Niezarehistravanyja kaalicyi praciahvajuć vyśviatlać adnosiny pamiž saboj — dzie j kaho treba vyłučać, kaho padtrymlivać, BT pradaŭžaje palivać usiu apazycyju brudam. Usio heta možna było b nazvać domam varjataŭ, kali jano b nia stałasia zvykłaj rucinaj.
Biełaruski referendum byŭ abvieščany, jak viadoma, na druhi dzień žałoby ŭ Rasiei. A na 9-y dzień paśla kryvavaj trahiedyi ŭ Biesłanie, 11 vieraśnia (!) u Miensku adbyłosia śviata horadu. Adnyja ŭbačyli ŭ hetym tonki psychalahičny raźlik, druhija — hruby palityčny vyklik. Šmat uvahi nadavałasia toj akaličnaści, što biełaruskija ŭłady pajšli na padman, kali sklikali ludziej na Kastryčnickuju płošču ŭ Miensku nibyta na mitynh salidarnaści z achviarami teraktu ŭ Rasiei, a pakazali im vystup Łukašenki, tym samym stvaryŭšy iluziju cikavaści narodnych masaŭ da referendumu.
Šmat uvahi nadavałasia j tamu, jak buduć uspryniaty padobnyja manipulacyi ŭ Kramli dy ŭ Vašynhtonie. Adnym słovam, reakcyja niezaležnaj presy była zvyčajnaj u takich vypadkach. (Havaryć ab reakcyi aficyjnaj presy ŭvohule niama sensu.) Cikavaść žurnalistaŭ vyklikaŭ nia stolki sam fakt abviaščeńnia referendumu (jakoha nibyta ŭsie daŭno čakali), kolki spadarožnyja akaličnaści. Naprykład, abvieścić ci nie abvieścić Eŭrapiejski Źviaz sankcyi suprać vyšejšaha kiraŭnictva Biełarusi? I jakimi mohuć być hetyja sankcyi? Inšymi słovami, apazycyju, a razam ź joj i presu, sam fakt abviaščeńnia referendumu pakinuŭ amal abyjakavaj. Hetaha kroku Łukašenki, vidać, tak daŭno čakali (prynamsi, ab hetym zajaŭlała apazycyja), što, kali jon staŭsia faktam, jamu nie nadali naležnaj uvahi.
Praŭda, sama farmuloŭka ŭsienarodnaha apytańnia: «Ci nie piarečycie Vy suprać udziełu Alaksandra Łukašenki ŭ prezydenckich vybarach?» — dała padstavy dla sarkazmu («tak, nie piareču» — «nie, nie piareču»). A voś toj fakt, što prezydent parušyŭ pryniatuju ź jahonaj ža inicyjatyvy Kanstytucyju, vyklikaŭ zusim mlavyja emocyi. Urešcie, nia pieršy — treci raz zapar, pačynajučy z 1995 h., nad Asnoŭnym zakonam Biełarusi ŭčyniajuć ekzekucyju. I treci raz zapar hramadzkaść — nia budziem uskładać usiu adkaznaść tolki na palityčnuju apazycyju — zadajecca rytaryčnym pytańniem: chto nam dapamoža?
Niadaŭna adzin rasiejski navukoviec-uschodaznaviec u interviju «Novoj hazietie» paraŭnaŭ svajo hramadztva z debilnym chłopčykam, jaki ŭvieś čas paŭtaraje «U popa była sobaka…», nie zaŭvažajučy zahannaha, u hetym «vieršy» zakładzienaha. Paraŭnańnie padajecca słušnym nia tolki ŭ dačynieńni da rasiejskaha hramadztva. Ajčynnaja apazycyja, a razam ź joj i «prahresiŭnaja hramadzkaść», rehularna traplaje na vudu ŭłady, jakaja prapanuje zhulać ź joj u šachmaty (h.zn. paŭdzielničać u vybarach), a potym bje šachmatnaj doškaj (ukazam) pa hałovach «hrasmajstraŭ». U kožnaha šachmatysta, nia kažučy pra hrasmajstra, pavinna być u hałavie stratehija hulni. U našym vypadku hetaha, na žal, nie nazirajecca.
Kali palityčnyja partyi — ad siabroŭ kaalicyi «5+» da «Narodnaj Hramady» Statkieviča — prymali rašeńnie ŭdzielničać u sioletnich parlamenckich vybarach, jany, vidać, zusim nia ŭličvali mahčymaści referendumu, choć uvieś čas hołasna havaryli ab takoj pahrozie. Bo ŭdzieł apazycyi ŭ vybarach, jakija adbuducca paralelna z referendumam, aŭtamatyčna nadaje jamu vyhlad lehitymnaści. Apazycyja tym samym traplaje, miakka kažučy, u dvuchsensoŭnaje stanovišča.
Poŭnaściu hety artykuł možna pračytać u papiarovaj i pdf-versii "Našaj Nivy"
Vital Taras

Kamientary