Navat u ciapierašnich kasmanaŭtaŭ paśla viartańnia nazirajecca myšačnaja słabaść, a što kazać pra budučyja pakaleńni, chto pryvyknie da biazvažkasci, budzie abkružany robatami, jakija voźmuć na siabie ŭsie fizyčnyja nahruzki ŭ kosmasie, na vytvorčaści i ŭ pobycie?
— Na źniešni vyhlad žyvoj istoty mocny ŭpłyŭ akazvaje navakolnaje asiarodździe, — tłumačyć Valeryj Dzmitryjevič, — a dla čałavieka budučyni im stanie kosmas. Užo dzieści praz tysiaču hadoŭ karysnyja vykapni na Ziamli skončacca i čałaviectva aktyŭna pačnie asvojvać płaniety Soniečnaj sistemy, a zatym — i dalokaha kosmasu. Pryčym na mnohija z ich ludzi navat pierastanuć vysadžvacca: tam buduć pracavać całkam aŭtamatyzavanyja zavody, a na bazavyja kasmičnyja karabli transpartavacca tolki pradukty pierapracoŭki zdabytaj syraviny. Samo ž čałaviectva budzie žyć u ahromnistych kasmičnych haradach.
— I heta naturalnym čynam pryviadzie da źmien u źniešnim vyhladzie Homo sarijens?
— Tak. Sučasnyja kasmanaŭty znachodziacca va ŭmovach kasmičnaj biazvažkasci nie bolš za hod, adnak i ŭ ich uznikajuć peŭnyja źmianienni ŭ orhanach i tkankach. Kali ž nakirunak hetych źmien «praciahnuć» dalej, my atrymajem karcinu źniešniaha vyhladu čałavieka kasmičnaj ery. Navat u ciapierašnich kasmanaŭtaŭ paśla viartańnia nazirajecca myšačnaja słabaść, a što kazać pra budučyja pakalenni, chto pryvyknie da biazvažkasci, budzie abkružany robatami, jakija voźmuć na siabie ŭsie fizičnyja nahruzki ŭ kosmasie, na vytvorčasci i ŭ pobycie? Čałavieku zastaniecca tolki «naciskać knopki». Z‑za doŭhaterminovaha znachodžańnia ŭ biazvažkasci i poŭnaj aŭtamatyzacyi fizičnych rabot adbudziecca pierabudova kosnaha i myšačnaha aparata: značna skarociacca ruki i nohi (mahčyma poŭnaja atrafija nižnich kaniečnaściaŭ), muskułatura hrudnoj kletki, šyi, tvaru budzie faktyčna adsutničać. Tułava stanie šyrokim i karotkim, rebry zrastucca z kaściami taza. Całkam zniknie vałasianoje pokryva (dla nas vałasy źjaŭlajucca pryrodnym ciepłaizalacyjnym materyjałam, brovy i viejki abaraniajuć ad papadańnia vilhaci, pyłu, potu. Va ŭmovach kasmičnaj biazvažkasci, na mižpłanietnym karabli nieabchodnaść u ich adpadzie.)
— Siońniašnija miedycynskija daśledavanni pakazali, što praciahłaje znachodžańnie va ŭmovach biazvažkasci pryvodzić da raźmiakčeńnia kaściej, ad adsutnasci nahruzki jany stanoviacca tonkimi, myšcy atrafirujucca. Adnak u kasmičnym karabli možna zmadelavać štučnuju hravitacyju...
— Kali karabiel skanstrujavać u vyhladzie koła z dyjamietram u sotni mietraŭ i «prymusić» jaho krucicca, to ŭnutry ŭzniknuć centrabiežnyja siły, jakija pa fizičnamu ŭździejańniu na kosna‑myšačnuju sistemu kasmanaŭta ni ŭ čym nie buduć adroznivacca ad hravitacyjnaha pryciahnieńnia Ziamli. Adnak takaja madel mižpłanietnaha karabla ŭ šmat razoŭ uskładniaje inžyniernyja rašenni mnohich vytvorčych i transpartnych pracesaŭ, pieraškadžaje praviadzieńniu pasadki «hihanckaha koła» na pavierchniu płaniety, zamarudžvaje transparciroŭku ŭnutr jaho rudy i h.d., karaciej kažučy, stvaraje sotni niazručnaściaŭ inžynierna‑techničnaha charaktaru. Dumaju, možna śćviardžać, što padobnyja kasmičnyja karabli sa štučnaj hravitacyjaj źjaviacca vielmi niachutka. Da taho ž času čałaviectva doŭhi čas budzie žyć i pracavać va ŭmovach poŭnaj biazvažkasci.
