BIBLIJATEKA

 BIBLIJATEKA

Piatro Mašeraŭ žyvie ŭ Maskvie

Unuku pieršaha sakratara KPB admysłova pakinuli proźvišča dzieda. Siońniašni P.Mašeraŭ pracuje ŭ rasiejskim ministerstvie zamiežnych spravaŭ. Jon — syn małodšaj dački partyjnaha kiraŭnika BSSR Aleny, jakaja daŭno pasialiłasia ŭ Maskvie.

Ab hetym možna daviedacca z knihi «Sieḿja Mašierovych», prezentacyja jakoj adbyłasia 13 lutaha ŭ Horadni. Jaje aŭtarka Volha Prońka — rodnaja siastra Mašerava. Jana haradzienka, vykładała kaliści ŭ medinstytucie. Napisać uspaminy jaje prymusili dźvie pryčyny. Pa-pieršaje, jaje nie zadavalniali knihi inšych aŭtaraŭ pra brata, u jakich časam chapała błytaniny. Pa-druhoje, nichto nie pisaŭ ab viaskovym žyćci siamji Mašeravych, ab umovach, u jakich hadavaŭsia Piecia.

Vydańniem knihi apiekavalisia abłasnyja ŭłady. Pieršym jaje čytaŭ kiraŭnik spravaŭ abłvykankamu Sidorčyk, druhim čytačom byŭ načalnik upraŭleńnia hramadzka-palityčnaj infarmacyi Amielka. U knizie jość pryśviačeńnie niabožčyku A.Dubku za jahonuju dapamohu. Bolšuju častku 3-tysiačnaha nakładu biaspłatna razasłali ŭ školnyja i klubnyja biblijateki. Chaj, maŭlaŭ, viedajuć, jak uźnik «naš nacyjanalny hieroj, jak vyjšaŭ ź viaskovaj hłuchmieni», bo heta ž «nia prosta źjaŭleńnie Chrysta narodu».

Uspaminali ab kiraŭniku BSSR razam ciapierašnija sakratary KPB i PKB. Ab tym, jak niabožčyk lubiŭ prylatać ź Biełavieskaj puščy na viertalocie, zirnuć, jak raście zbažyna. Maŭlaŭ, u Bierastavickim rajonie siońnia jość «paletak Mašerava». Adzin z sakrataroŭ navat mieŭ źmiastoŭnuju hutarku ab niabožčyku «ŭ Anhlii, u biblijatecy imia Lenina».

Prezentacyja adbyvałasia ŭ abłasnoj biblijatecy imia akademika Karskaha. Halantny partsakratar zrabiŭ biblijatekarkam kampliment za naležnaść da «samaj pryhožaj pałovy čałaviectva», supakoiŭšy pry hetym, što «ačarnieńnie partyi — časovaja źjava» i što my ŭsio adno pryjdziem da kamunizmu...

Aŭtarka havaryła pra brata zbolšaha štampami, jakich taksama šmat na 291 staroncy knihi. Ale možna znajści i žyvyja źviestki. Maci — Darja Piatroŭna — nikoli nie žahnałasia, a paśla 1920 h. baćki pierastali chadzić u carkvu. Praŭda, da 30-ch adznačali ŭsie asnoŭnyja carkoŭnyja śviaty, a potym pačali — savieckija. Abrazoŭ u domie nie było, zaznačaje aŭtarka. A jana z małodšaj siastroj užo byli niachryščanyja. Usiaho dziaciej było piaciora. Baćka nia piŭ, nie kuryŭ i nia łajaŭsia. Maci lubiła śpiavać, asabliva «Karabiejniki» i «Ściep da ściep kruhom».

Dla kantrastu apaviadajecca ab siamji baćkavaha brata Michaiła, u jakoj jeli «zialonuju kapustu i bulbu ŭ mundzirach» i dzie ŭsio było «cieraź pień-kałodu, usio hniło, absypałasia, prapadała». A siamji Mirona, treba dumać, zajzdrościli. Adnojčy chtości razrabavaŭ kufar z pasaham. Inšym razam skrali šviejnuju mašynu «Zynhier».

Dzieci adbyvali radoŭku. Staroha lesu, jaki nazyvaŭsia «Kamitet», nie lubili, mała tam było travy. Lepšym byŭ małady — «Lada». U siamji byŭ sabačka Bukiet.

Aŭtarcy zapomniŭsia zimovy vypadak. Piatrok viartaŭsia sa škoły pa race. Susiedzki chłopčyk ź mianuškaj «Babulka» abazvaŭ jaho kiepskim słovam. Tady «Piotra jaho razuŭ, zakinuŭ valonki na vysoki bierah i pajšoŭ».

U 30-m u vioscy Šyrki, dzie było 22 chaty, pačali stvarać kałhas. Mašeravym daviałosia ŭsio svajo addać — ziamlu, płuh, sachu, baranu, vazok, siačkarniu, arfu. Zastałasia adno karova Paciecha. Davoli symbalična. U pieršuju ž zimu statak «abahulenych karovaŭ» i ŭsie kałhasnyja koni zhinuli praź niastaču kormu, choć raniej siena zaŭždy chapała. Za pracadni ničoha nie płacili. Usio raskradałasia, žyć rabiłasia horš i horš. Na aharodach zabaraniali siejać žyta i jačmień. Sienakosu nie davali, sałomy z kałhasu — taksama. Navat kali chto sam nakosić siena ŭ lesie abo na bałocie i pryniasie na plačach – usio adno zabirali ŭ kałhas.

