Spynicie ździek z histaryčnaha Miensku

Biełaruskaje dobraachvotnaje tavarystva achovy pomnikaŭ zaniepakojenaje planami źniščeńnia šerahu pomnikaŭ kultury ŭ centry stalicy.

U ciapierašni momant asablivuju zaniepakojenaść vyklikaje los unikalnaha pomniku ajčynnaj historyi — kompleksu Bernardynskaha klaštaru XVII—XVIII st., terytoryja jakoha abmiežavanaja sučasnymi vulicami Kiryła i Miatoda, Handlovaj, Hiercena i placa Voli.

Hety klaštar byŭ zasnavany ŭ 1624 h. i ciapier jon adziny najbolš staražytny chryścijanski klaštarny kompleks u Miensku, jaki całkam zachavaŭsia i zaŭždy byŭ šanavanaj śviatyniaj u horadzie.

Uličvajučy historyka‑kulturnuju kaštoŭnaść hetaha vydatnaha pomniku, Saviet Narodnych Kamisaraŭ BSSR jašče 5 lipienia 1926 h. pryniaŭ specyjalnuju pastanovu ab jahonaj dziaržaŭnaj achovie.

Aburalny toj fakt, što siońnia, pavodle rašeńnia Mienharvykankamu ad 26 traŭnia 2006 h. №1012 p.12, byli vyłučanyja biudžetnyja srodki «na riekonstrukciju i riestavraciju pamiatnika architiektury XVII—XVIII st. — kompleksa zdanij №6, 8 po uł.Kiriłła i Miefodija — s prisposoblenijem pod hostiničnyj kompleks i objekty torhovo‑bytovoho naznačienija s objemom kapitalnych vłožienij 1400 młn rublej».

Jak stała viadoma z publikacyj u srodkach masavaj infarmacyi, instytutam «Mienskprajekt» viaducca prajektnyja raboty pa raźmiaščeńni na terytoryi klaštarnaha kompleksu novaha hatelu. Pavodle hetaha prajektu planujecca całkam źniščyć aŭtentyčnyja budynki i zbudavańni klaštaru, pieraŭtvaryŭšy ich u šmatuzroŭnievy žalezabetonny katłavan, u jakim buduć źmieščanyja kazino, parkinh, basejn, restaracyi, spartovyja zali, boŭlinh i h.d.

Pavodle zadumak aŭtaraŭ prajektu, na miescy staražytnych muroŭ klaštaru pavinny źjavicca novyja budynki i zbudavańni, architekturnyja vyrašeńni jakich «priedpołahajut imitaciju raznovriemiennoj raznostilevoj zastrojki».

Hetyja dziejańni hruba piarečać našamu nacyjanalnamu zakanadaŭstvu ab achovie historyka‑kulturnaj spadčyny i mižnarodnym narmatyŭna‑metadyčnym dakumentam, śviedčać ab poŭnym nierazumieńni metaŭ pa zachavańni kulturnaj spadčyny i restaŭracyi pomnikaŭ architektury.

Darečy, źniščeńnie kompleksu mienskaha klaštaru Bernardyncaŭ pačałosia ŭžo daŭna. U kancy XX st. na miescy staražytnych klaštarnych mohiłkaŭ z boku placu Voli pad vyhladam adnaŭleńnia handlovych šerahaŭ, jakija taksama naležali klaštaru, byŭ pabudavany kompleks piŭnoj restaracyi. Padčas hetaha budaŭnictva byli barbarskim čynam źniščanyja staražytnyja pachavańni fundataraŭ klaštaru, manachaŭ i najbolš pavažanych parafijan, jakija znajšli apošni spačyn kala muroŭ śviatyni.

Siońnia raspracoŭvajecca jašče adzin prajekt «riestavracii», pavodle jakoha da aŭtarnaj častki ciapierašniaha kaściołu śv.Jazepa planujecca prybudavać novuju piciejnuju ŭstanovu pad kodavaj nazvaj «objekt obŝiestviennoho pitanija povyšiennoj komfortnosti».

Varta jašče raz padkreślić, što Histaryčny centar našaha horadu — heta ŭnikalny pomnik horadabudaŭnictva, architektury, archiealohii i historyi CHI—XIX st., jon maje najvyšejšy nacyjanalny status 1 katehoryi achovy, što aficyjna zamacavana ŭ Dziaržaŭnym śpisie historyka‑kulturnaj spadčyny Respubliki Biełarusi. Pavodle isnujučaha zakanadaŭstva, lubyja dziejańni na jahonaj terytoryi padlahajuć asablivamu dziaržaŭnamu kantrolu i rehulavańniu.

