Kastusioŭ: Ja rychtavaŭsia da druhoha turu
Za što jaho pavažaje Łukašenka? Što za damovu parušyli kandydaty na płoščy? Pra heta i šmat što raspaviadaje eks-kandydat u prezidenty.
Za što jaho pavažaje Alaksandr Łukašenka? Što za damovu parušyli kandydaty na płoščy? Pra heta i šmat što
Pieršuju častku hutarki čytajcie tut
«Mnie dachodziła infarmacyja, što budzie druhi tur vybaraŭ»
— Što ličycie hałoŭnym dasiahnieńniem hetaj kampanii?
— Pazityŭ toje, što Partyja BNF, niahledziačy na vynik vybarčaj kampanii, zastałasia dziejučaj arhanizacyjaj, u adroźnieńnie ad inšych. Udzieł partyi jak palityčnaj siły na vybarach ja taksama zaličvaju ŭ plus. Heta adbyłosia ŭpieršyniu z 1994 hoda.
— Ale, prabačcie, pa ščyraści vy i hetyja vybary chacieli praskočyć, źniaŭšysia pad Milinkieviča.
— My hetaha nie kazali.
— Moža, i nie kazali, ale heta było vidavočna paśla stvareńnia BNB.
— Kali my pačali analizavać tuju praceduru, na jakuju pahadziŭsia Milinkievič, to vychodziła: nie fakt, što jon byŭ by takim lideram. Pracedura praduhledžvała nabirańnie bałaŭ u rehijonach. I tam Milinkievič moh by maksimum bałaŭ nie nabrać.
U niekatorych arhanizacyjach staŭleńnie da Milinkieviča było nie zusim stanoŭčaje. Uziać, naprykład, Mahiloŭskuju vobłaść. Zrazumieła, što kali b stavili acenki, to BNF pastaviŭ by najvyšejšuju adznaku pradstaŭniku BNF, ruch «Za svabodu» — za Milinkieviča. A što takoje Ruch «Za svabodu» na Mahiloŭščynie? Heta toj ža BNF, abo ludzi, blizkija da BNF. Što da BCHD, to, uličvajučy adnosiny, jakija skłalisia ŭ ich ź Milinkievičam, na druhoje miesca pastavili b chutčej mianie.
Ciapier ja analizuju našu vybarčuju kampaniju zadnim rozumam — oj, kolki pamyłak było zroblena!
My vielmi pozna startanuli. Za paŭhoda da hałasavańnia pryniać rašeńnie pra ŭdzieł u vybarčaj kampanii — heta nonsens. Druhoje — my nie znajšli srodkaŭ, što taksama vyciakaje ź pieršaha. Iści na vybary biez resursaŭ — heta byvaje samahubstva. Heta byŭ i vialiki ŭdar pa siamiejnym biudžecie, kali na svaje srodki ja jeździŭ pa rehijonach. Tak u mianie razyšłosia dźvie tysiačy dalaraŭ asabistych hrošaj, jakija ja moh puścić na siamju, na svoj dabrabyt.
— I što na heta skazała žonka?
— Žonka pra heta nie viedaje jašče. Ja joj nie kazaŭ.
Što było plusam — my aktyŭna pajechali pa rehijonach, sustrakalisia ź ludźmi. Praŭda,
— I jakija vysnovy vy zrabili z hetaj kampanii?
— Treba abjadnoŭvacca. Abjadnoŭvacca ź ludźmi, blizkimi pa duchu, i šukać razam niejki kampramis z tymi palitykami, z tymi arhanizacyjami, jakich chvaluje los Biełarusi, jakija, moža, da hetaj pary pamylalisia. My hatovy ź imi pracavać u suviazi z tym, što adbyłosia 19 śniežnia.
— Jakija mety vy stavili na vybarach?
— Kaniešnie, my zajaŭlali pra pieramohu. Ale my taksama razumieli, što Łukašenka tak prosta svaju ŭładu nie addaść, i što sapraŭdnych vybaraŭ nie budzie.
Što daŭ udzieł BNF u vybarčaj kampanii? Va ŭsich ŚMI była apublikavana prahrama, upieršyniu z 1994 hoda.Upieršyniu ŭ «Sovietskoj Biełoruśsii» źjaviłasia prahrama z hierbam «Pahonia» i
My pajšli da ludziej. Samyja vydatnyja sustrečy ŭ mianie adbyvalisia nie tam, dzie da ciabie pryjšli ŭ zalu, bo na takija imprezy zvyčajna iduć našy prychilniki abo prychilniki inšaha alternatyŭnaha kandydata, a na rynkach — ź ludźmi, dalokimi ad palityki, jakich bolš cikavić, čym nakarmić siamju, jak apranuć dziaciej, ci budzie ŭ ich praca.
