Bulba-fry i čypsy vyklikajuć rak

zdaroŭje

Bulba-fry i čypsy vyklikajuć rak

Švedzkija navukoŭcy vyjavili, što ŭ bulbie-fry, čypsach i chrustkim piečyvie ŭtrymlivajecca akrylamid — rečyva, jakoje spryjaje raźvićciu raku. Niadaŭna vyniki hetych daśledavańniaŭ paćvierdzili eksperty Suśvietnaj arhanizacyi achovy zdaroŭja (SAAZ).

Akrylamid — heta tradycyjnaja nazva dvuchvalentnaha prapenamidu, chimičnaha złučeńnia z formułaj CH2-CH-CONH2. Jon časta vykarystoŭvajecca dla abiezzaražvańnia pitnoj vady — ablahčaje jaje filtracyju. Adnak z pryčyny patencyjnaj taksyčnaści jaho nieabchodna całkam vydalać, pierš čym vada trapić u vodapravod. U pramysłovaści z dapamohaj akrylamidu robiać farbavalniki, syntetyčnyja materyjały i tkaniny, papieru, a taksama ačyščajuć metalovyja rudy. Jaho damiešvajuć u specyjalnyja marki betonu, što vykarystoŭvajucca pry budaŭnictvie płacinaŭ i tunelaŭ.

Daŭno było viadoma, što akrylamid vyklikaje ŭ žyvioł puchliny stravavalnaha traktu, škodzić ich nervovaj systemie. Amerykanskaje Ahienctva achovy navakolnaha asiarodździa (EPA) papiaredžvaje, što karotkaterminovaje ŭździejańnie nievialikich dozaŭ akrylamidu na čałavieka taksama razburaje nervovuju systemu, vyklikaje ahulnaje asłableńnie arhanizmu i stratu kaardynacyi ruchu ŭ nahach. Kali ž arhanizm mocna atručany akrylamidam, moža dajści navat da poŭnaha paraliču i rakavych uskładnieńniaŭ.

Adzin z vytvorcaŭ akrylamidu papiaredžvaje, što hetaje złučeńnie niebiaśpiečnaje dla zdaroŭja navat pry ŭdychańni i dotyku. “Akrylamid škodzić nervovaj systemie, a taksama repradukcyjnym orhanam. Jon moža vyklikać defekty płodu, rak, razdražnieńnie skury i ślizistych abałonak”, — čytajem na internet-staroncy hetaha vytvorcy.

Bieručy ŭsio heta pad uvahu, SAAZ ustalavała mižnarodnyja normy ŭtrymańnia akrylamidu ŭ pitnoj vadzie. Ale, jak ćvierdziać švedzkija navukoŭcy, zvyčajny pačak čypsaŭ moža ŭtrymlivać u 500 razoŭ bolš hetaha chimičnaha rečyva, čym dapuskajuć normy SAAZ. Vielizarnaja kolkaść akrylamidu — u bulbie-fry, chrustkich mučnych vyrabach, niekatorych hatunkach chleba dy inšych praduktach, jakija smažacca ci piakucca pry vysokaj temperatury i ŭtrymlivajuć šmat vuhlavodaŭ (bulba, rys). Dahetul nichto z vučonych nia viedaje, jakim čynam puchlinaŭtvaralnaje chimičnaje złučeńnie traplaje ŭ hetyja pradukty ci ŭ vyniku jakoj reakcyi źjaŭlajecca padčas smažańnia.

Apynuŭšysia ŭ pryrodnym asiarodździ, akrylamid pačynaje raskładacca. Za niekalki dzion jaho źniščajuć bakteryi, što žyvuć u hlebie. Horš, kali rečyva traplaje ŭ vadajomy: tady jano patrochu nazapašvajecca ŭ arhanizmach rybaŭ.

Pavał Burdyka pavodle Reuters