Zhodna z achoŭnaj zonaj najbolš značnaj častki Histaryčnaha centru h.Miensku — Vierchniaha horadu, jakaja była aficyjna zaćvierdžanaja ŭ 1979 h., jahonaja terytoryja całkam była abvieščanaja zapaviednaj, dzie było kateharyčna zabaroniena luboje novaje budaŭnictva, jakoje parušaje histaryčnaje asiarodździe albo pieraškadžaje ŭsprymańniu pomnikaŭ.

Padobnyja aburalnyja rašeńni, jakija ciapier prapanujucca ŭ adnosinach da pomnikaŭ kultury, na žal, nie adzinkavyja. U bližejšym časie na terytoryi ŭsiaho Histaryčnaha centru Miensku planujecca razharnuć novaje masavaje budaŭnictva, jakoje moža pryvieści da niepapraŭnych historyka‑horadabudaŭničych nastupstvaŭ i źniščeńnia kaštoŭnych pomnikaŭ kultury. U pryvatnaści, prapanujecca budaŭnictva cełaha šerahu šmatuzroŭnievych haražoŭ‑stajanak i administracyjna‑handlovych zbudavańniaŭ na terytoryi Vierchniaha horadu i Rakaŭskaha pradmieścia. Asablivuju zakłapočanaść vyklikajuć plany «osvojenija» histaryčnaha kvartału ŭ miežach vulic Internacyjanalnaja, Kamsamolskaja, Niamiha, Haradzki Vał, dzie, pavodle ŭzhodnienaha Ministerstvam kultury prajektu, planujecca budaŭnictva ŭzdoŭž vulicy Niamihi jašče adnaho šmatuzroŭnievaha parkinhu z administracyjna‑handlovymi pamiaškańniami. Pry hetym adnačasova tut planujecca znos šerahu pomnikaŭ, jakija znachodziacca pad dziaržaŭnaj achovaj.

Jašče adzin vializarny handlova‑zabaŭlalny centar zaplanavali pabudavać na terytoryi adnaho z samych staražytnych mienskich manastyroŭ u kvartale, abmiežavanym vulicami Enhielsa, Internacyjanalnaj i Muzyčnym zavułkam. Na miescy manastyrskaha sada, jaki naležaŭ Śviataduchaŭskamu manastyru, vidać, budzie pabudavana jašče adno kazino i šerah spartovych zalaŭ i restaracyjaŭ.

Hetkaj tendencyi faktyčnaha źniščeńnia historyka‑kulturnych kaštoŭnaściaŭ pad vyhladam «riekonstrukcii s riestavracijej» narešcie pavinna być dadzienaja adpaviednaja jurydyčnaja acenka.

Kulturnyja resursy, u adroźnieńnie ad pryrodnych, adnosiacca da pryncypova nieadnaŭlalnych. Narešcie, zachavańnie kulturnaj spadčyny pavinna być uśviadomlena jak nieabchodnaja ŭmova hruntoŭnaha raźvićcia našaha hramadztva.

Biez karektnaha vyrašeńnia akreślenych prablemaŭ nia moža iści havorki pra raźvićcio Miensku jak eŭrapiejskaj stalicy, a taksama pra spadziavańni na stvareńnie ŭ našym horadzie narmalnaj infrastruktury turyzmu.

Zaplanavanaje źniščeńnie ŭ centry Miensku adnaho z najstaražytniejšych chryścijanskich śviatyniaŭ budzie mieć i vielmi nehatyŭny mižnarodny rezanans, asabliva z boku vyšejšaha kiraŭnictva Ryma‑katalickaj carkvy. U XXI st. padobnaje staŭleńnie da šanavanych śviatyniaŭ pryncypova niemahčymaje ni ŭ vodnaj chryścijanskaj krainie śvietu.

Staršynia sekcyi achovy pomnikaŭ architektury Mienskaha haradzkoha savietu Tavarystva, kandydat architektury, doktar mastactvaznaŭstva, Tamara Habruś

Namieśnik staršyni prezydyjumu Mienskaha haradzkoha savietu Tavarystva, Uładzimier Dzianisaŭ

❏

A voś pa hetaj spasyłačcy nadzvyčaj cikavy pohlad "Sovietskoj Biełoruśsii" na kaścioł śv. Jazepa.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0