У Новым Саколіне, родавым гняздзе старажытнага роду, праходзяць археалагічныя раскопкі рэшткаў княжацкай пахавальні XVII—XVIII стагоддзяў. Археолагам ужо ўдалося дайсці да ўзроўню крыпты і выявіць фрагменты арыгінальнага сценапісу. Працы ініцыяваныя мясцовымі краязнаўцамі, а фінансаванне цалкам сабранае за кошт ахвяраванняў.
Археалагічная экспедыцыя Інстытута гісторыі НАН Беларусі пачалася 12 жніўня каля вёскі Новае Саколіна. Працамі кіруе кандыдат гістарычных навук, вядучы навуковы супрацоўнік інстытута Алег Дзярновіч. На пляцоўцы разам з прафесійнымі археолагамі працуюць валанцёры з Талачына, Коханава і Мінска.
Аб'ектам даследавання сталі рэшткі мураванага культавага збудавання. Згодна з крыніцамі, у розныя часы ў гэтай мясцовасці існавалі магільны склеп, а таксама кальвінскі і ўніяцкі храмы. Знойдзеную падчас раскопак цэглу кіраўнік экспедыцыі Алег Дзярновіч папярэдне адносіць да XVII стагоддзя. Адзначаецца таксама выразная геаметрыя захаваных падмуркаў.
На дадзены момант археолагам удалося дайсці да ўзроўню падземнай крыпты. Сярод найбольш каштоўных матэрыяльных знаходак — фрагменты арыгінальнай тынкоўкі з фрэскамі (сценапісам), унікальная керамічная чарапіца, асколкі шклянога збана, а таксама міса, знойдзеная непасрэдна ў самой крыпце.
Мураваная капліца непасрэдна звязана з мемарыяльнай і канфесійнай палітыкай полацкага ваяводы Міхаіла Друцкага-Саколінскага (каля 1550 — 1621). Вядома, што пасля 1612 года ён фундаваў у Саколіне кальвінскі збор, які адносіўся да Беларускага евангелічна-рэфармацыйнага дыстрыкта. Пазней пры ім і з'явілася мураваная родавая пахавальня.
Князі Друцкія-Саколінскія — адно з самых уплывовых адгалінаванняў старажытнай дынастыі Друцкіх у Вялікім Княстве Літоўскім. Гэтае месца мае прамую сувязь з радаводам канцлера ВКЛ Льва Сапегі. Як сведчаць генеалагічныя даведнікі, маці Льва Сапегі, Багдана, была дачкой Канстанціна Друцкага-Саколінскага. Пасля смерці свайго першага мужа яна ў 1547 годзе ўзяла шлюб з Іванам Сапегам. Такім чынам, раскопкі ў Новым Саколіне закранаюць непасрэднае радавое гняздо продкаў аднаго з найвыдатнейшых дзяржаўных дзеячаў беларускай гісторыі.
Асаблівасць гэтай экспедыцыі — у яе арганізацыйна-фінансавай мадэлі. Раскопкі былі ініцыяваныя краязнаўцам Змітром Іўчанкам з канкрэтнай прагматычнай мэтай: навукова абгрунтаваць гістарычную каштоўнасць аб'екта.
Замоўцам археалагічных работ выступіла Беларускае геаграфічнае таварыства (БелГТ), якое заключыла афіцыйную дамову з Інстытутам гісторыі НАН. Агульны каштарыс даследаванняў склаў 4100 рублёў. Гэтая сума збіраецца праз краўдфандынг: неабыякавыя грамадзяне робяць добраахвотныя ўзносы праз сістэму АРІП з падпісаннем адпаведнай дамовы на даследаванне аб'екта.
Канчатковая мэта ініцыятывы — падрыхтаваць неабходны пакет дакументаў для афіцыйнага ўнясення выяўленай крыпты і рэшткаў храма ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь. Гэта дасць руінам юрыдычную абарону ад знішчэння і перспектыву для далейшай кансервацыі.
«Наша Нiва» — бастыён беларушчыны
ПАДТРЫМАЦЬ«Кайлас, я іду». Што за беларуска знікла ў жудасным селі ў Непале6
Каментары
Хутка прачухаюць ды прыкрыюць. Не павінна тут быць некай гісторыі.
Наўсцяж лясы і балоты з дзікунамі былі, пакуль расеюшка не прынесла культуру. Неяк так павінна быць... А то навыдумлялі сабе нейкай ВКЛаўшчыны, Полацкаў, Наваградкаў, зносін з Еўропай, памежных пунктаў на Дняпры ля Чорнага Мора...