Čamu biełaruskija dzieci hinuć na zaniatkach pa fizvychavańni?

18‑hadovy Hleb pamior u minskim Parku Horkaha padčas lohkaj prabiežki. 16‑hadovy Paša i 21‑hadovy Vadzim zahinuli paśla stamietrovak.Try junackija śmierci ŭ kancy krasavika—pačatku maja — strašnyja ličby dla maleńkaj Biełarusi. «Źviazda» praviała svajo žurnalisckaje rasśledavańnie i daviedałasia pra abstaviny hibieli chłopcaŭ, jakija nie paviedamlalisia aficyjna.

Ci mahčyma było paźbiehnuć trahiedyj? Cpiecyjalny karespandent vyśviatlaŭ heta pytańnie.

Pra śmierci na ŭrokach fizkultury «Źviazda» pisała jašče sioleta ŭ lutym. Tady my raskazali historyju treciakurśnika Minskaha instytuta kiravańnia Mišy Zyrko, jaki ŭ pačatku navučalnaha hoda zahinuŭ padčas zvyčajnaj prabiežki. Pavaliŭsia na baskietbolnaj placoŭcy, «chutkaja», pa słovach vidavočcaŭ, pryjechała praz 15 chvilin, defibrylatara ŭ joj nie akazałasia, Mišu nie vyratavali.

Prakuratura vyśvietliła, što ŭ chłopca byli šmatlikija paroki, ale ŭ miedycynskich dakumientach hetaha nie paznačyli. Za śmierć Mišy nichto nie adkazvaŭ.

Tady my papiaredžvali baćkoŭ, daktaroŭ i nastaŭnikaŭ pra vyklučnuju važnaść miedahladaŭ, pra toje, jakim pavinien być pravilny padychod da vykładańnia fizkultury.

Ad momantu publikacyi nie prajšło i troch miesiacaŭ. I jak tolki pačalisia ciopłyja dziańki — u krainie zdaryłasia čarhovaja chvala niedarečnych śmierciaŭ. Dzieci pačali zdavać narmatyvy i zajmacca bieham na doŭhija dystancyi.

U «chutkaj dapamozie» nie akazałasia defibrylatara

Ranicaj 3 maja ŭ minskim Parku Horkaha rabili prabiežku studenty linhvistyčnaha ŭniviersiteta. 18‑hadovy pieršakurśnik Hleb Paškievič niečakana pavaliŭsia, pasinieŭ. «Chutkaja» pryjechała svoječasova, ale miedyki nie zmahli ŭratavać chłopca. Pryčyna śmierci — raptoŭnaje spynieńnie serca. Tak hučyć aficyjnaja viersija śmierci Hleba. Jaje ahučyli infarmacyjnyja ahienctvy.

Dakładnuju karcinu toj trahičnaj ranicy skłaŭ Juryj Uładzimiravič, dziadźka Hleba Paškieviča. Na pachavańni plamieńnika jon mieŭ razmovu ź niepasrednym vidavočcam trahiedyi — vykładčykam fizkultury.

— Prykładna ŭ 9.45 hrupa pryjšła zajmacca ŭ Park Horkaha. Narmatyvaŭ nie zdavali, pracavali ŭ tak zvanym volnym režymie. Hleb pabieh uzdoŭž Śvisłačy razam z adnahrupnicaj Julaj, tak prabiehli adzin kruh. Adnahrupnica spyniłasia, pierajšła na krok, a plamieńnik pabieh dalej. I praz 50—70 mietraŭ pavaliŭsia. Pačali kryčać: «Chłopcu kiepska!» Hleb lažaŭ na žyvacie, jak by abapioršysia na ruku, śsinieŭ. Pačali akazvać pieršuju dapamohu. «Chutkaja», pa słovach vykładčyka fizkultury, pryjechała praz 5‑7 chvilin.

U mašynie «chutkaj» nie akazałasia defibrylatara, a heta, vierahodna, mahło vyratavać plamieńniku žyćcio. Tak zvany reanimabil prybyŭ jašče praź dziesiać chvilin, ale było pozna.

Praź niejki čas my daviedalisia, što ŭ padobnych vypadkach usio vyrašajuć pieršyja chviliny. Mahčyma, Hleba ŭdałosia b uratavać, kali b miedyki pieršaj «chutkaj» mieli defibrylatar. Heta aburaje! My ž nie Afryka, a kraina ŭ centry Jeŭropy.

Na dvare XXI stahodździe, a miedyki nie majuć takoha važnaha reanimacyjnaha abstalavańnia!..

— Čamu Hleb zajmaŭsia fizkulturaj razam ź inšymi dziećmi? Niaŭžo pra chvoraje serca nichto nie viedaŭ?