— Fizičnaja nahruzka, jak vy kazali, u ludziej kasmičnaj ery budzie źviedziena ledź nie da nula (tolki knopki naciskać), a aktyvizacyja razumovaj dziejnasci adabjecca na źniešnasci našych naščadkaŭ?
— Abaviazkova. Raźmiakčeńnie kaściej čerapa pad uździejańniem biazvažkasci pryviadzie da pavieličeńnia dyjamietra «šarapadobnaj čarapnoj karobki». Danyja antrapołahaŭ pierakanaŭča dakazvajuć fakt niaŭchilnaha pavieličeńnia abjomu i vahi mozha čałavieka (hety praces nazyvajuć cefalizacyjaj). Za 5 młn hadoŭ razvićcia čałavieka vaha našaha mozha pavialičyłasia ŭ siarednim na 900 hramaŭ. Dalejšaja evalucyja razumovych zdolnaściaŭ abaviazkova pryviadzie da jašče bolšaha pavieličeńnia pamieraŭ mozha. Kali mierkavać, što takaja tendencyja zachavajecca i kožnyja 5 młn hadoŭ mozh čałavieka budzie pavialičvać svaju vahu na 900 hramaŭ, to praz miljard hadoŭ jaho vaha pavialičycca ŭ 200 razoŭ i składzie 180 kiłahramaŭ! Hałava tady budzie ŭjaŭlać saboj šar dyjamietram 1,5 mietra. Pavieličeńniu čerapa budzie spryjać biazvažkaść i raźmiakčeńnie jaho kaściej. Pry hetym čakajecca poŭnaja atrafija šyjnaha adździeła pazvanočnika.
— Z takimi habarytami čałaviek nie zmoža žyć pad uździejańniem hravitacyi...
— ...Ciažkaja hałava razdavić unutranyja orhany tułava. Praz miljard hadoŭ našy naščadki zmohuć isnavać tolki va ŭmovach kasmičnaj biazvažkasci.
Svajo ŭździejańnie na źniešnaść čałavieka akaža i źmianieńnie racyjonu. Užyvańnie vadkaj lohkazasvajalnaj ježy pryviadzie da atrafii nižniaj častki tvaru i zuboŭ, a taksama da skaračeńnia kišečnika ŭ niekalki razoŭ. Pradukty raspadu buduć vydalacca ŭ vadkim vyhladzie z mačoj, a nieabchodnaść u pramoj kišce adpadzie. Z časam vierahodna poŭnaje zarastańnie (atrezija) anusa.
— A jakimi, pavodle vašaj teoryi, buduć uzajemaadnosiny čałavieka i kampjutara?
— Simbijoz. Na apošnim etapie svajoj evalucyi čałaviek i kampjutar stanuć adnym cełym: u mozh buduć užyŭleny viečnyja kantakty, z dapamohaj jakich ludzi atrymajuć mahčymaść zaŭsiody być na suviazi z kampjutaram. Zraščeńnie čałavieka z EVM, z adnaho boku, abmiažuje našych naščadkaŭ u svabodzie ruchu, a z inšaha — značna ŭzmacnić indyvidualny rozum. Pry hetym elektronny mozh vyjdzie na ŭzrovień rašeńnia tvorčych zadač. Mašyna atrymaje zdolnaść pracavać z infarmacyjnaj prastoraj svajho haspadara, chutka vybirać najbolš zručnyja zychodnyja madeli dla apisańnia nieabchodnaha koła źjaŭ. Na šlachu ŭzmacnieńnia efiektyŭnasci pracy čałaviek zrobić kibiernietyku častkaj svajho mozha. Tady nieabchodnaść u naciskanni knopak adpadzie — dastatkova budzie ŭ dumkach dać zahad.
— Havoračy pra budučyja pakalenni, nielha abminuć uvahaj «pałavoje pytańnie».
