Chit‑parady: jak pačać razmaŭlać pa‑biełarusku

Jany vydzialajucca z natoŭpu. Niechta, pačuŭšy ich movu, uśmichajecca i ščyra dziakuje. Niekaha pierasmykaje. A jany ŭsio adno razmaŭlajuć vyklučna na rodnaj movie. I z kožnym dniom ich bolšaje!

Sympatyčny chłapiec z doŭhimi vałasami sustrakaje mianie ŭ faje Meduniversytetu. My znajomimsia i pačynajem razmovu. Razmaŭlaje pa‑biełarusku Źmicier niadaŭna.

A pačynałasia ŭsio z muzyki: koła siabroŭ, addajučy pieravahu zamiežnamu roku, raptam zaŭvažyła ajčynnych muzykaŭ i adznačyła ich impet. Važkim krokam staŭ i «Dzień biełaruskaje movy», jakija pravodziŭsia ŭ škole, dzie navučaŭsia chłapiec. Paśla pačałosia novaje žyćcio: u druhim horadzie, z novymi ludźmi i ŭ novaj navučalnaj ustanovie.

Mienavita ŭ novym žyćci Źmicier i vyrašyŭ pačać razmaŭlać na rodnaj movie. Kaniečnie, pa pieršym časie byli ciažkaści. U hramadzkim transparcie, naprykład, jaho nazyvali nacyjanalistam i, čamuści, skin‑chedam. Nie zaŭsiody razumieli baćki. Dy i pierakładać na biełaruskuju movu anatomiju i fizyku — nia samaja prosta sprava. «Ale samaje składanaje, — ličyć Źmicier, — heta navučycca dumać pa‑biełarusku». Jon vieryć u adradžeńnie biełaruskaj movy i ŭpeŭnieny, što siońnia biełaruskaja mova — heta mova intelektualnaj elity Biełarusi.

Jahonaja siabroŭka Hanuśka razmaŭlaje pa‑biełarusku z 15 hadoŭ. Jana stamiłasia vahacca pamiž dźviuma movami i addała pieravahu rodnaj. «Biełaruskamoŭnamu čałavieku, — ličyć Hanna, — składana spravicca ź ciskam natoŭpu». Hanna ličyć, što treba trymacca svajoj pazycyi, a ludziam, jakija padmieńvajuć paniaćci, raić čytać pabolej patrebnych knih. Jana ščyra radujecca, kali čuje ŭ hramadztvie biełaruskuju hutarku. Pazytyŭny i dobry nastroj Hanuśka raić šukać u muzycy… biezumoŭna, biełaruskamoŭnaj.

Chit‑parady

Kali vy vyrašyli razmaŭlać pa‑biełarusku:

Dla pačatku skažycie sabie hučna, što heta nazaŭždy, i — napierad.

1. Pa pieršym časie, chutčej za ŭsio, vy budziecie dumać pa‑rasiejsku, tamu vaša mova budzie niaskładnaj, niepryhožaj i padobnaj da «trasianki». Curacca hetaha nia treba. Navat u lepšych kucharaŭ pieršy blin — sabaku.
2. Znajdzicie sabie koła siabroŭ, jakija buduć razmaŭlać z vami pa‑biełarusku. Razam i śmialej i viesialej. Znajści adnadumcaŭ možacie ŭ roznych klubach, na forumach.
3. Słuchajcie bolej biełaruskaj muzyki. Tut usio zaležyć ad hustu, ale nia tolki N.R.M. śpiavajuć pa‑biełarusku, ale navat hurt «Kraski»…
4. Čytajcie jak maha bolš biełaruskaj litaratury roznych žanraŭ, roznych stylaŭ i epoch, nia mienš jak 30—40 chvilin štodzień pierad snom.
5. Vyvučycie 2—3 frazy (albo prydumlajcie kožny raz novyja!), jakimi b vy mahli adbicca ad vielmi nadakučlivych ludziej, jakija buduć vas pierakonvać, što «biełaruskaja mova nie samastojnaja mova» i što «nichto ciapier na joj nie razmaŭlaje, tamu ty, maŭlaŭ, nie vydurniajsia».

