Treba addać naležnaje kiraŭniku dziaržavy. U adroźnieńnie ad papiarednich referendumaŭ, jamu chapiła sumleńnia nie spałučać z centralnym pytańniem roznaha chłudu. 10 hadoŭ i jamu nie prajšli biez navuki, i jon vyras razam z usioj nacyjaj.17 kastryčnika my staniem śviedkami, a niechta navat i ŭdzielnikam redkaha momantu ŭ palitycy.
Apazycyja, abviaściŭšy ab akcyi 18 kastryčnika, pakazvaje: jana hatovaja toj momant złavić, jana nie abmiažoŭvajecca łamańniem hałavy, jak by pryznać referendum niezakonnym.
Ja ŭsiudy havaru pa-biełarusku, i časta ludzi rady razhavarycca na movie. Prosta tamu, što takuju mahčymaść u stalicy jany majuć niačasta.
Na nastupny dzień pa vystupie prezydenta mnie daviałosia zavitać u palikliniku pa daviedku dla naviedvańnia basejnu — paśla pieraabrańnia ŭ PEN-centry źjaviłasia trochi volnaha času. I pakul mianie zapisvali ŭ čatyry rehistry, zaviazałasia razmova pra abvieščany plebiscyt.
Siastryčka: «Što moh, toje zrabiŭ, ciapier chaj by j druhomu daŭ».
Doktar: «Hety raz jon pavinien trymacca žalezna. Kali jon prajhraje ciapier, dyk, badaj, i ŭłady nie zachavaje. Tut usio kankretna. Heta nie 1996-y i nie 1999-y».
Siastryčka: «Pra jaki vy projhryš havorycie? Napišuć jamu znoŭ 70%! Navat 53 nie napišaš — zaśmiajuć, nichto nie pavieryć».
Doktar: «Napisać nie pamoža. Ludzi ž buduć viedać».
Darečy, z daviedkaj mianie čakaŭ siurpryz. Za šmatočak papiery z kanhienijalnym štampam «Ahledžany na pedykuloz» — ciapier treba płacić. Takaja voś biaspłatnaja medycyna i kłopat pra fizkulturu. U čarhovy raz zhadaŭ klasyka: i jak ni klaŭ ja hetu pjaŭku, a musiŭ dać rubiel za spraŭku. Nazvać pjaŭku pa proźviščy nie mahu, bo zasudziać, dy vy i tak viedajecie, kaho ja maju na ŭvazie.
Voś što dumajuć pra abvieščany referendum ludzi.
Prapanavanaja źmiena ŭ Kanstytucyju ŭskładniaje mechanizm demakratyčnaha abnaŭleńnia ŭłady — jakomu biełarusy abaviazany pazytyŭnym pieramienam 90-ch, vychadam z ekanamičnaha kryzysu, nizkaj karupcyjaj. Tamu jana nieprymalnaja, i «NN» nie chavaje svajho admoŭnaha staŭleńnia da jaje.
Sam fakt referendumu vyjaŭlaje słabaść režymu. Zamieny Łukašenku niama, bieź jaho režym nia zdolny funkcyjanavać. Ułasna, niama systemy, jość režym. Pryčym jakaja psychičnaja nahruzka na čałavieka! Vyjhraje Łukašenka ŭ kastryčniku — jamu pryjdziecca dakazvać toje samaje ŭ 2006 h., tolki jašče j suprać realnaj alternatyvy.
Jak Łukašenka ni ciahnuŭ, a taki musiŭ, lichamankava chapajučysia za nahodu teraktaŭ u Rasiei, abviaścić referendum u sytuacyi, kali jon razhromna prajhraje ŭ rozumach vybarcaŭ. Pavodle źviestak sacyjolahaŭ, bolšaść hramadzianaŭ majuć namier adkazać «nie» abo praihnaravać referendum.
