iści na śpiecyjalnaść infarmacyja i kamunikacyja, ale kali nie atrymajecca, to pasprabuju veb-žurnalistyku.
Ciapier ja naviedvaju repietytaraŭ. A jašče źbiraju partfolia: pišu artykuły ŭ rajonnuju hazietu i na roznyja internet-partały.
Saču ja za biełaruskimi navinavymi błohierami — naprykład, za Maksimam Puškinym. Jon aktyŭna raskazvaje naviny, jakija adbyvajucca ŭ našaj stalicy i krainie ŭ cełym. Ale ja pavažaju absalutna kožnaha, chto nie baicca zajmacca ŭ Biełarusi žurnalistykaj va ŭsich jaje farbach.
Ja viedaju pra toje, što adbyvajecca ciapier u biełaruskich ŚMI, i, viadoma, mnie ad hetaha zusim niekamfortna. Spadziajusia, što ŭ budučyni ŭsio heta vyjdzie na novy ŭzrovień: budzie sapraŭdnaja svaboda słova biez pakarańniaŭ za praŭdu i śmiełaść u vykazvańniach. Ale sama nie bajusia trapić u pole i ŭ siońniašnich umovach, inakš nie ŭviaziałasia b u takuju «avanturu».
Maryja Karkvielis (Brasłaŭ): «Refarmavać sistemu ja vyrašyła ŭłasnaruč»
Majo zachapleńnie žurnalistykaj pačałosia ŭ siomym kłasie. Razam z baćkami ja hladzieła niejki spartovy matč i pačuła, jak «pykaje» dyktar. U jaho kamientavańni nie było i minimalnaj uciahnutaści ŭ praces. Heta było prosta žudasna. U toj momant ja zrazumieła, što patrebna niešta mianiać u biełaruskich ŚMI. Moža, heta hučyć samanadziejna, ale refarmavać sistemu ja vyrašyła ŭłasnaruč.
Varyjantaŭ budučaj prafiesii ŭ mianie było vielmi šmat, ale ja viarnułasia da spradviečnaha — žurnalist. Ja zrazumieła, što chaču dapamahać ludziam, danosiačy da ich roznuju infarmacyju. U infarmacyjnym hramadstvie heta asnoŭny resurs usich śfier žyćcia. U baćkoŭ ad majho vybaru ŭ vačach radaść nie iskrycca, ale jany imknucca padtrymlivać usie maje rašeńni pa žyćci.
Dla siabie ja razhladaju ŭsie śpiecyjalnaści, bo na fakultecie abviaścili ahulny nabor, ale addaju pieravahu mižnarodnaj žurnalistycy.
Da CT rychtujusia z repietytarami, a da ŭstupnych ekzamienaŭ va ŭniviersitet — samastojna. Imknusia ŭličvać dośvied minułych hadoŭ: ludzi, što pastupajuć na fakultet žurnalistyki, vielmi kamunikabielnyja, tak što ŭ dapamozie abituryjentam jany nie admaŭlajuć. Isnuje vialikaja kolkaść hrup u sacyjalnych sietkach, dzie saramlivym adzinaccacikłaśnikam usio patłumačać i dapamohuć paradami.
Ja b chacieła pracavać u ŚMI, jakoje piša pra kulturu. Naprykład, u haziecie «Litaratura i matactva». U Biełarusi vielmi šmat talenavitych ludziej, jakija pracujuć u śfiery kultury, ale pra ich mała kamu viadoma, tamu mianie ciahnie ŭ hetuju śfieru.
Što tyčycca žurnalistaŭ, za jakimi ja saču, to mnie vielmi impanuje Kaciaryna Barysievič, jakuju, na žal, aryštavali. Daviedałasia ja pra hetaha čałavieka paśla padziej žniŭnia 2020 hoda: jana prajaŭlała aktyŭnuju hramadzianskuju pazicyju.
Mienavita praz toje, što žurnalistyka ciapier takaja napružanaja, ja i chaču pracavać u hetaj śfiery. Mnie niekamfortna znachodzicca ŭ takim stanoviščy, a heta značyć, što situacyju treba vypraŭlać.
A nakont niejkich idej dla realizacyi — było b vydatna adnojčy zapuścić treveł-šou pa biełaruskaj hłybincy. Moža, hetym ja i zajmusia ŭ budučyni.
Kamientary