Majcie na ŭvazie, što časam vas mohuć nie zrazumieć i navat abrazić. Ale praŭda na vašym baku. Vy majecie Božaje i kanstytucyjnaje prava razmaŭlać pa‑biełarusku. A tym, chto ŭparta vas nie razumieje, možacie paraić kupić słoŭnik. I pamiatajcie, toj chto choča, toj usio zmoža. Napierad!

Šukajem adnadumcaŭ

Tut pieralik tolki małoj častki klubaŭ i sajtaŭ, da jakich vy možacie źviarnucca. Bolš padrabiaznuju infarmacyju možna znajści na lubym pošukaviku (ci to yandex.ru, ci to google.by).

Seminary dla moładzi pry TBM im. F.Skaryny
Seminary praduhledžvajuć vystupleńnie viadomych navukoŭcaŭ piśmieńnikaŭ i paetaŭ z kulturna‑histaryčnaj tematykaj; abmierkavańnie; vyjaznyja sustrečy pa miastečkach Biełarusi.
Daviedki: h.Miensk, vuł.Rumiancava, 13; teł. 284‑85‑11

Klub debataŭ
Vieści sprečku pa‑biełarusku i pa‑džentelmensku možna navučycca tut.
Miensk, vuł.Niamiha, 30, aŭd. 21 (Instytut Pravaznaŭstva) štopiatnicu a 19 hadzinie.
Daviedki: (8029)778‑95‑59 (Alaksiej), (8029)511‑0642 (Viera).

Etnaklub
Vyvučać biełaruskija tradycyi, šanavać, pomnić, raźvivać svaju kulturu dapamohuć tut.
Daviedki: (8029)763‑65‑60.

studenty.by — heta infarmacyjny resurs dla aktyŭnych ludziej — studentaŭ i studentaŭ pa žyćci (pa nastroi, styli žyćcia), a taksama placoŭka dla realizacyi tvorčych idejaŭ. Naviedniki čerpajuć natchnieńnie ŭ studenckich časach — bo dla kožnaha ź ich studenctva — niezabyŭny čas. Čas pošuku ŭsiaho novaha, čas vyprabavańniaŭ, čas navučańnia, jaki pakazvaje, što vučycca nasamreč treba ŭsio žyćcio, čas pramacvańnia hleby dla samastojnaha žyćcia, poŭnaha pryhodaŭ, ščyrych siabroŭ, niezabyŭnych uražańniaŭ.

belmov.org — sajt, jaki pradstaŭlaje źjadnańnie biełaruskaj moładzi ŭ ZŠA. Adnoj z metaŭ prajektu jość adradžeńnie biełaruskaj movy i kultury (vydańnie hazet i knih, arhanizacyja i praviadzieńnie vystavaŭ biełaruskich mastakoŭ, ustalavańnie pomnikaŭ viadomym biełarusam).

pravapis.org — samy papularny sajt pra biełaruskuju movu siarod anhielskamoŭnych sajtaŭ, a taksama adzin ź lideraŭ siarod biełaruskich ŭebsajtaŭ, pryśviečanych biełaruskaj movie. Na sajcie vy taksama možacie daviedacca pra knižnyja navinki j nabyć vybranyja knihi z kniharniaŭ Amazon (pa‑anhielsku) i OZ.by (pa‑biełarusku dy pa‑rasiejsku) pra Biełaruś i biełaruskuju movu.

Biełaruskaja palička — linhvistyka, filazofija, historyja, kultura, litaratura — usio heta i nia tolki vy znojdziecie tut.

❏

«Jakija vy ŭsie biełaruskija dziaŭčatki», — pramoviŭ mužčyna, pačuŭšy maju hutarku ź siabroŭkaj pa‑biełarusku.
«Nia ŭsie, tolki dźvie… — prysłuchoŭvajučysia, azirnułasia ja. I dadała: — Ale tendencyja ŭžo jość».

❏

U siońniašniaj sytuacyi ź biełaruskaj movaj možna abvinavačvać nastaŭnikaŭ, hramadztva, telebačańnie… A možna pačać ź siabie.

Ranicaj raźviešu firanki, hlanu na soniejka i sustrečnamu skažu: «Zdaroŭ! Razmaŭlaj sa mnoj pa‑biełarusku».

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0