— U starejšych kłasach škoły plamieńnik zajmaŭsia fizkulturaj abmiežavana, u jaho skakaŭ cisk. Kali ž pryjšoŭ čas pastupać va ŭniviersitet, to Hleba pieraviali ŭ asnoŭnuju hrupu. Cisk skakać pierastaŭ, skazali, što heta było ŭzrostavaje.

I ŭjavicie, na pieršym kursie linhvistyčnaha ŭniviersiteta studenty nie prachodzili miedahladu

u ich prosta spytalisia: «Ci jość u vas prablemy sa zdaroŭjem?» Heta naturalna, što plamieńnik moh pasaromiecca skazać pierad dziaŭčatami pra niejkija prablemy. Miedahlad pavinien byŭ pravodzicca na druhim kursie, vyjavić prablemy Hleba z sercam nie było mahčymaści. Miedyki nam patłumačyli, što chudyja i vysokija chłopcy va ŭzroście 16—18 hadoŭ (takim byŭ Hleb) znachodziacca ŭ zonie ryzyki. Niekatoryja orhany, u tym liku i serca, nie paśpiavajuć raści za ciełam. Ale baćkoŭ pra heta nichto nie papiaredziŭ.

Baćki navat nie padazravali, što isnuje niebiaśpieka…

Karespandent «Źviazdy» pasprabavaŭ datelefanavacca da kiraŭnictva Minskaha linhvistyčnaha ŭniviersiteta — čamu miedahlady pravodziacca tolki z druhoha kursa? Ci zrobić kiraŭnictva VNU niejkija vysnovy paśla hibieli svajho studenta?

Ci znojduć vinavatych u śmierci Hleba Paškieviča? Pytańniaŭ uźnikaje niamała. Pravierka pa fakcie hibieli studenta praciahnutaja da 4 červienia.

Za piać dzion da śmierci Hleba Paškieviča na Słuččynie padčas zdačy narmatyvaŭ pa biehu pamior 20‑hadovy sałdat terminovaj słužby Vadzim Niepačałovič. Historyja raźvivałasia pa padobnym scenary. Paraleli naprošvajucca sami saboj.

— Jamu pavinien byŭ spoŭnicca 21 hod, maci pajechała ŭ vajskovuju čaść, vinšavać, — raspaviadaje Paša Radzič, blizki siabar zahinułaha sałdata Vadzima Niepačałoviča. —

Pabačycca nie zmahli: mama spaźniłasia na 10 chvilin, i Vadzim joj pazvaniŭ: «Nie paśpieješ, u nas spabornictvy, treba biehčy…»

Vadzim bieh 100‑mietroŭku. Upaŭ, padniaŭsia i znoŭku ŭpaŭ. Maci ad KPP bačyła, jak jaho sprabavali ŭratavać, ale nie vyratavali…

Pryčyna śmierci Vadzima Niepačałoviča takaja ž, jak i ŭ Hleba Paškieviča, — raptoŭnaje spynieńnie serca. Pytajemsia u Pašy Radziča, ci byli ŭ siabra prablemy sa zdaroŭjem?

— Nie, jon na serca nikoli nie žaliŭsia. I ŭ vojsku narmalna siabie adčuvaŭ, nichto jaho tam nie biŭ. Kazaŭ, što hrošy brali za toje, kab zvanić damoŭ, i ŭsio, narmalna słužyŭ. Jamu, kali pryzyvali ŭ armiju, try razy davali adterminoŭku. Ale nie z‑za serca. Pamiataju, jak Vadzim skazaŭ: «Kali ŭ hety raz adterminoŭku nie daduć, pajdu słužyć». I pajšoŭ, paśla Novaha hoda. Za tydzień da śmierci pryjazdžaŭ, byŭ taki badziory, kazaŭ: «Mianie jašče na dva dni ŭ Staryja Darohi adpuściać, pamahčy pa chatniaj haspadarcy, pryjedu, i pahulajem…» Ale nie viarnuŭsia. U jaho była dziaŭčyna, viasielle płanavali rabić.

Charošy byŭ chłopiec, mieŭ šmat siabroŭ, tolki saramlivy duža.

Jakim čynam čałaviek z prablemami serca apynuŭsia ŭ vojsku? Niaŭžo miedycynski ahlad nie pakazaŭ ciažkaje zachvorvańnie? I ci nie z‑za prablem z sercam Vadzimu Niepačałoviču davali adterminoŭku raniej?

