«Nie adychodźcie ad ściany! Chutka! Idzicie pa adnym. Nie ŭsie adrazu». My čujem šerah instrukcyj ad ukrainskich vajskoŭcaŭ, jakija viaduć nas na pazicyi USU ŭ razburanym vajnoj Bachmucie — horadzie, jaki kaliści słaviŭsia svaimi pienistymi vinami, piša ŭ svaim repartažy Bi-bi-si.
Prezident Ukrainy Uładzimir Zialenski nazvaŭ Bachmut «našaj krepaściu». Rasijskija vojski sprabujuć zachapić horad užo paŭhoda. Ale ciapier jany dziejničajuć bolš aktyŭna. Jak ličyć Ukraina, kab skončyć da hadaviny ŭvarvańnia.
My vykonvajem usie instrukcyi, prabirajučysia pa abledzianiełaj vulicy. Nad nami čystaje nieba — heta idealnyja ŭmovy dla rasijskich dronaŭ.
My pierachodzim darohu, i za nami, na druhim baku vulicy, razryvajucca dva rasijskija snarady. My paśpiavajem abiarnucca, ubačyć słupy čornaha dymu i biažym dalej.
Celilisia mienavita ŭ nas ci nie? Hetaha my nie viedajem, ale ŭsio, što ruchajecca ŭ Bachmucie, niachaj heta buduć vajskoŭcy abo cyvilnyja, usio stanovicca mišeńniu.
Abstreły z abodvuch bakoŭ nie spyniajucca hadzinami. Nad našymi hałovami pralataje rasijski źniščalnik. Da najbližejšych pazicyj rasijskaj armii ŭsiaho dva kiłamietry.
U niekatorych rajonach horada ŭžo iduć vuličnyja bai, ale ŭkrainskija vajskoŭcy pa-raniejšamu ŭtrymlivajuć Bachmut, niahledziačy na maroz i bojeprypasy, jakija zakančvajucca.
«Nam nie chapaje bojeprypasaŭ, asabliva artyleryjskich snaradaŭ, — kaža kapitan Michaił z 93-j miechanizavanaj bryhady (pazyŭny «Palihłot»). — Ad našych zachodnich partnioraŭ nam taksama patrebnyja pryłady, jakija zabiaśpiečvajuć zašyfravanuju suviaź, bronietransparciory, kab pieravozić vojski. Ale my spraŭlajemsia. Adzin z hałoŭnych urokaŭ hetaj vajny — jak vajavać, majučy abmiežavanyja resursy».
My nahladna bačym, što takoje prablemy z bojeprypasami, kali ŭkrainskija vojski stralajuć pa rasijskich pazicyjach z 60-mm minamiota. Pieršaja mina vylataje sa stvała z hučnym vybucham. Ale druhaja nikudy nie lacić.
My čujem šypieńnie, razdajecca kryk «Asiečka!» — i artyleryjski raźlik raźbiahajecca ŭ pošukach chovanki. Vajskoŭcy tłumačać nam, što hetaja mina — sa starych zapasaŭ i była dastaŭlena z-za miažy.
Bitva za Bachmut — heta asobnaja vajna na vialikaj vajnie. Tut prachodzili adny z samych žorstkich bajoŭ za čas uvarvańnia. A ciapier rasijskija siły pastupova zajmajuć novyja terytoryi, mietr za mietram. Siudy na pole boju adpraŭlajucca ŭsio novyja chvali najmitaŭ z PVK «Vahnier». Kažuć, što cełyja pali tut usiejanyja zabitymi rasijanami.
Ciapier Maskva faktyčna ŭziała pad kantrol abiedźvie hałoŭnyja darohi, jakija viaduć u horad, i zastaŭsia tolki adzin vuzki šlach dla zabieśpiačeńnia ŭkrainskich sił.
«Jany sprabujuć uziać horad ź lipienia, — kaža Iryna, pres-sakratar 93-j bryhady. — Ciapier jany pastupova pieramahajuć. U ich bolš resursaŭ, tamu kali jany buduć hulać u doŭhuju, to pieramohuć. Ja nie mahu skazać, kolki času heta zojmie. Mahčyma, u ich skončacca resursy. Ja vielmi na heta spadziajusia».
My sychodzim sa staranna zamaskiravanych pazicyj u bunkiery, dzie pracujuć hienieratary, a ciapło dajuć buržujki. Vajskoŭcy robiać usio, kab schavać dym, jaki moža vydać ich raźmiaščeńnie, — takija ŭmovy vajny. Tyja, z kim my havorym, poŭnyja rašučaści praciahvać baraćbu.
