Palaki chočuć, kab chleb nie ŭradziŭ

pieravytvorčaść

Palaki chočuć, kab chleb nie ŭradziŭ

Da šerahu hučnych vystupaŭ “Samaabarony” Andžeja Lepera, jakoha časta paraŭnoŭvajuć z Łukašenkam, dałučyłasia vysypańnie impartnaha zbožža z vahonaŭ prosta na rejki.

Na pačatku červienia na adnoj z čyhunačnych stancyj Varšavy hrupa deputataŭ polskaha Sojmu z partyi “Samaabarona” na čale ź Leperam zablakavała tavarniak, što vioz ź Niamieččyny 50 tonaŭ zbožža. Prosta pierad telekamerami pan Andžej patłumačyŭ, što “impartavać chleb napiaredadni žniva, kali polskija elevatary pierapoŭnienyja, — złačynstva”.

Akcyja “Samaabarony” była zadumanaja hetaj krajnie levaj partyjaj jak preludyja da parlamenckich debataŭ pra sytuacyju ŭ sielskaj haspadarcy Polščy, što musili adbycca nazaŭtra. “My zasyplem Sojm zbožžam, jakoje nia možam pradać, a kali nas nie dapuściać da Sojmu — dyk jakoje-niebudź ažyŭlenaje varšaŭskaje skryžavańnie. Hruzaviki ŭžo vyjechali”, — pałochaŭ jon.

“Takoj ciažkoj sytuacyi ŭ nas jašče nie było za apošnija 12 hod. Kryzys va ŭsich halinach sielskahaspadarčaj vytvorčaści”, — hetak vice-premjer, ministar sielskaj haspadarki i lider pamiarkoŭnaje Polskaje sialanskaje partyi Jarasłaŭ Kalinoŭski pačaŭ svoj vystup u Sojmie. Asabliva napružanaje stanovišča ŭtvaryłasia na rynku zbožžavych. Ciapier u polskich śvirnach zalažalisia 3—4 młn. tonaŭ letašniaha zbožža, jakija niama kamu pradać. (Dla paraŭnańnia, cełaja Biełaruś štohod źbiraje 6—7 młn.) Sytuacyja ŭskładniajecca tym, što, pavodle handlovaj damovy, padpisanaj byłym ministram sielskaj haspadarki, z 1 lipienia hetaha hodu Polšča abaviazałasia impartavać z krainaŭ Eŭraźviazu 480 tys. tonaŭ zbožža biazmytna, što robić jaho značna tańniejšym za miascovaje. Nievykanańnie damovy z EZ moža mieć niespryjalnyja dla krainy vyniki. Za zhodu na impart biaspošlinnaha zbožža z Eŭraźviazu palaki atrymali prava na takich samych umovach ekspartavać tudy harodninu, jahady, kaninu i hryby. I ŭ vypadku admovy Polšča bolš straciła b na eksparcie, čym aščadziła b na abmiežavańni impartu.

Dziaržava pad ciskam sialanskich partyj i fermerskich prafsajuzaŭ zakuplaje ŭ haspadaroŭ zbožža pa zavyšanych cenach, a potym nia maje kamu jaho pradać, bo pakupniki addajuć pieravahu tańniejšamu i nia mienš jakasnamu tavaru z-za miažy. Tydniovik “Polityka” piša, što letaś, kali lišak zbožžavych skłaŭ 2,5 młn. tonaŭ, uradavaje Ahienctva sielskahaspadarčaha rynku płaciła za tonu zbožža 600 złotych (kala 150 dalaraŭ), tady jak na rynkach EZ jana kaštavała 110 dalaraŭ. “Ničoha dziŭnaha, što ŭ krainu zavieźli 2 młn. z hakam tonaŭ pšanicy. Nia tolki pa lhotnych ci nulavych mytnych taryfach, ale i kantrabandaj”, — paviedamlaje “Polityka”.

Z-za zavyšanych cenaŭ na chleb u Polščy daražeje j inšaja sielhaspradukcyja. Składy łomiacca nia tolki ad zbožža, ale j ad jałavičyny, śvininy, ptuški, cukru. Karaciej, VUP i da VUPu!

Pryčyny hetaj sytuacyi ŭ sielskaj haspadarcy pradstaŭniki roznych palityčnych siłaŭ bačać pa-roznamu. Kaalicyja levych partyjaŭ, baroniačy svoj urad, usiu vinu składaje na papiarednikaŭ-pravych i asabista na byłoha sielhaśministra Artura Bałazsa, jaki padpisaŭ z EZ damovu pra biazmytny impart zbožža. Dastajecca i kiraŭniku Nacbanku Lešaku Balcaroviču za jahony manetaryzm i “mocny złoty”. Apazycyja — pravyja i centrysty — vinavaciać levy ŭrad i asabista Kalinoŭskaha za ichnuju marudlivaść i niekampetentnaść.

Jarasłaŭ Kalinoŭski prapanavaŭ taki plan vyratavańnia ajčynnaj sielskaj haspadarki: adkłaści impart eŭrapiejskaha zbožža, dać uradavyja harantyi firmam, jakija na zamovu dziaržaŭnaha Ahienctva sielskahaspadarčaha rynku buduć skuplać zbožžavyja ŭ polskich fermeraŭ. Ministerski plan praduhledžvaje i ŭradavuju dapamohu ajčynnym vytvorcam i eksparcioram miasa dy cukru. Ahienctva miełasia ŭziać dadatkovy kredyt — 370 młn. złotych (kala 90 młn. dalaraŭ). Hetyja hrošy mohuć źmianić sytuacyju, kab nie pryjšłosia adterminoŭvać biaspošlinny impart zbožža.

Reakcyja Bruselu na spravu dosyć ćviordaja. Pavodle słovaŭ eŭraźviazaŭskaha kamisara pa pytańniach pašyreńnia Hiuntera Ferchojhiena, “hetuju prablemu naŭrad ci možna vyrašyć šlacham nakładańnia embarha na impart z EZ. Prablema lišku zbožža ŭ Polščy — heta vynik niapravilnaj sielskahaspadarčaj palityki apošnich hod — štučnaha zavyšeńnia zakupnych cenaŭ”.

“Prablema vioski” ŭ Polščy źviazanaja i z zaplanavanymi na vosień vybarami ŭ orhany miascovaha samakiravańnia. Papularnaść siarod sialanaŭ radykalnaj partyi “Samaabarona” chutka raście. A taja padmacoŭvaje jaje roznymi efektnymi pijaraŭskimi akcyjami. Kali “Samaabarona” raptam vyjhraje, urad nia budzie ŭžo pačuvacca tak kamfortna, jak ad letašniaj pieramohi na parlamenckich vybarach da pačatku sioletniaha žniva. Ciapier usio budzie zaležać ad uradžaju.

Pavał Burdyka