Dzurynda: Łukašenka hulaŭ z nami, jak ź dziećmi

U 1998 Mikułaš Dzurynda staŭ prem'jer-ministram Słavakii. Na vybarych šyrokaja kaalicyja apazicyjnych partyj (chryścijanskija demakraty, sacyjał-demakraty, partyi vienhierskaj nacmienšaści) zmahła skinuć paŭaŭtarytarny papuliscki režym Uładzimira Miečyjara. Słavacki palitołah Ryhor Miasiežnikaŭ kaža, što ŭrad Dzuryndy rabiŭ nadzvyčaj šmat dla dapamohi baraćbie biełarusaŭ za svabodu. Hutarka z byłym premjeram pra Biełaruś i nie tolki.

Biełarusy — jeŭrapiejski narod

«Naša Niva»: Jak by Vy akreślili svaju palityku ŭ dačynieńni Biełarusi padčas premjerstva?

Mikułaš Dzurynda: Jak pryncypovuju. U nas dobraje staŭleńnie da biełarusaŭ. Ja znajomy ź Milinkievičam bolš za 15 hadoŭ. Na roznych sustrečach znajomiŭsia ź inšymi biełarusami. Vy majecie vielmi dobruju bijatłanistku [śmiajecca — «NN»]. Toje, što biełarusy — jeŭrapiejski narod, — heta biez pytańniaŭ. Ale na inšym baku jość režym. My, słavaki, dobra razumiejem, što heta značyć. Ja 34 hady žyŭ u takim samym režymie. Ja sam staŭ čyhunačnikam, bo nie moh raźličvać na karjeru pry tym režymie. Tolki ćviordaja i žorstkaja stratehija suprać Łukašenki moža pryvieści krainu da palityčnaj svabody.

«NN»: U jakaści ministra zamiežnych spravaŭ Vy nieadnarazova ŭdzielničali ŭ pasia-džeńniach Rady Jeŭropy, dzie abmiarkoŭvałasia jeŭrapiejskaja palityka da Biełarusi.

MD: Na pasiadžeńni 23 sakavika mianie nie było, prysutničaŭ moj namieśnik. Na papiarednich ja prysutničaŭ, kazaŭ pra ćviordyja sankcyi. My nie možam karać pravaj rukoj, a levaj davać hrošy Mižnarodnaha valutnaha fondu.

Tanny truk Mładzienava

«NN»: Jak ministry ES pastavilisia da ŭčynku bałharskaha ministra Mładzienava, jaki vioŭ tajemnyja pieramovy z Łukašenkam?

MD: Mładzienaŭ nas tolki prainfarmavaŭ. Nichto nie ŭsprymaŭ heta ŭsurjoz. Heta byŭ tanny truk.

«NN»: Siońnia treba praciahvać palityku sankcyj ci ich zdymać?

MD: Nie-nie, tolki praciahvać cisk. Situacyja ŭ biełarusaŭ krychu inšaja, čym była ŭ nas u Čechasłavaččynie.

Ale ja sychodžu ź mierkavańnia, što bolšaść biełarusaŭ choča žyć u svabodzie. Kali majo myśleńnie pravilnaje, to my nie možam sastupać.

«NN»: A ci nie nabližajuć sankcyi Biełaruś da Rasii? Pra heta kaža častka biełaruskich palitykaŭ.

MD: Heta ŭ rukach biełaruskaha naroda. U sakaviku 1989-ha ludzi ŭ Bracisłavie zładzili demanstracyju sa śviečkami. U Prazie studenty zrabili «Aksamitnuju revalucyju».

Jehipcianie ŭ Kairy zładzili płošču Tachryr. My možam zrabić mnohaje, ale nie ŭsio. Ja cudoŭna razumieju tyja rečy, jakija kazała Nasta Pałažanka, kali pryjazdžała siudy. Heta nie ŭ rukach Łukašenki.

Patelefanavaŭ i skazaŭ: «Viartajsia»

«NN»: A ci razumiejuć jeŭrapiejskija palityki Łukašenku?

MD: U apošnija dva hady, mnie zdajecca, pačali razumieć. Da hetaha — nie. Łukašenka hulaŭ z nami, jak z maleńkimi dziećmi. I tolki ciapier my zrazumieli, što bolej tak nielha. Ciapier byli dyskusii, ci my dadamo ŭ «čorny śpis» dźvie firmy ci try. Dla mianie heta było śmiešna.

Ja vieru, što čas, kali my pavinny być ćviordymi i žorstkimi, užo pryjšoŭ. Važna, što vialikaja kolkaść maładych ludziej majuć mahčymaść vyjazdžać u krainy ES.

«NN»: Ci nie źnievažaje Vas, kali Łukašenka abraźliva vykazvajecca pra jeŭrapiejskich palitykaŭ?

MD: Palityk nie moža ŭražvacca słovami. I heta słovy — prosta słovy, jany mianie nie kranajuć i nie źnievažajuć. Mianie źnievažaje toje, što žanich Nasty Pałažanki siadzić za kratami. Voś heta mianie źnievažaje, a astatniaje — słovy.

«NN»: Vy byli kiraŭnikom słavackaha MZS, kali pačaŭsia dypłamatyčny skandał ź Biełaruśsiu.

