Marcin Babroŭski: «Kašubski los u kašubskich rukach»

Pavodle novaha Zakonu ab nacyjanalnych dy etničnych mienšaściach i rehijanalnych movach Polšča aficyjna pryznała isnavańnie kašubskaj movy.

Choć mova kašubaŭ była ŭviedziena ŭ školnyja prahramy z 1991 h., jaje jurydyčny status zastavaŭsia niavyznačanym. Pryznańnie isnavańnia kašubskaj movy — značnaja pieramoha kašubskaha ruchu, što ažyviŭsia paśla padzieńnia PNR. Miascovyja nacyjanalisty — heta «prasunutyja» maładyja ludzi, što cikaviacca najnoŭšymi technalohijami, biznesam i nacyjanalnym adradžeńniem, paźbiahajuć adkazvać pa-polsku, u zamiežnych kantaktach addajučy pieravahu vykštałconaj niamieckaj movie. Karespandent «NN» pahutaryŭ z Marcinam Babroŭskim, aktyvistam kašubskaha adradžeńnia.

«NN»: Kolki kašubaŭ razmaŭlajuć siońnia na svajoj movie?

Marcin Babroŭski: Na kašubskaj movie, što naležyć da zachodniesłavianskich moŭ, razmaŭlajuć u rajonach na zachad i na poŭnač ad Hdańsku, heta značyć na poŭnačy Polščy. U centralnych rajonach Kašubii kašuby składajuć da 100% nasielnictva. Kašuby žyvuć i ŭ vialikich haradach — u Hdyni (kala 15%) i Hdańsku (kala 5%). Usiaho ž naličvajecca blizu 400 tys. kašubaŭ, ź ich pad 150 tys. rehularna karystajucca rodnaj movaj. Aproč taho, vialikija kašubskija hramady jość u Niamieččynie, Kanadzie i ZŠA.

«NN»: Ci isnuje adzinaja litaraturnaja kašubskaja mova i jak jana ŭźnikła?

MB: Pieršyja piśmovyja pomniki kašubskaj movy — heta biblijnyja teksty ChVI st., ale śviadoma kašuby stali raźvivać movu ŭ XIX st. Važnuju rolu ŭ tym adyhryvali tvory Fłaryjana Cajnovy (1817—1881), jaki pačaŭ ustaloŭvać standarty litaraturnaj movy. Praŭda, kančatkova heta ŭdałosia zrabić tolki ŭ XX st., asabliva paśla 1989 h.

«NN»: Kašubskaja mova stała školnym pradmietam?

MB: Letaś pradmiet «kašubskaja mova» vyvučali 4744 vučni ŭ 78 škołach. U 1998/99 navučalnym hodzie było tolki dzieviać škoł i 796 vučniaŭ. Stali vykładać kašubskuju movu navat na paśladyplomnym uzroŭni va ŭniversytecie Hdańsku.

«NN»: Nakolki kašubskaja mova papularna siarod moładzi?

MB: Aproč škoł, kašubščyna šyroka raspaŭsiudziłasia ŭ Internecie. Jość dva rok-hurty, jakija śpiavajuć pa-kašubsku. Usio heta zrabiła ŭniosak, i siońnia my možam upeŭniena kazać, što kašubskaja mova ŭsprymajecca maładymi jak niešta svajo i sučasnaje.

Praŭda, kašubskuju movu vykładajuć tolki tady, kali znojdziecca sama mieniej 20 vučniaŭ, jakija zachočuć jaje vyvučać, i pradmiet pakul dobraachvotny. A jaki školnik sam zachoča vyvučać lišni pradmiet u škole? Takich nabiarecca niebahata! Tamu važnaja pazycyja škoł i baćkoŭ.

Adnak kašubskaja mova ŭraŭnavanaja ŭ pravach ź inšymi pradmietami, i adznaka pa joj uvachodzić u siaredni bał atestatu. Kašubskaja mova karystajecca ŭsio bolšaj papularnaściu. Spadziajusia, što ŭ budučyni kašubskaja mova stanie abaviazkovym pradmietam va ŭsich škołach, u tym liku dla vučniaŭ-palakaŭ i pradstaŭnikoŭ inšych nacyjanalnaściaŭ, što žyvuć u Kašubii. Bo tolki taki krok dazvolić harantavać dalejšaje raźvićcio kultury rehijonu.

Poŭny varyjant čytajcie ŭ papiarovaj i pdf-versii hazety "Naša Niva"

Hutaryŭ Siarhiej Bohdan

MARCIN BABROŬSKI — aktyvist kašubskaha adradžeńnia, palitolah, vydaviec časopisu «Cassubia Slavica» (www.cassubia-slavica.com), mižnarodnaha almanachu kašubskich daśledavańniaŭ.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0