U vypadku projhryšu Łukašenku niadoŭha zastaniecca ciešycca novym «Boinham». Ni Zachad, ni Ŭschod, ni novaabrany parlament na ratunak nie pabiahuć.
A kali vybarcaŭ hvałtam zmusiać abo prosta zapišuć u pratakołach ad bałdy 70%? Nikoha heta nie padmanie. Nie byli b my biełarusami, kali praź dzień pra ŭsie falšerstvy nia stała viadoma ad samich siabroŭ kamisij i milicyjantaŭ.
Ułada lehitymizujecca dvajaka — lehitymnaściu jurydyčnaj, adpaviednaściu litary zakonu i lehitymnaściu ŭ rozumach ludziej, adpaviednaściu pryniatym ujaŭleńniam pra spraviadlivaść i zakonnaść ułady. Apazycyja nadta zvažała na pieršuju, ale chto, kali nia sam Łukašenka, dakazaŭ, što hałoŭnaje — druhoje?
Kali 18 kastryčnika nacyja zrazumieje padman, Łukašenku pryjdziecca kruta. Lubaja niečakanaść moža źmianić sytuacyju.
Akademik Vajtovič pryznajecca ŭ «Arche» — heta budzie nadrukavana ŭ čarhovym numary, — što hałasavaŭ u 2001 h. suprać Łukašenki. Takich Vajtovičaŭ na viaršyni ŭłady mnoha. Heta Čyhir u 1996-m pajšoŭ u adstaŭku ŭ znak pratestu. Inšy zmoža i ćviordaść prajavić, zastaŭšysia na pasadzie. Karaciej, ideja «Chaj by druhomu daŭ» moža znajści niečakanych prychilnikaŭ.
Łukašenka punktualna vykonvaje napracoŭki palittechnolahaŭ. I pytańnie zamaskavaŭ, i rytoryku padfarbavaŭ. Apazycyja zahnana ŭ padpolle i vybarcu nie znajomaja. Nibyta apazycyjnyja vydańni prapahandujuć niavierje ŭ apazycyju. Dziaržaŭnyja ŚMI paśpiachova viarnulisia na ŭzrovień 1973 hodu. Prezydentu niama na što skardzicca. Ad hetaha kampanii nie staje intryhi. «Ad dabra dabra nie šukajuć» — voś i ŭsia katrynka. Łukašenka biažyć pa darožcy biez supiernika. Nia stać kumiram tamu, chto na arenie zmahajecca ŭ adzinocie. Kali voraha niama, zamiest jaho vystaŭlajuć pudziła — pačali z teleseryjałaŭ pra apazycyju.
Nia varta ašukvacca nakont adpornaści hramadztva na abałvańvańnie: hałasavali ž vybarcy i za pataptańnie rodnaje movy, i suprać kantrolu za dziaržaŭnymi hrašyma. Nia varta ciešycca iluzijami nakont zdolnaści razahnanaje apazycyi prynieści svaje idei ŭ kožnuju chatu. Ale ciapier suprać Łukašenki vystupajuć niabačnyja hulcy, macniejšyja za ŭnutranych i zamiežnych vorahaŭ. Heta dakuka, abyvacielskaja luboŭ da pieramien, a taksama raskoša. Pry takim roście dabrabytu, jak ciapier, ludzi nia majuć bolš patreby ŭ kryzysnym kiraŭniku, jakim pa temparamencie jość Łukašenka. Suprać Łukašenki hulaje sam čas, u jakoha šče nichto nie vyjhravaŭ.
U kastryčniku Łukašenku čakaje samaje ryzykoŭnaje pradpryjemstva za 10 hadoŭ. …I naščadki napišuć na kamieni: «Jon lubiŭ uładu bolš za Ajčynu i žyćcio».
Andrej Dyńko
Ciapier čytajuć
Chto taki Maćviej Bialaj, jakoha nibyta departavali ŭ Biełaruś? Raskazvajem historyju dziŭnaha aktyvista z padazronym minułym2
Kamientary