«Jany nas sprabujuć akružyć, kab my vyjšli z horada, ale ničoha nie atrymlivajecca, — kaža nam Ihar, kamandzir. — Horad pad našym kantrolem. Transpart chodzić, niahledziačy na pastajannyja artyleryjskija ŭdary. Viadoma, siarod našych taksama jość straty, ale my trymajemsia. U nas tolki adzin varyjant — praciahvać iści da pieramohi».
Jość, zrešty, i inšaja mahčymaść — adstupić z Bachmuta, pakul nie stała zanadta pozna. Ale abaroncam horada heta vidavočna nie pa dušy. «Kali pastupić taki zahad ad načalstva, okiej, zahad jość zahad, — kaža Michaił. — Ale jaki sens trymacca ŭsie hetyja miesiacy, kali treba budzie pakinuć horad? Nie, my hetaha rabić nie chočam».
Jon uspaminaje tych, chto addaŭ svaje žyćci za Bachmut, — «vielmi šmat dobrych i śmiełych ludziej, jakija prosta lubili svaju krainu».
I kali abaroncy Bachmuta sapraŭdy adstupiać, heta adkryje Rasii mahčymaść pačać nastup na vialikija harady Danieckaj vobłaści, jak Kramatorsk i Słaviansk.
Maskva aktyvizavała ataki i na inšych kirunkach frontu — jak u Danbasie, tak i na poŭdni krainy. Ukrainskija čynoŭniki kažuć, što rasijski nastup užo idzie.
Času ŭ Kramla nie tak šmat, bo napieradzie hadavina pačatku ŭvarvańnia — 24 lutaha. «U ich punkcik nakont dat i tak zvanych «dzion pieramohi», — kaža Michaił.
Ale vajna na znos u Bachmucie moža pryvieści da taho, što siły skončacca mienavita ŭ rasijan, ličyć Viktar — jašče adzin ukrainski kamandzir. «Jany ciapier nie abaraniajucca, tolki napadajuć, — praciahvaje jon. — Jany prasoŭvajucca na niejkija mietry, ale my starajemsia rabić tak, kab im dastałasia jak maha mienš našaj ziamli. My tut strymlivajem voraha i źniasilvajem jaho».
U samim Bachmucie ŭsio jašče možna znajści žyćcio: kali viedać, dzie šukać.
Kali ŭvachodziš u «punkt niazłomnaści» na adnoj z vulic horada, prachodziačy mima skrynak z achviaravanym charčavańniem, to adrazu stanovicca ciopła i śvietła. Raniej tut byŭ baksiorski kłub, ale ciapier heta pamiaškańnie pieraabstalavali ŭ punkt, dzie miascovyja žychary mohuć padzaradzić svaje telefony, pajeści haračaj ježy i pahavaryć.
Kali my pryjšli, tut było šmat ludziej, pažyłyja žančyny zhrudzilisia vakoł piečki, a dvoje maleńkich chłopčykaŭ siadzieli na baksiorskim rynhu kala televizara i hulali ŭ kampjutarnyja hulni.
U Bachmucie zastajecca kala 5 tysiač miascovych žycharoŭ — u ich niama ni vady, ni elektryčnaści, mnohija ź ich va ŭzroście i nie majuć srodkaŭ da isnavańnia. «Niekatoryja padtrymlivajuć Maskvu. Rasijan čakajuć», — zmročna burčyć adzin z maich ukrainskich kaleh.
«U kožnaha tut svaja ŭłasnaja bitva», — kaža Taćciana, 23-hadovy psichołah, jakaja pryjšła ŭ «punkt niazłomnaści» razam sa svaimi małodšymi bratam i siastroj. Jana nie moža pakinuć Bachmut, tamu što jaje 86-hadovaja babula nie ruchajecca i jaje treba dahladać.
«Bolšaść ludziej vytrymlivaje, tamu što molicca Bohu, — kaža jana. — Viera dapamahaje. Niekatoryja zabyvajuć, što jany ludzi. Niekatoryja pavodziać siabie ahresiŭna. Pačynajuć pavodzić siabie horš, čym žyvioły».
Na vulicy bitva za hety razburany horad praciahvajecca. Kali my vyjazdžajem, huki abstrełaŭ nie ścichajuć.
Kamientary