Na našych sustrečach nie było nivodnaj pravakacyi. My sami sabie raniej naviazali taki imidž, što nibyta ludzi niedalublivajuć Partyju BNF. A ja pahladzieŭ, dyk naadvarot, usie ź cikavaściu staviacca da BNF. Byli składanyja pytańni, ale zaŭsiody taktoŭnyja. Ja bačyŭ, što ludzi adnosilisia da nas vielmi dobra.
— Nu, da vas i ŭłada čamuści staviłasia dobra. Jość hetamu tłumačeńnie?
— Niama. Jość roznyja mierkavańni, ale na ŭzroŭni čutak.
Scenar moh raźvivacca
Ale toje, što było pra mianie skazana dobraha z vusnaŭ Łukašenki, liču spraviadlivym. Jon viedaje, što kaža.My ź im byli ŭ svoj čas asabista znajomyja.
Jašče ŭ 2001 hodzie byli sproby znajści na mianie kampramat i pasadzić — nie znajšli. Heta šmat pra što śviedčyć. Tak što ja
— A što vy majecie na ŭvazie, kali kažacie, što «scenar moh raźvivacca
— Da mianie prasačyłasia infarmacyja, što razhladaŭsia varyjant druhoha tura. Ja nie skažu, što mnie viadomyja vyniki hałasavańnia, bo ich nie viedaje nichto, ale druhi tur całkam byŭ mahčymy da apošniaha dnia hałasavańnia. Čamu raptam pamianiałasia situacyja, mnie składana skazać.
— Vy majecie na ŭvazie varyjant druhoha turu, kali sumlenna ličacca hałasy, ci šou pavodle scenara, napisanaha na Karła Marksa, 38?
— Chutčej bolš šou.
«Rašeńnia iści na płošču Niezaležnaści nie było»
— Vaša viersija: što adbyłosia viečaram
— Tut viersij šmat. Mianie vielmi mnoha krytykavali za moj kamientar na BT.
Ja davaŭ jaho dobraachvotna, biez usialakich umovaŭ. I ciapier jaho paŭtarajuć praktyčna ŭsie palityki, chacia mianie za heta asudžali.
Samyja hałoŭnyja vykazvańni maje na toj čas byli pra toje, što na płoščy adbyłasia pravakacyja, jakaja zvuziłasia da bićcia škła. A kamu heta było vyhadna? Rasii.
— Ale nie Rasija pierakryvała šlach kałonie Niaklajeva, jaho pierakryvali našy DAIšniki. I nie rasijski śpiecnaz źbivaŭ kandydata ŭ prezidenty.
— Ale ž davajcie ŭspomnim, što potym stałasia z kiraŭnikom hetaha śpiecnazu Karpiankovym? Jaho zvolnili. A jakija ŭ jaho byli stasunki z byłym ministram Navumavym, jaki ciapier u Maskvie? Nakolki mnie viadoma, siabroŭskija…
Da hetaj pary nichto nie moža skazać: čamu Niaklajeva źbili, čamu napali?
Adnaznačna, što była ŭžo hatovaja rezalucyja ABSIE. Davajcie ŭjavim, što ABSIE vybary pryznała. Pra što heta śviedčyła b: ES pačaŭ by bolš ciesnyja stasunki z našaj krainaj. Heta rasijskamu boku było zusim niecikava.
Mianie, darečy, papiaredžvali i pra mahčymy kirhizski varyjant. Kazali, što na płoščy budzie, jak u Kirhizii, i jak tolki adbudziecca pralićcio kryvi, budzie sproba paviesić heta na
Ja nie viedaŭ, čym zakončyłasia Płošča, mianie ž adtul źvieźli, jak tolki pajaviŭsia pieršy śpiecnaz, i mianie dałbanuli.
Užo znachodziačysia ŭ KDB, ja patelefanavaŭ Janukieviču…
— Jak???
— Cikava, ale spačatku ŭ mianie telefon nie zabrali. Ja, siedziačy ŭ niejkim kabiniecie, zvaniŭ, i navat telefon tam na padzaradku pastaviŭ. Śledčy zajšoŭ i kaža: hladzi, kab potym vyklučyŭ. Adnosiny da mianie i staŭleńnie było dosyć łajalnym: nie chočaš davać pakazańni biez advakata — raśpišysia, što nie chočaš.
… Dyk voś, Janukievič mnie raskazaŭ, što zatrymali inšych kandydataŭ.
Ale suviaź była kiepskaja, tamu, čym skončyłasia Płošča, ja nie viedaŭ.
— Vy praviali paralel Karpiankoŭ — Navumaŭ, ale ž vidavočna, što nie Karpiankoŭ prymaŭ rašeńnie napadać na Niaklajeva. Jon usio roŭna byŭ vykanaŭcam. I toje, što scenar zaćviardžaŭsia samim Łukašenkam sumnieńniaŭ nie vyklikaje.
