U Biełarusi poŭnaja nieadčuvalnaść na intehracyjnyja pracesy.Uhodu prezydentaŭ Biełarusi, Ukrainy, Rasiei i Kazachstanu ab stvareńni Adzinaj ekanamičnaj prastory (AEP) niekatoryja paśpiašalisia paraŭnać ź jałcinskimi pahadnieńniami 1945 h., što padzialili Eŭropu na savieckuju i zachodniuju zony ŭpłyvu. Pradstaŭniki Eŭraźviazu i ZŠA adkryta vykazvali zaniepakojenaść. U Bruseli i Vašynhtonie Jałcinskija pahadnieńni'2003 razhladali jak surjoznuju sprobu Rasiei adnavić pole pryciahnieńnia krainaŭ byłoha Savieckaha Sajuzu. Na dumku kamisara EZ pa spravie pašyreńnia Hiuntera Ferchohiena, uvachod krainy ŭ adzinuju ekanamičnuju prastoru ŭ Eŭrazii pierakreślivaje mahčymaść dałučeńnia da analahičnaje zachodnieeŭrapiejskaje. Hazeta «Wall Street Journal» zaścierahała Maskvu ad pašyreńnia svajho ŭpłyvu na Ŭkrainu dy Biełaruś.
Adnak prezydent Biełarusi, jaki, prynamsi, na słovach — vialiki prychilnik abjadnańnia dziaržavaŭ byłoha SSSR, byŭ jaŭna rasčaravany i razdražniony vynikami spatkańnia. Na zaklučnaj pres-kanferencyi navat harkaŭsia z haspadarom — Leanidam Kučmam.
Kali dajšła sprava da padpisańnia dakumentu, pieršym, pavodle pratakołu, jaho ŭziaŭ u ruki mienavita Alaksandar Łukašenka, ale podpisu nie pastaviŭ — pieradaŭ Nazarbajevu. «Davajcie pačniom sa starejšych», — skazaŭ kiraŭnik Biełarusi. U vyniku A.Łukašenka padpisaŭ pahadnieńnie apošnim, papiarednie pahartaŭšy dakumenty, nibyta majučy zaściarohu, što ich mohuć padmianić. Kučma nie ŭstrymaŭsia, kab nie začapić biełaruskaha kalehu: pacikaviŭsia, čamu jon usich krytykuje. Łukašenka adkazaŭ, što nikoha jon nie krytykuje, i pastaviŭ svoj podpis.
Ale Kučma praciahvaŭ žartavać. «Mnohija palityki, jakija tak apantana vystupajuć suprać dakumentaŭ, navat ich nie čytali, — skazaŭ ukrainski prezydent. — Ale samaje cikavaje kryjecca ŭ tym, što hetyja palityki pryjeduć u Maskvu i buduć prasić padtrymki na čarhovych vybarach». Łukašenka adreahavaŭ imhnienna, nahadaŭšy Kučmu pra jaho prablemy: «U nas jość dziejny prezydent Ukrainy, i spadziajusia, što jašče doŭha budzie».
Ź vialikim rypam prajšoŭ prajekt stvareńnia «nadnacyjanalnaha orhanu», što musić kiravać AEP. U vyniku ŭ dakumencie źjaviŭsia orhan «rehulavalny». Praŭda, jamu ŭsio ž pieradajecca častka paŭnamoctvaŭ krainaŭ-padpisantak i rašeńni jaho abaviazkovyja dla vykanańnia. Ukrainski bok pierastrachavaŭsia — abaviazkovyja, kali nie supiarečać Kanstytucyi. Biełaruski bok u asobie A.Łukašenki vykazaŭ skieptycyzm nakont taho, što pahadnieńnie, paśla ŭniesienych udakładnieńniaŭ i ahavorak, budzie pracavać. «Biełaruś budzie štości pradprymać u ramkach AEP tolki paśla taho, jak heta zrobiać astatnija ŭdzielniki», — skazaŭ Łukašenka.
Ukraina pieražyła napiaredadni padpisańnia taki sabie palityčny momant iściny. Prapanova padpisać dakumenty ab stvareńni AEP u ichnym pieršapačatkovym varyjancie sutyknułasia z takimi pratestami apazycyi, dyplamataŭ, bolšaj častki ministraŭ, a taksama eŭrapiejskich i amerykanskich partneraŭ Ukrainy, što Kučma i Janukovič musili adkarektavać svaju pazycyju i kančatkovy tekst pahadnieńnia.
U Biełarusi ž pahadnieńnia, zdajecca, surjozna nie čytaŭ nichto. U sytuacyi, kali Biełaruś užo ŭtvaryła supolny rynak z Rasiejaj, mytny sajuz z Rasiejaj i centralnaazijackimi krainami, dałučeńnie ci niedałučeńnie da AEP mała što mianiajuć u zamiežnapalityčnaj aryjentacyi krainy. Zvykłasia ź ciapierašnim stanam i demakratyčnaja apazycyja, jakaja apošnim časam naładžvaje plonnyja kantakty z Maskvoj. Da taho ž, u jaje zaŭždy pad sałomaj schavany apošni arhument: usie pahadnieńni, jakija padpisvaje niedemakratyčny režym, nia majuć jurydyčnaj siły. Tym nia mienš, škada, što našy ekanamisty i palityki nia majuć mahčymaści publična abmiarkoŭvać doŭhaterminovyja zyski i škody ad takich pahadnieńniaŭ dla nacyjanalnych intaresaŭ Biełarusi.
Aleh Tačony, Mikoła Buhaj
Kamientary