— Adterminoŭka davałasia pa pytańniach emacyjna‑valavoj ustojlivaści. A što datyčycca fizičnych pakazčykaŭ, serca i inšych orhanaŭ, prablem nie było, — paviedamlaje słucki mižharnizonny vajskovy prakuror Siarhiej Patapaŭ. — Ja kirujusia źviestkami karty pryzyŭnika. Vielmi šmat razmoŭ chodzić, čutak, pytańnie surjoznaje, budziem z usimi hetymi abstavinami raźbiracca. U hetym vypadku zaviedziena kryminalnaja sprava pa fakcie śmierci, praviarajucca ŭsie mahčymyja viersii. Treba pravieści šerah ekśpiertyz.

U staradarožskaj škole, jakuju skončyŭ Vadzim Niepačałovič, pra sardečnaje zachvorvańnie byłoha vučnia navat nie padazravali. Narmalny zdarovy chłopiec.

— Vadzim skončyŭ u nas 9 kłasaŭ i syšoŭ. Pa fizičnym stanie zaŭvah nikoli nie było, — uzhadvaje byłoha vučnia Valeryj Sakaŭ, dyrektar staradarožskaj škoły №1. — Pryjazdžali z vajennaj prakuratury, hladzieli dakumienty, razmaŭlali ź fielčaram.

U Starych Darohach dahetul abmiarkoŭvajuć hibiel Vadzima Niepačałoviča. Niechta narakaje na ciažkija armiejskija nahruzki, niechta vykazvaje viersiju, što Vadzim nie chacieŭ źviartacca da miedykaŭ, a tyja ŭ svaju čarhu farmalna praviali miedahlad. Niechta prosta kaža, što taki Božy los, i śmierć Vadzima Niepačałoviča — vypadak, jakich adzin na miljony.

I kali b nie šerah padobnych śmierciaŭ, jakija niadaŭna zdarylisia ŭ krainie, možna było b z takoj dumkaj pahadzicca…

«Miedahlad moža nie vyjavić faktary, što pryviaduć da śmierci»

U Ministerstvie achovy zdaroŭja papiaredžvajuć, što zastrachavacca ad raptoŭnaj karanarnaj śmierci (raptoŭnaha spynieńnia serca) na 100 % niemahčyma. Zdarajecca, navat skrupuloznyja miedahlady nie vyjaŭlajuć sardečna‑sasudzistych zachvorvańniaŭ, jakija ŭ vyniku pryvodziać da hibieli.

— Časam navat anatamiravańnie nie pakazvaje prablemy, tolki daśledavańnie na kletačnym uzroŭni moža vyjavić patałohiju i ryzyku raptoŭnaj karanarnaj śmierci, — praciahvaje Ludmiła Žylevič. — U čałavieka mohuć być narmalnaja kardyjahrama, narmalnyja pakazčyki ŭltrahukavoha daśledavańnia — na pieršy pohlad, zdarovy čałaviek. I tolki padčas zvyšmocnych nahruzak adbyvajecca zboj. Raptoŭnuju śmierć moža vyklikać navat vysoki psichaemacyjny stres. A taksama inšyja faktary ryzyki — ałkaholnaja intaksikacyja, atručeńnie i inšaje.

Pohlad zboku

Zrazumieła, što raptoŭnaje spynieńnie serca ŭ maładych ludziej miedyki mahli i nie papiaredzić. Hienietyčnyja schilnaści, trahičnyja supadzieńni i hetak dalej…

Adnak ci nie zanadta šmat vypadkaŭ zdarajecca ŭ maleńkaj Biełarusi? Čatyry śmierci za navučalny hod. Voś ličba, pra jakuju daviedalisia žurnalisty.

Dla paraŭnańnia,

u susiedniaj Ukrainie presa, jakaja pracuje tam vielmi niakiepska, daviedałasia tolki pra adnu hibiel na ŭroku fizkultury ŭ hetym navučalnym hodzie.

15‑hadovy chłopiec z Adeskaj vobłaści raptoŭna pamior, hulajučy ŭ futboł na školnym stadyjonie. Krovaźlićcio ŭ stvoł hałaŭnoha mozha.

Jakim čynam u 46‑miljonnaj Ukrainie ŭdałosia źvieści vypadki śmierciaŭ da minimumu?

Usio prosta. U 2008 hodzie ŭ krainie zdaryłasia siem trahiedyj na ŭrokach fizkultury.

Paśla hetaha tahačasny premjer‑ministr Julija Cimašenka ŭviała maratoryj na zdaču stamietrovak i inšych biehavych narmatyvaŭ. Ciapier vučniu dazvalali biehać na čas tolki paśla skrupuloznaha miedycynskaha abśledavańnia.

I heta dało plon.

U Biełarusi ž, dzie nasielnictva ŭ piać razoŭ mienšaje, pakazčyki śmiarotnaści piesimistyčnyja. Pryjšoŭ čas publična abmiarkoŭvać prablemu.

Praciah u nastupnym numary Źviazdy.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0