Biełaruskaja hłybinia. Kobrynski kluč

Piša Pavieł Sieviaryniec.

I dam tabie klučy
Vaładarstva Niabiesnaha:
i što źviažaš na ziamli,
toje budzie źviazana
ŭ niabiosach…
Maćvieja, 16:19.

Rasiejski hienieralisimus Alaksandr Vasiljevič Suvoraŭ, aŭtar knihi «Navuka pieramahać», za ŭsio svajo žyćcio zdabyŭ bolš za 60 pieramoh — i, pavodle bijohrafaŭ, nie paciarpieŭ anivodnaj parazy. Staviŭ na imklivaść pieramiaščeńnia, raptoŭnaść i šalony šturm. Biŭ niemcaŭ, turkaŭ, miaciežnaha Puhačova, palakaŭ, biełarusaŭ… I ŭvosień 1794, razhramiŭšy hałoŭnyja siły paŭstancaŭ Kaściuški, ź nievierahodnaj lutaściu raspraviŭsia z abaroncami varšaŭskaha pradmieścia Praha. Dziasiatki tysiačaŭ apałčencaŭ i mirnych žycharoŭ, ułučna z žančynami i małymi dziećmi, byli vyrazanyja i pierakołatyja rasiejskimi cuda-asiłkami.

Kazaki dy hrenadziory Suvorava hvałcili manašak i nasili na pikach niemaŭlataŭ. Mirnuju deputacyju ad varšaviakaŭ budučy hienieralisimus demanstratyŭna prymaŭ na poli, zavalenym trupami.

Mienavita za hetuju słaŭnuju viktoryju rasiejskaj impieratrycaj Kaciarynaj II Suvoravu byŭ padaravany majontak Kobrynski Kluč i 7 tysiačaŭ duš biełarusaŭ.

I ŭsio kolišniaje, hłybokaje — i kobrynskaje siaredniaviečča, i kniaskija časy, i Sapiehi, i reformy Bony Sforcy, i mahdeburhskaje prava, atrymanaje z ruk karalevy Hanny Jahiełonki, i hreka-katalicki sabor 1626, źbirany tut Jazepam Ruckim, i najstarejšy ŭ Biełarusi park, zasnavany ŭ 1768 znakamitym Tyzienhaŭzam, i stary zamak, źniesieny ŭ 1840 impieryjaj dziela prakładki šašy Maskva—Varšava — usio heta akazałasia raptoŭna, ździčełym šturmam, vysadžana z hałovaŭ dy sercaŭ tutejšych, vytaptana i zabyta… I, pa vialikim rachunku, prapiačataŭsia ŭ masavaj śviadomaści Kobryn, dzie bolš ničoha i nie pryhadvajecca, adno bajavym suvoraŭskim drobatam, byccam by pa pustym pałkavym barabanie.

I što z taho, što ŭ 1852 Kobrynski Kluč byŭ pradadzieny Alaksandru Mickieviču, bratu Adama, što ŭ 1879 tut naradziŭsia budučy staršynia Rady BNR Piotra Kračeŭski, što ŭ 2009 užo ŭ niezaležnaj Biełarusi tut praviali tradycyjnyja biełaruskija «Dažynki»?..

Pryjedzieš, projdziešsia — horad rasiejski dy zapałochany.

Niaŭžo na stahodździ napierad usio vyrašyła niekalki dzion biaźlitasnaha i efiektyŭnaha hvałtu?.. Abo, kali stavić pytańnie rubam: ci mahčyma ŭrešcie pieramahčy Suvorava?

Siem hadoŭ tamu pry sustrečy z Hieorhijem Dźmitrukom, viernikam i pradprymalnikam z Kobryna, ja i ŭjavić nie moh, što hety surjozny i viasioły dziadziečka z «baptysckaj stalicy» dosyć paśpiachova advajoŭvaje svaju radzimu ŭ Alaksandra Vasiljeviča. Pakrysie. Spakojna. Žyćciom.

