«Здарылася тое, чаго баяліся». Падрабязнасці падзення роўпджампера з вышкі пад Мінскам
Сямён да гэтай пары знаходзіцца ў рэанімацыі ў медыкаментозным сне з ацёкам галаўнога мозгу.
У суботу, 10 кастрычніка, на тэрыторыі прамзоны ў Соснах адбыўся няшчасны выпадак: падчас тэставага скачка з вышыні разбіўся роўпджампер. Цяпер 40‑гадовы мужчына знаходзіцца ў рэанімацыі ў стане медыкаментознай комы. Пра храналогію падзей і аповеды відавочцаў, піша Onliner.by.
Афіцыйная інфармацыя пра здарэнне з 40‑гадовым роўпджамперам у Соснах з’явілася праз тры дні. Паводле звестак Следчага камітэта, інцыдэнт адбыўся, калі 36‑гадовы індывідуальны прадпрымальнік, які аказвае паслугі экстрэмальных скачкоў, рыхтаваў пляцоўку да прыёму кліентаў.
«Яму дапамагаў 40‑гадовы знаёмы, які вырашыў самастойна замацаваць страховачнае абсталяванне і здзейсніць тэставы скачок», — гаварылася ў паведамленні ведамства.
Пляцоўка размешчаная ў прамзоне пасёлка Сосны, прыкладна за 9 кіламетраў ад МКАД. Ад былой кацельні тут засталася труба вышынёй 104 метры, якую здавалі ў арэнду.
На сайце кампаніі N, якая праводзіла скачкі ў дзень здарэння, гэты аб’ект называюць «самым высокім для роўпджампінгу на тэрыторыі Беларусі». Скакаць можна з трох узроўняў: 40, 70 і 100 метраў. Найбольш папулярным, мяркуючы з апісання, быў узровень на вышыні 70 метраў. Радзей выбіралі пляцоўкі 40 і 100 метраў. З апошняй скакалі нячаста з-за ўмоў надвор’я: трэба было дачакацца належнага кірунку ветру, да таго ж сістэма падвешвання мела свае асаблівасці.
Гаворачы пра бяспеку, арганізатары паведамлялі, што праводзяць скачкі з 2009 года і «за ўвесь час не было ніводнага надзвычайнага здарэння, акрамя зламаных доўгіх пазногцяў пры ўздыме па лесвіцы».
Таксама на сайце згадваюцца сертыфікаваны рыштунак і дубляваная сістэма страхоўкі: дзве вяроўкі, два карабіны і як мінімум два пункты мацавання. Паводле сцвярджэння арганізатараў, кожны элемент вытрымлівае нагрузку не менш за 2,2 тоны.
Узроставыя абмежаванні, згодна з апісаннем, залежаць ад вышыні. Скакаць з 70 і 100 метраў дазваляецца з 16 гадоў — пры наяўнасці досведу і згоды бацькоў. Яе пацвярджалі тэлефонным званком падчас мерапрыемства. З меншай вышыні можна скакаць і раней, але пры ўмове, што рост удзельніка складае не менш за 130 сантыметраў і побач знаходзяцца бацькі.
У спісе медыцынскіх супрацьпаказанняў значацца 14 пунктаў, у тым ліку захворванні сэрца, пазваночніка і дыхальнай сістэмы, напрыклад бранхіяльная астма, а таксама псіхіятрычныя захворванні ў стадыі абвастрэння.
«Скакаць можа кожны. Спецыяльнымі навыкамі для скачка валодаць не трэба, за вас усё зробяць вопытныя інструктары», — гаворыцца на сайце ў раздзеле «Пытанні».
«Пачула ўдар — такі, ведаеце, з рэхам, нібыта з дзявятага паверха скінулі мех бульбы»
У дзень трагедыі, паводле слоў відавочцаў, рыхтавалі скачкі з вышыні 40 метраў. Каля 14:00 на пляцоўку пачалі прыязджаць першыя кліенты. Сярод іх была Валерыя (імя змененае).
Дзяўчына прыехала з сябрамі і ўпершыню збіралася скокнуць з такой вышыні.
Паводле яе слоў, з дзвюх арганізацый яна выбрала N толькі таму, што там заставаліся свабодныя месцы на патрэбную дату.
— Каля трубы сабралася чалавек дваццаць. Тым, хто збіраўся скакаць, каля намёту раздавалі рыштунак. Інструктар, які павінен быў зрабіць пробны скачок, стаяў наверсе. У нейкі момант я адышла да машыны па грошы. У мяне было толькі 70 рублёў на скачок, але потым захацелася замовіць дадатковую паслугу — здымку, пра якую спачатку я не падумала.