— Naŭrad ci pałavy sposab razmnažeńnia ŭ kasmičnuju eru istotna źmienicca. Jon prymalny i va ŭmovach biazvažkasci, i navat praciakaje bolš lohka, jak i rody. Adnak niebiaśpiečnaść doŭhaterminovaha znachodžańnia ŭ biazvažkasci ŭ tym, što moc pałavoha pryciahnieńnia (libida) budzie pastajanna słabieć, a praz peŭny čas (miljard hadoŭ) całkam zniknie.
— U čym vam bačycca pryčyna takoj sumnaj pierśpiektyvy?
— Pa‑pieršaje, viadoma, što fizična słaba razvityja ludzi majuć słabaje libida. Asteničnyja mužčyny, jak praviła, pakutujuć ad impatencyi, a žančyny časta majuć prablemy z naradžeńniem dziaciej. Hipadynamija (niedachop myšačnych ruchaŭ) na praciahu mnohich pakaleńniaŭ pryviadzie da ahulnaj fizičnaj słabasci (astenii). A jana abaviazkova «spraducyruje» pałavuju słabaść u mužčyn i niazdolnaść da dzietaradžeńnia ŭ žančyn. Doŭhaterminovaje ŭździejańnie biazvažkasci na praciahu tysiač pakaleńniaŭ pryviadzie da hipiertrafii kosnaj i myšačnaj tkanak, da fizičnaj słabasci.
Možna śćviardžać, što ludzi budučyni — heta całkam aseksualnyja, sterylnyja, biez pałavych prykmiet, adnak vysokarazvityja ŭ razumovych adnosinach arhanizmy. Pałavy akt i naradžeńnie dziaciej buduć dla ich niemahčymymi.
— Atrymlivajecca, što doŭhaje pražyvańnie va ŭmovach kasmičnaj biazvažkasci pryviadzie da bijałahičnaha vymirańnia čałaviectva pa pryčynie adsutnasci fizičnych sił, nieabchodnych dla pracesu razmnažeńnia?
— Tatalnaja miastenija (strata myšačnaj siły) čałavieka kasmičnaj ery — adna z pryčyn.
— Jość i inšyja?
— Tak. Viadoma, što mocnaje razumovaje pieranapružvańnie, kancentracyja na tvorčasci pryvodziać da padaŭleńnia pałavoha pryciahnieńnia. Našy naščadki buduć vyrašać navukova‑techničnyja prablemy ŭ miljardy razoŭ bolš składanyja, čym siońniašnija hłabalnyja prablemy. Razumovaje napružańnie ŭ ich budzie ŭ dziesiatki razoŭ bolšym, čym u sučasnych bujnych vučonych. Pastajannaja błakiroŭka centra pałavoha pryciahnieńnia ŭ mozhu praz miljony hadoŭ pryviadzie da zhasańnia libida.
— Vy praročycie čałaviectvu vymirańnie?
— Mahčyma, vydatnyja pośpiechi hienietyki praz miljony hadoŭ daduć mahčymaść štučnaha sintezu mužčynskaj i žanočaj DNK z zahadzia zapłanavanymi ŭłascivaściami budučaha darosłaha arhanizma. Vykarystańnie mietadu sintetyčnaj «vytvorčasci» dapamoža čałaviectvu značna padoŭžyć isnavańnie svajoj cyvilizacyi.
Adznaču jašče adzin važny momant. Ustanoŭlena, što naradžeńnie dziaciej ad baćkoŭ‑svajakoŭ niebiaśpiečna dla patomstva. Šluby pamiž svajakami amal zaŭsiody vyklikajuć hienietyčnyja chvaroby, psichičnyja adchilenni, parušenni abmienu rečyvaŭ i h.d. Pry zasialenni płaniety adnoj siamjoj, pry doŭhim pieralocie z adnoj hałaktyki ŭ inšuju na kasmičnym karabli mohuć uzniknuć šmatlikija svajackija šlubnyja sajuzy. Moža być, u budučyni hienietyka navučycca vypraŭlać niepažadanyja hienietyčnyja prajavy i takija šluby stanuć mahčymymi? Tym nie mienš, ź ciaham času dla našych naščadkaŭ, abmiežavanych prastoraj kasmičnaha karabla, hetaja prablema paŭstanie vielmi vostra.
Kamientary