У 2024—2025 гадах сусветны рынак какавы перажыў беспрэцэдэнтныя ваганні. Пасля рэкорднага росту кошту какава-бабоў — асноўную сыравіну для шакаладу — яны рэзка пайшлі ўніз. Аднак для пакупніка ў краме шакалад па-ранейшаму застаецца дарагім. Ці варта чакаць зніжэння цэн?
У 2024 годзе цэны на какава-бабы ўзляцелі да гістарычных максімумаў з-за дрэннага ўраджаю ў Заходняй Афрыцы — перш за ўсё ў Кот-д’Івуары і Гане, якія разам даюць каля 60% сусветнай вытворчасці. На фоне дэфіцыту ф’ючарсы на какаву ў Нью-Ёрку ў канцы 2024 года дасягнулі амаль $13 000 за тону — абсалютны рэкорд за ўсю гісторыю назіранняў.
Гэта не магло не адбіцца на розніцы: у 2024—2025 гадах шакалад істотна падаражэў у Еўропе, ЗША і іншых рэгіёнах.
Аднак у 2025 годзе сітуацыя змянілася. Пасля пікаў канца 2024‑га — пачатку 2025‑га цэны пачалі імкліва зніжацца. За 2025 год каціроўкі ўпалі прыкладна на 50% — гэта адно з самых рэзкіх гадавых падзенняў за апошнія дзесяцігоддзі. Тэндэнцыя працягнулася і ў 2026 годзе.
Як паведамляе Bloomberg, 25 лютага 2026 года ф’ючарсы на какаву ў Нью-Ёрку гандляваліся каля $3100 за тону — у некалькі разоў ніжэй за рэкордныя ўзроўні.
Чаму цэны ўпалі
Аналітыкі JP Morgan адзначаюць, што з 2024 года ўмовы надвор’я ў Кот-д’Івуары і Гане паступова палепшыліся. Акрамя таго, расце вытворчасць у Эквадоры і шэрагу іншых краін Лацінскай Амерыкі. Павелічэнне прапановы стала адной з ключавых прычын падзення цэн.
Другі фактар — зніжэнне попыту. Рэзкае падаражанне шакаладу адштурхнула спажыўцоў. Найбуйнейшыя вытворцы паведамлялі пра падзенне аб’ёмаў продажаў. Перапрацоўка какава-бабоў у Еўропе — найбуйнейшым рэгіёне спажывання ў свеце — апускалася да мінімальных квартальных узроўняў з 2013 года.
На цэны паўплывала і інфармацыя пра рост непрададзеных запасаў у Кот-д’Івуары — найбуйнейшага вытворцы ў свеце.
Дадатковы ціск аказалі рашэнні ўладаў Ганы, другога па велічыні пастаўшчыка, знізіць закупачныя цэны і перагледзець механізм унутранага цэнаўтварэння, каб больш гнутка рэагаваць на сусветную кан’юнктуру. Кот-д’Івуар таксама абмяркоўвае магчымасць карэкціроўкі ўнутраных цэн.
Чаму шакалад не таннее
Нягледзячы на падзенне коштаў на сыравіну, у крамах шакалад амаль не патаннеў. Прычын некалькі.
Па-першае, часовы лаг. Вытворцы звычайна закупляюць какава па доўгатэрміновых кантрактах. Частка прадукцыі, якая сёння знаходзіцца на паліцах, вырабленая з сыравіны, набытай яшчэ падчас цэнавага піку. Таму зніжэнне біржавых каціровак не адбіваецца імгненна на сабекошце.
Па-другое, какава — толькі частка выдаткаў. У складзе шакаладу ёсць цукар, малако, тлушчы, а таксама ўпакоўка, лагістыка і энергарэсурсы. За апошнія гады гэтыя артыкулы расходаў істотна выраслі, а зараз яны не знізіліся ў той жа ступені, што і какава.
Па-трэцяе, стратэгія бізнесу. Цэнавы шок 2024 года моцна ўдарыў па галіне: ад міжнародных канцэрнаў да невялікіх рамесных вытворцаў. Кампаніі спрабуюць аднавіць прыбытковасць пасля перыяду высокай валатыльнасці і не спяшаюцца зніжаць рознічныя цэны, пакуль попыт застаецца адносна стабільным. Акрамя таго, вытворцы асцерагаюцца новых кліматычных рызык: любая засуха або хваробы дрэў могуць зноў справакаваць скачок каціровак.
Калі магчымыя змены
Паводле Bloomberg, вытворцы і аналітыкі чакаюць, што зніжэнне цэн на какава-бабы можа адбіцца на коштах шакаладу і какавы ў супермаркетах толькі ў другой палове 2026 года. І нават гэта пакуль не гарантавана.
Шакалад можа пачаць таннець толькі пры выкананні адразу некалькіх умоваў:
- новыя кантракты будуць заключацца ўжо па ніжэйшых коштах;
- зніжэнне каціровак захаваецца на працягу працяглага перыяду;
- іншыя выдаткі — лагістыка, энергія і інгрэдыенты — не пачнуць зноў расці.
Пакуль жа шмат непрадказальных фактараў — ад надвор’я ў Заходняй Афрыцы да глабальнай інфляцыі — не дазваляюць разлічваць на хуткае і істотнае патанненне шакаладу.
Цяпер чытаюць
Іх Зарэцкая: дэпутат-ябацька Алег Навіцкі кінуў беларускіх інвестараў на мільёны даляраў. Дэталі схемы1
Каментары