Nie zvažajučy ni na što, Mašeravy rabili ŭ kałhasie: «pracadzion u siamji było šmat, ale ich nie apłočvali». U 1931—33 h. jeli curu — sup z vady, chleba j cybuli. Ratavała rańniaja harodnina i bob. Piecia chadziŭ u škołu — pa 16 km u dzień, a «ŭ kišeniu braŭ pražany bob». Adnak aŭtarka nia stavić pad sumnieŭ kałhasnaj systemy. Maŭlaŭ, u ich paprostu byŭ pjanica-staršynia, prysłany z horadu, tamu ŭsio było kiepska i ludzi hibieli. A voś u susiednim kałhasie kiravaŭ tutejšy mužyk, i žytka była sytnaja...

Hałavu siamji, Mirona Mašerava, u śniežni 1937-ha aryštavali, a praz try miesiacy jon pamior u źniavoleńni ad serca. Va ŭsiakim razie, tak paviedamili siamiejnikam. Praŭda, paviedamili tolki paśla vajny.

Siarhiej Maksimovič

V.Prońko, «Sieḿja Mašierovych», bijahrafičnaja apovieść, vydańnie abłasnoj drukarni, Horadnia, 2000.

Novyja knihi, dasłanyja ŭ redakcyju

Histaryčny almanach: Navuk., hist. i krajazn. časapis. № 1 (3), 2000 h. – Horadnia, 2000. – 188 s. – Nakład 200 as.

Novy histaryčny časapis vychodzić u Horadni pad redakcyjaj Alesia Kraŭceviča. Siarod materyjałaŭ hetaha numaru: A.Kištymaŭ daśleduje ekanamičnyja padvaliny biełaruskaje dziaržaŭnaści pač. XX st., S.Tokć vyvučaje biełaruski nacyjanalny ruch 1920-ch praz dakumenty polskaje palicyi, A.Kraŭcevič razhladaje «biełarusacentryčnuju» kancepcyju pachodžańnia Vialikaha Kniastva Litoŭskaha ŭ artykule «Pa śladoch Mikoły Jermałoviča».

Prystań vaŭkałakaŭ: Čaradziejnyja kazki: Dla dašk. i mał. šk. vieku / Układ. A.Hurski, Mastak U.Savič. – Miensk: Junactva, 2000. – 349 s.: ił. – Nakład 4000 as. ISBN 985-05-0325-4

Kniha maje vialiki farmat, azdoblenaja mnostvam malunkaŭ mastaka Ŭ.Saviča. Heta, badaj, najlepšy zbor čaradziejnych kazak dla dziaciej. Kaštuje 2,6 t.r.

I.Šamiakin. Pošuki prytułku: Apovieści: Dla st. šk. vieku / Mast. U.Aniśka. – Miensk: Junactva, 2001. – 350 s. – Nakład 3000 as. ISBN 985-05-0430-7

Nia tolki lubcom tvorčaści adnaho z apošnich «zubroŭ» biełaruskaje savieckaje litaratury budzie cikavaja aŭtabijahrafičnaja apovieść Ivana Šamiakina «Słaŭsia, Maryja!»

I.Šamiakin. Serca na dałoni: Raman. – Miensk: Mastackaja litaratura, 2001. – 414 s. – (Bieł. proza XX st.) – Nakład 4200 as. ISBN 985-02-0367-6

Adzin z najlepšych ramanaŭ I.Šamiakina pradajecca ŭ kniharniach usiaho za 750 r. – heta hustoŭna azdoblenaja kniha z seryi «Biełaruskaja proza XX st.»

Chronika niesostojavšiehosia vriemieni: Diesiať let v zierkale «Biełorusskoho rynka». – Miensk: UP «Technaprynt», 2001. – 336 s.: ił. – Nakład 2000 as. ISBN 985-6373-81-6

Heta zbornik analityčnych artykułaŭ ab prablemach sacyjalna-ekanamičnaha raźvićcia Biełarusi ŭ 1991—2000 h., składzieny na padstavie bahataha faktalahičnaha materyjału j dziesiacihadovaha manitorynhu padziejaŭ, fiksavanych žurnalistami «Biełorusskoho rynka». Aŭtary sprabujuć daśledavać admietnyja rysy stanaŭleńnia biełaruskaje dziaržaŭnaści praz adlustravańnie roznych aspektaŭ žyćcia kraju za apošnija dziesiać hod.

Ch.Niuńka. Maje ŭspaminy. – Vilnia: Vyd-va «Jusida», 2000. – Nakład 300 as. ISBN 9955-9337-1-2

Chviedar Niuńka, staršynia Tavarystva biełaruskaje kultury ŭ Litvie, u knizie ŭspaminaŭ raskazvaje pra pamiatnyja imhnieńni minułaha stahodździa.

Viktar Muchin