— І вось, калі я ўжо вярталася, пачула ўдар — такі, ведаеце, з рэхам, нібыта з дзявятага паверха скінулі мех бульбы. Я ўжо падышла дастаткова блізка і ўбачыла, як хлопец [той, што рабіў пробны скачок] упаў амаль да ног людзей, якія стаялі ў чарзе. Гумавы шнур тут жа падняў яго назад на ўзровень нашых вачэй. Ён вісеў без прытомнасці і не варушыўся.
Паводле слоў Валерыі, затым з вышкі спусціліся іншыя мужчыны — меркавана, арганізатары — і апусцілі пацярпелага на зямлю. Неўзабаве ён прыйшоў у прытомнасць.
— Яму адразу выклікалі хуткую дапамогу і паспрабавалі накласці шыну на нагу. Здаецца, пры падзенні ён спачатку дакрануўся да зямлі нагамі, а потым ужо ўпаў. Пазней мы знайшлі яго старонку ў Instagram. Яшчэ падумалі, што ён выглядае значна маладзейшым за свае 40 гадоў. Так мы даведаліся, што яго завуць Сямён і што ён ужо два гады працуе ў гэтай камандзе.
— Што адбывалася далей?
— Пачалася мітусня. Адзін з інструктараў страціў прытомнасць, некаторыя кліенты адразу пачалі раз’язджацца. Найбольш сабранай была дзяўчына-арганізатарка: яна каардынавала людзей і цярпліва тлумачыла тым, хто прыехаў пазней і не ведаў пра здарэнне, чаму скачкі адмяняюцца. Некаторыя абураліся — гэта было яшчэ да прыезду хуткай дапамогі.
Паводле слоў суразмоўцы, шлемы выдавалі ўсім кліентам, але інструктары, у тым ліку Сямён, былі без іх.
— Памятаю, сказала сяброўцы: «Трэба ж быць настолькі ўпэўненым у сабе, каб скакаць без шлема». І толькі мы гэта абмеркавалі, як ён упаў…
— Ці агучвалі якія-небудзь версіі, чаму гэта адбылося?
— Разумееце, усе былі занятыя рыштункам на зямлі. Мы толькі заўважылі, што інструктар [Сямён] стаіць наверсе і там рыхтуецца да скачка. Як высветлілася пазней, яго скачок ніхто не зняў. Сяброўка таксама збіралася здымаць, але я адышла — і, напэўна, добра, што яна не паспела. Што менавіта адбылося падчас скачка, незразумела: ён упаў, ударыўся аб зямлю, а вяроўка адцягнула яго назад угору. Гэта значыць, сістэма спрацавала, але, відаць, не да канца. Знаёмыя, якія на гэтых адрэналінавых штуках сабаку з’елі, пасля сказалі нам больш ніколі не ўвязвацца ў такія авантуры [скачкі на вяроўках].
— Чаму вы ўсё ж такі вырашылі скочыць?
— У Іспаніі, у парку атракцыёнаў, я ўжо спрабавала падобны атракцыён са свабодным падзеннем, у тым ліку водныя горкі. Па адчуваннях, сэрца ідзе ў пяткі, і яшчэ хвілін пятнаццаць не разумееш, дзе знаходзішся. Проста было цікава паспрабаваць нешта новае…
«Сябар павінен быў узяць рыштунак пасля інструктара»
Момант падзення Сямёна бачыла і Анастасія. Яна прыехала на пляцоўку з сябрам, якому хацела падарыць скачок з вышыні 40 метраў.
— Мой сябар павінен быў надзець рыштунак пасля інструктара [Сямёна], які скакаў першым. Спачатку скакаў ён, потым пара, а затым мой сябар. Нам кажуць: «Глядзіце, цяпер ён будзе ляцець». Мы глядзім, а ён не адскоквае, а проста падае ўніз…
— Што вы маеце на ўвазе, калі гаворыце пра адскок?
— Мы раней глядзелі запісы падобных скачкоў і бачылі, што чалавек не дакранаецца да зямлі, а нібыта завісае і пружыніць у паветры. А ён адразу паляцеў уніз. Потым пачуўся ўдар, і на вяроўках яго адкінула назад угору. Я вельмі спалохалася і заплакала: мужчына, які ўпаў, не варушыўся, і мне падалося, што ён памёр. Мы адразу з’ехалі…
«На фоне траўматычнага шоку развіўся ацёк галаўнога мозгу»
Цяпер Сямён знаходзіцца ў рэанімацыі Бальніцы хуткай медыцынскай дапамогі. Дактары ўвялі яго ў стан медыкаментознага сну. У мужчыны няма бацькоў, а з блізкіх сваякоў застаўся толькі дзядзька. Журналісты звязаліся з ім, і сваяк крыху распавёў пра пляменніка і яго стан, аднак на наступны дзень ператэлефанаваў і адмовіўся ад сваіх каментароў.
