Ci mohuć vybary być metaj?

Apazycyja ŭ novaj svajoj stratehii stavić metaj volnyja vybary. Ja, kaniešnie, abiedźviuma rukami za svabodnaje volevyjaŭleńnie masaŭ :) Ale krucicca ŭ hałavie takoje voś trochi schalastyčnaje pytańnie: ci mohuć vybary — lubyja — być metaj?

Pa mnie, dyk volnyja vybary, jak i demakratyja ŭvohule, jość tolki srodkam, instrumentam, mechanizmam. I jakim čynam hety mechanizm zdolny spracavać u našych umovach — heta jašče babula nadvaja varažyła. Užo davodziłasia padkreślivać: u 1994 hodzie adbylisia samyja demakratyčnyja vybary za ŭsiu najnoŭšuju historyju Biełarusi — i što my atrymali?

Tak što nia varta fetyšyzavać instrumenty.

Zhadvajecca epizod 18-hadovaj daŭniny. U taki ž viasnovy dzień 1989 hodu na moj redaktarski stoł loh artykuł piśmieńnika Eduarda Skobieleva. Aŭtar pieraścierahaŭ ad sparodžanych pierabudovaj škodnych idejaŭ kštałtu šmatpartyjnaści dy ekzamenavańnia ŭłady na plebiscytach.

Niuans palahaŭ u tym, što aŭtar byŭ nia prosta beletrystam, ale i supracoŭnikam aparatu CK KPB. Kampartyja ž tady kamandavała ŭsim, uklučna z presaj i drukarniami. Šosty artykuł Kanstytucyi SSSR ab "kiroŭnaj i nakiroŭnaj sile savieckaha hramadztva" skasujuć tolki naleta, u červieni 1990-ha.

Ale ŭ "Znamieni junosti" užo praktykavałasia palityčnaja palemika. I ja napisaŭ svoj artykuł, jaki vyjšaŭ pobač z tvoram Skobieleva.

Viartajusia dadomu, łaŭlu chvalu "Svabody" (tady dziela siłkavańnia niepadcenzurnaj infarmacyjaj da pryjmačoŭ prypadali hetak sama prahna, jak ciapier da sieciva). Začytvajuć u etery moj artykuł! Z pradmovaj, što, maŭlaŭ, upieršyniu ŭ lehalnaj savieckaj presie źmieščany vystup na karyść šmatpartyjnaści i referendumaŭ.

Žonka kaža: nu što, treba sušyć suchary! Ale abyšłosia.

Zhadvaju nia dziela taho, kab pachvalicca, jaki byŭ kruty dysydent :) A kab padkreślić, jakimi naiŭnymi byli ŭ nas, entuzijastaŭ pierabudovy, ujaŭleńni pra demakratyju. Jakija idealistyčnyja ŭskładalisia spadzievy na adviečnuju mudraść narodu! Zdavałasia: tolki daj dostup da infarmacyi, zabiaśpieč pluralizm — i jon, narod, adrazu va ŭsim raźbiarecca. Referendumy padavalisia apateozam demakratyi.

Ironija losu: praź niejki čas Eduard Skobieleŭ apyniecca ŭ kamandzie prezydenta Łukašenki, jakaja zładzić try referendumy. Ichnija elehantnyja vyniki vy dobra viedajecie. Nu a partyjaŭ u nas zaraz, zdajecca, až 17. Dekor dla Eŭropy.

Pavialičyć

Darečy, ciapierašniaja ŭłada (pačytajcie artykuły aficyjnaha ideolaha akademika Rubinava) pryznaje, što musić abmiažoŭvać svabody. Ale, maŭlaŭ, dziela biaśpieki samoha narodu, bo jon da karystańnia ŭsim hetym arsenałam nie daśpieŭ. Tak chavajuć nažnicy ad maleńkich dziaciej.

Chtości skaža: nu dyk a čaho chacieć ad "antynarodnaha režymu"! Ale ci całkam adekvatny taki jarłyk? Moža, siońniašniaja ŭłada akurat i adlustroŭvaje ŭ niemałoj stupieni ŭzrovień nacyjanalnaj dy hramadzianskaj samaśviadomaści paspalitaha ludu?

Miž inšym, całkam imavierna, što kali novaja ŭłada raspačnie systemnyja reformy, budzie voj jakaja chvala nastalhii pa časach Łukašenki!

Sapraŭdy, demakratyja vymahaje peŭnaha ŭzroŭniu hramadzianskaje samaśviadomaści. Ź inšaha boku, a jak napracavać płast taje demakratyčnaje kultury va ŭmovach aŭtarytaryzmu? Jak navučycca płavać u Sachary? Arhumenty akademika Rubinava možna było b jašče niejak usprymać, kali b ułada pakrysie raźniavolvała hramadztva. Ale ž kali na kropkavuju pryvatyzacyju jana jašče zhadžajecca, to pra demakratyzacyju — navat kropkavuju — i słuchać nia choča. Vy ž čuli naš adkaz Čemberlenu (prabačcie, van der Lindenu:).

Što ž da apazycyi, to jana, musić, słušna zahavaryła pra nieabchodnaść pazytyŭnaje alternatyvy. Inšaje pytańnie — nakolki ŭdała, vyrazna jaje sfarmulujuć. U 1994 hodzie (maluju siužet, kaniešnie, sproščana) Łukašenka abyšoŭ demakratyčnych kandydataŭ, prapanavaŭšy svaju, kali chočacie, pazytyŭnuju alternatyvu: zapuścić zavody dy pieramahčy hidru karupcyi! Hetaja prahrama zdałasia balšyni suajčyńnikaŭ najbolej pryvabnaj.

Va ŭsiakim razie, vidavočna mała tolki abstraktna davodzić, što demakratyja — heta kruta. Treba pierakanaŭča pakazvać paspalitamu ludu, što možna pabudavać pry dapamozie hetaha instrumentaryju. Abahaŭlać ža jaho nia varta.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0