U Kobrynie ŭ Hieorhija dom. Hruntoŭny — try pavierchi. Haraž. Učastak. Navat kali paraŭnoŭvać z domam-muziejem Suvorava, adrazu zdahadaješsia, chto tut nasamreč usurjoz i nadoŭha.

A ŭ domie — siamja. U Dźmitrukoŭ — čatyry dački i syn. Dom zaŭždy poŭny, šmathałosy — dzieci, braty i siostry, hości z usiaho śvietu. Bo Hieorhij — jevanhielski viernik. Pradprymalnik. Kiraŭnik Chrycijanskaj Dziełavoj Inicyjatyvy. Stały ŭdzielnik suśvietnych malitoŭnych śniadankaŭ — heta kali biznesoŭcy-chryścijanie razam molacca, jaduć i naviazvajuć stasunki… Takim čynam Hieorhij śniedaŭ z Džordžam Bušam i Anhiełaj Mierkiel, prezidentami Litvy i Paŭdniovaj Karei…

Carkva Hieorhija — maładaja i zbolšaha moładzievaja. Šykoŭny chor prasłaŭleńnia, što vykonvaje kłasičnyja chryścijanskija himny. U svajoj utulnaj chatniaj muzyčnaj studyi Hieorhij zapisvaje i svaich dačok, i biełaruskich vykanaŭcaŭ z navakolla.

Hieorhij — sustaršynia Biełaruskaj Chryścijanskaj Demakratyi. Jahonaja Kobrynskaja supołka — z najmacniejšych u Biełarusi. Mienavita pad Kobrynam, u Chidrach, pracuje adzin z 12-ci aficyjna abranych demakratyčnych deputataŭ miascovych savietaŭ — chadek Viktar Bardziuh. Na maich vačach kaliści całkam rasiejskamoŭnyja pratestanty pačynajuć razmaŭlać, śpiavać i malicca pa-biełarusku — i voś užo miesca Suvorava zajmajuć Mikałaj Radzivił Čorny, Łukaš Dziekuć-Malej, Anton Łuckievič.

Kali Hieorhij daviedaŭsia, što na «chimii» ŭ Kuplinie niama haračaj vady — pryvioz u śpieckamiendaturu 300-litrovy šviedski bojler (praŭda, načalstva dahetul nie navažyłasia ŭstalavać «chryścijanska-demakratyčny» padarunak)…

Niejak u adnoj z restaracyjaŭ Kobryna Dźmitruku prapanavali «katletu pa-suvoraŭsku». «A vy viedajecie, chto taki Suvoraŭ i z kaho jon tut katlety rabiŭ?..»

Hieorhij — adzin z tych, chto razam z frontaŭcam Alesiem Miecham u 2007 vystupiŭ suprać budaŭnictva ŭ Kobrynie Suvoraŭskaha chrama. U vyniku ahulnabiełaruskaj kampanii abureńnia novaj pravasłaŭnaj carkvie nadali imia Rastva Chrystovaha.

Pačynajučy z 1990-ch, Hieorhij ź siabrami dastaŭlaje na Bieraściejščynu zachodniuju humanitarnuju dapamohu. Biaspłatna rabić dabro — mahčyma, heta pracuje nie tak mocna, jak Suvoraŭskaja raźnia, ale Tvorca suśvietu i tyja, chto ź Im, čamuści vybirajuć dla pieramohi mienavita hetki šlach.

Kobrynski kluč — sakret pieramohi. Bitvy ŭ hałovach i sercach biełarusaŭ ciapier iduć nie mienš zaciatyja i žorstkija, čym tady, u epochu Suvorava i Kaściuški. Dušy, kaliści ŭskrytyja štychom dy škołaj, kryvaviać štodnia.

Ale Dźmitruki ŭśmichajucca. Jany jaŭna bolš uśmiešlivyja, čym surovy Suvoraŭ. Jany ŭpeŭnienyja, tamu što vierać.

Bo poŭnaja biełaruskaja pieramoha — heta kali serca ŭsporvaje Boh.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0