— Tady čamu jaho źniali z pasady? Tak zaviaršyć Płošču prydumaŭ nie adzin Łukašenka. Moža, jaho nakrucili ŭ niejkaj stupieni i tak padnieśli infarmacyju? Chacia, zrazumieła, hałoŭnaja vina na Łukašenkie. Nie chapiła jamu adnych sutak, kab davieści hetuju libieralnuju kampaniju da łahičnaha kanca.
Darečy, pieršy raz my adahnali hetych maładych, jakija źbiralisia bić škło. Ale heta było zroblena znoŭ, — była pravakacyja, kab heta ŭsio pačać. Z tym, kab Biełaruś nie puścić na Zachad, a pakinuć u abdymkach Rasii.
— Adnak ci mahli rasiejcy heta zrabić i ŭvohule nie pakinuć śladoŭ?
— Časta, kali najmajuć kilera, zamoŭcu nichto nie viedaje. Prosta ja zaŭsiody zadaju pytańnie: kamu heta vyhadna?
— Ale ž ułada, kali heta byŭ nie jaje scenar, mahła heta ŭ luby momant pierajnačyć situacyju. Dać, skažam, pa 5–10 sutak za niesankcyjanavanuju akcyju i napierad — u Jeŭropu!
— Vy jašče nie zabyvajcie pra žadańnie zastacca pry ŭładzie. Vy ŭspomnicie pieradvybarčuju situacyju: filmy «Chrosny baćka», sproba raskrutki niekatorych kandydataŭ. A potym za 10 dzion usio chop — i abvaliłasia. My ž nie viedajem, što abiacaŭ Łukašenka rasijskamu boku. I tut zaviazana nie tolki ŭłada. Heta i srodki, i rachunki, i siamja.
My ŭvieś čas kažam pra Łukašenku, i pry hetym zabyvajemsia pra jaho atačeńnie, jakoje taksama maje ŭpłyŭ na jaho. Zrazumieła, jon skazaŭ, što prymaŭ rašeńnie. Ale prymaŭ na asnovie infarmacyi, jakuju jamu pieradavali.
— A ci isnavaŭ uzhodnieny scenar apazicyi na płoščy?
— Nie. Prynamsi, ja ŭ takim nie ŭdzielničaŭ.
— Tady z čym vy išli na płošču?
— My mierkavali ŭžo na miescy pryniać rašeńnie razam ź inšymi kandydatami i pradstaŭnikami štaboŭ. I my pryniali jaho.
Pryčym rašeńnia iści na płošču Niezaležnaści nie było.
My vyrašyli zastavacca tut i stać vakoł viadomaha budynku na Karła Marksa. Ale adnaznačna nie iści na šturm, na niejki hvałt. My navat skazali, što kali chtości pojdziecie na šturm, to abjavim, što sychodzim z płoščy. Usie pahadzilisia.
Chto pierajnačyŭ hetaje rašeńnie, u mianie jość tolki padazreńni. Hetyja ludzi viedali pra damoŭlenaści, ale čamu nie vykanali, nieviadoma. Jany paśpieli vyjści da ludziej i akazalisia na čale kałony, jakaja pajšła na płošču Niezaležnaści.
—
— Na Kastryčnickaj hety praces jašče byŭ kiravany. Była i ŭzhodnienaja pazicyja ŭsich kandydataŭ. Na płoščy Niezaležnaści dzieści na pačatku taksama. Ale paśla pajšoŭ praces całkam nie kiravany. Kandydaty razbralisia chto kudy.
Pamiataju, tolki my sa Statkievičam pajšli da AMAPU na pieramovy, kab nie dapuścić źbićcia. Ale hetaha nie atrymałasia. Ja tolki adviarnuŭsia, zhubiŭ uvahu, i mianie dva razy dałbanuli. Kali b nie pačaŭ varočacca, zusim by vyrubili kapitalna. Ja bajaŭsia, što kali zvalusia, zatopčuć naśmierć. Potym siabry vyvieli mianie z płoščy i pasadzili ŭ mašynu.
Kali my pajšli na płošču Niezaležnaści, my zhulali pa čužym scenary. Tam nas čakali. I zhulali z nami, jak kot z myškaj.
Darečy, kali Sańnikaŭ pajšoŭ na pieramovy ŭ Dom urada, žurnalisty ŭ jaho pytalisia: a što dalej?
Jon im adkazaŭ: pačakajcie, zaraz sami ŭbačycie. Značyć, čahości Sańnikaŭ čakaŭ, niejkaja infarmacyja ŭ jaho była…
Sapraŭdy pytańniaŭ šmat. Ale hałoŭnaja vysnova z usiaho hetaha: nielha parušać damoŭlenaści. Na žal, hetaha pryncypu my nie prytrymlivalisia ni ŭ čas, kali byli kandydatami, ni paśla — na Płoščy. Kožny sprabavaŭ ciahnuć koŭdru na siabie.
Kamientary