MD: Ja patelefanavaŭ svajmu pasłu i skazaŭ jamu: «Viartajsia». Dobra, što było adzinstva. Ja palityk, a nie dypłamat. Majo bačańnie prostaje: Biełaruś patrebnaja Jeŭropie, jak patrebnaja i Ukraina. My pavinny dapamahać biełaruskim niedziaržaŭnym arhanizacyjam, studentam, što nie mohuć vučycca ŭ Biełarusi. U mianie zaraz bolš času, dyk ja chaču naviedać Minsk.

«NN»: Paśla takoha intervju mohuć nie puścić.

MD: Pajedu na rovary [śmiajecca].

«NN»: Vy prykłali ruku, kab Słavakija vyłučyła Alesia Bialackaha na Nobieleŭskuju premiju?

MD: Heta premjerka Ivieta Radzičava.

Ja ciapier rablu ŭsio, kab u Minsku nie było Čempijanatu śvietu pa chakiei. Adzin z maich siabroŭ — chakieist Šciastny [h.zn. Ščasny, pa-słavacku]. My nie pavinny prykryvacca tym, što Minsk daloka i heta nam niecikava.

Miečyjar byŭ blizka

«NN»: U 1990-ja Miečyjar mieŭ šancy pieratvarycca ŭ słavackaha Łukašenku?

MD: Kaniečnie, jon byŭ blizki da hetaha. U 1995 tajemnaja słužba Miečyjara vykrała syna prezidenta Michała Kovača, tak dumaje ŭsia Słavakija. Maja kampanija 1998 taksama nie była lohkaj.

«NN»: Ludzi hałasavali za Vas ci suprać Miečyjara?

MD: I toje, i druhoje. Ja davaŭ jasnuju alternatyvu. Vienhry, čechi, palaki dałučalisia da NATA. I ja skazaŭ, što my ich dahonim. I my dahnali i pierahnali. Tolki ŭ nas jość jeŭra.

«NN»: Dyk jaki recept pieramohi nad palitykami-papulistami?

MD: Kab mnie siońnia sam chto padkazaŭ [śmiajecca; partyja Dzuryndy prajhrała vybary słavackamu sacyjalistu-papulistu Fica — praŭda, heta palityk biez dyktatarskich zamašak]. Treba mieć ahulnaje bačańnie situacyi. I pavinna być šancavańnie na lidaraŭ, jakija bolš dumajuć pra krainu, čym pra svoj dabrabyt.

«NN»: Jak u 1998-m słavackaj apazicyi ŭdałosia abjadnacca?

MD: Znoŭ pytańnie ahulnaj jeŭrapiejskaj budučyni. Čym jaśniejšaje ahulnaje pasłańnie, tym praściej. Hetaja tema siońnia moža być aktualnaja i dla inšych krain: Bośnii, Sierbii, Ukrainy, Małdovy, Biełarusi. U Jeŭrasajuza jość prablemy, ale jon ich vyrašyć.

Čas lečyć

«NN»: Pry Vas u Słavakii adbyvalisia rašučyja reformy. Heta zaŭsiodnaja pahroza stać nielubimym kiraŭnikom dziaržavy.

MD: Strašna nie było, ale i lohka taksama. Ja razumieju, što heta treba rabić. Miesiac nazad słavackija haziety pisali, što ja ŭpuściŭ momant, kali słavaki mahli mnie pastavić pomnik pamieram, jak Lenin u Minsku. Kali b ja syšoŭ u patrebny čas.

«NN»: Vialikaj prablemaj była miečyjaraŭskaja pryvatyzacyja. Jak potym vyrašałasia hetaje pytańnie?

MD: Repryvatyzacyja. Jon pryvatyzoŭvaŭ kiepska, ale pa zakonie. Ludzi nabyvali pradpryjemstvy za adnu kronu. Ale jak kažuć: lohka pryjšło — lohka syšło. Hetyja pradpryjemstvy stanavilisia bankrutami. My šukali inviestaraŭ, jakija b mahli nabyć hetyja zavody. My stvaryli mnoha dobrych zakonaŭ, kab palepšaŭ inviestycyjny klimat. Kali ja staŭ premjeram, to padatki byli 42% dla inviestaraŭ, kali skančaŭ — 19%.

NN: Siońnia vy paciskajecie Miečyjaru ruku pry sustrečy?

MD: Tak. Čas dobra lečyć.

***

Mikułaš Dzurynda

Naradziŭsia ŭ 1955 u vioscy Śpišski Štrvrtok. Prem'jer-ministr Słavakii z 1998 da 2006, v. a. prezidenta Słavakii z 1998 da 1999.

U 1990 staŭ adnym z zasnavalnikaŭ kansiervatyŭnaha Słavackaha demakratyčnaha ruchu. U 1991 — namieśnik ministra transpartu, telekamunikacyj i pošty. Paśla prychodu da ŭłady Miečyjara pierajšoŭ u apazicyju.

U 2000 arhanizavaŭ partyju Słavacki demakratyčny i chryścijanski sajuz. Z 2010 pa 2012 zajmaŭ pasadu ministra zamiežnych spraŭ va ŭradzie Iviety Radzičavaj.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0