Sotni aktyvistaŭ paśla dopytaŭ u KDB, pieratrusaŭ dali padpisku pra nierazhałošvańnie tajamnicy śledztva. Ci abaviazanyja jany byli davać takuju padpisku? Što pahražaje za jaje parušeńnie? Jak pavodzić siabie, kali patrabujuć dać takuju padpisku?Tłumačeńni daje juryst, pradstaŭnik Biełaruskaha Chelsynskaha kamitetu Hary Pahaniajła.
Hary Pahaniajła: Sapraŭdy, u našym dziejnym
Adnak razmova tut pavinna iści mienavita pra tajamnicu śledztva, a nie pra što inšaje. U nas nidzie nie raśpisana, što źjaŭlajecca tajamnicaj śledztva.Tamu papiaredžańnie ab kryminalnaj adkaznaści za razhałošvańnie tajamnicy śledztva — heta całkam prablematyčnaja reč.
Chacia joj sprabujuć skarystacca.
Ja na miescy hramadzianaŭ prosta admaŭlaŭsia b davać takuju padpisku.Kali dapytvajuć śviedku, jon,
Naprykład, da advakataŭ, ź jakich taksama biaruć takuju padpisku, inšych udzielnikaŭ pracesu, naprykład eksperta, jaki maje pasadu ŭ dziaržaŭnaj ustanovie, mohuć užyć represii, navat zvolnić, ci zabrać licenziju ŭ advakata. Ale prostamu ŭdzielniku, hramadzianinu, jakoha vyklikajuć na dopyty, ja b raiŭ prosta nie davać takich padpisak.
Hanna Soŭś: 12 studzienia supracoŭniki KDB praviali čarhovy pieratrus u kvatery Andreja Sańnikava i Iryny Chalip, a potym zrabili pieratrus u kvatery baćkoŭ Iryny Chalip. Maci žurnalistki Lucyja Jurjeŭna prysutničała padčas abodvuch pieratrusaŭ, ale jana nie paviedamiła pra vyniki, spasyłajučysia na padpisku pra nierazhałošvańnie. Što ŭ dadzienym vypadku jana moža havaryć, a što nia moža havaryć?
Pahaniajła: Kali jana dała padpisku, to jana spakojna moža havaryć pra toje, što śledčyja dziejańni, takija jak pieratrus, u jaje adbyvalisia, što jany adbylisia z sankcyi prakurora (imia), nazvać imia śledčaha, jaki pravodziŭ, i adzinaje, što nie razhałošvać — što było zabrana, što było pradmietam ich intaresu padčas śledčaha dziejańnia. Voś i ŭsio, tamu što vykarystoŭvajučy takija ćmianyja farmuloŭki ŭ našym zakonie, nieraskrytyja absalutna, ŭłady sprabujuć ich užyvać i zakryvać uvohule ŭsie dadzienyja pra toje, što adbyvałasia. Tamu ja raju prosta nie davać takich padpisak.
Soŭś: Vy kažacie pra kryminalnuju adkaznaść za nierazhałošvańnie. Što pahražaje ludziam za heta?
Pahaniajła: Ja ahuču artykuł 407.
Razhałošvańnie dadzienych daznańnia, papiaredniaha śledztva ci zakrytaha sudovaha pasiedžańnia.
1. Naŭmysnaje razhałošvańnie dadzienych daznańnia, papiaredniaha śledztva ci zakrytaha sudovaha pasiedžańnia asobaj, jakuju papiaredzili va ŭstalavanym zakonie paradku pra niedapuščalnaść ich razhałošvańnia, biez dazvołu asoby, jakaja pravodziła daznańnie, śledčaha, prakurora ci sudu — karajecca štrafam ci aryštam na termin da šaści miesiacaŭ.
2. Toje samaje dziejańnie, jakoje ŭčyniła asoba, jakaja maje dostup da materyjałaŭ kryminalnaj spravy pa słužbie, — karajecca štrafam, albo aryštam na termin da šaści miesiacaŭ, albo abmiežavańniem svabody na termin da troch hadoŭ z pazbaŭleńniem prava zajmać peŭnyja pasady ci zajmacca peŭnaj dziejnaściu albo biez pazbaŭleńnia.
Ale hety artykuł vielmi redka ŭžyvajecca. I ja dumaju, što ciapier jon vykarystoŭvajecca vyklučna dla zapałochvańnia i dziela taho, kab jak maha mieniej było infarmacyi pra toje, što adbyvajecca ŭ krainie,pra charaktar dziejańniaŭ, jakija pradprymajuć ułady ŭ suviazi sa spravaj 19–20 śniežnia. Takija spravy nia buduć zavodzicca… Chacia ad durnoj ŭłady čakać narmalnych dziejańniaŭ taksama nie davodzicca.
Soŭś: Ci byli precedenty, kali ludziej karali za parušeńnie padpiski pra nierazhałošvańnie?
Pahaniajła: Nie. Pa adnym, naprykład, dopycie hramadzianin viedaŭ pra tyja abstaviny, pra jakija viedali jašče dziasiatki hramadzianaŭ, tak što zachavać tajamnicu śledztva niemahčyma. Małaja kolkaść źviestak, jakuju orhany daznańnia ci śledztva atrymali ŭ vyniku dopytu taho ci inšaha hramadzianina ŭ jakaści śviedki, pa sutnaści nie stvaraje skład złačynstva, tamu što dla składu złačynstva patrebnyja surjoznyja nastupstvy dla samoha raśśledavańnia spravy, dla systemnych strataŭ. Heta sproba z dapamohaj takich normaŭ zakonu paŭpłyvać na sytuacyju ŭ krainie, zakryć infarmacyjnuju prastoru, nahnać strachu, paralizavać struktury hramadzkaj supolnaści.

Kamientary