У суботу, 17 кастрычніка, сітуацыю афіцыйна пракаментаваў анестэзіёлаг-рэаніматолаг, загадчык аддзялення рэанімацыі і інтэнсіўнай тэрапіі БХМД Іван Барташэвіч.
Паводле слоў медыка, 40‑гадовы пацыент паступіў у клініку пасля падзення з 40‑метровай вышыні, што супастаўна з узроўнем дзясятага паверха жылога дома. Яго стан ацэньваецца як вельмі цяжкі.
«Пацыент упаў, будучы прывязаным да страхавальнага троса. Трос абарваўся, але пры гэтым дапамог змякчыць падзенне. Пацыент паступіў у прытомнасці, але на фоне траўматычнага шоку і цяжкіх пашкоджанняў у яго развіўся ацёк галаўнога мозгу. Нашы спецыялісты дыягнаставалі ў яго найцяжэйшую траўму спіннога мозгу, складаныя пераломы груднога і паяснічнага аддзелаў пазваночніка», — распавёў Іван Барташэвіч тэлеканалу АНТ.
«Прычыну ведае той, хто вязаў гэтую сістэму»
Фармальна роўпджампінг у Беларусі не забаронены, але знаходзіцца ў шэрай зоне: для яго няма асобных нарматыўных актаў, ліцэнзій або зацверджаных стандартаў бяспекі.
На ўмовах ананімнасці журналісты пагаварылі з уладальнікам аналагічнага экстрэмальнага праекта і распыталі яго пра тое, як уладкаваны гэты бізнэс знутры і што магло прывесці да падзення з вышыні.
— Што менавіта адбылося ў тых хлопцаў, я не ведаю, хоць мы і працуем у адной сферы, — разважае суразмоўца. — Тое, што яны займаліся гэтым даўно і ведалі базавыя правілы бяспекі, — відавочна. Верагодна, спрацаваў чалавечы фактар. Рыштунак усе набываюць у адных і тых жа спецыялізаваных крамах. Рэгламентаў, як правільна ўсё гэта рабіць, не існуе. Гэта такі андэрграўндны кірунак, які не прызнаны ў нашай дзяржаве і ніяк не кантралюецца і не рэгламентуецца. Па сутнасці, кожны маскуе такую дзейнасць як умее: хтосьці называе гэта элементамі вяровачнага гарадка, хтосьці — альпінізмам. Але рызыка атрымаць траўму тут, як і ў іншых відах спорту, ёсць. І трагедыі таксама здараюцца.
— Ёсць меркаванне, што для тэставага скачка трэба выкарыстоўваць груз, а не жывога чалавека. Гэта так?
— На гэтай пляцоўцы скачкі адбываюцца пастаянна. Вяроўкі ўжо адмераныя пад патрэбную вышыню, кропкі мацавання правераныя, выкарыстоўваецца, хутчэй за ўсё, адзін і той жа камплект. Няма практычнай неабходнасці кожны раз зноў скідваць груз: базавую сістэму ўжо пратэставалі і проста збіраюць паводле адпрацаванай схемы. На каруселях у парку ж таксама не катаюць мяшкі з пяском перад кожным запускам: атракцыён прайшоў праверку ў пачатку сезона, атрымаў дазвол і працуе.
Са слоў эксперта, груз абавязкова скідваюць пры іншых абставінах: калі аб’ект новы, вышыня нязвыклая або інструктары змантавалі эксперыментальную сістэму страхоўкі. Вось тады спачатку скідваюць груз, глядзяць, як сістэма паводзіць сябе пад нагрузкай, а ўжо потым скачуць самі. Калі ж кропка старая, ты проста збіраеш сістэму нанова, як канструктар LEGO, і твая задача — пераканацца, што ўсе вузлы завязаныя правільна.
— І першым заўсёды скача інструктар?
— Так. Праверыць на сабе ўласную зборку — гэта лагічна.
— У вас ёсць здагадкі, што магло адбыцца?
— Я так разумею: інструктар сабраў сістэму і зрабіў тэставы скачок, каб паказаць, што ўсё правільна адрэгулявана. Але чаму ён урэзаўся ў зямлю — версій мноства. І сказаць, у чым памылка, складана, бо мы не бачылі гэтага скачка. Што тут сказаць… Канец сезона, людзі там скачуць ужо два гады, робяць скачкі па некалькі разоў на тыдзень. Прычына не ў тым, што груз не скінулі. Яна хаваецца ў іншым. І ведае яе той, хто вязаў сістэму.
— Растлумачце, што гэта такое?
— Скачок на вяроўцы — гэта паступовае гашэнне кінетычнай энергіі. Пры скачку з парашутам чалавека тармозіць купал, а тут — нацяжэнне вяровак. Уся гэтая канструкцыя з мацаванняў і пераходаў называецца базай, або станцыяй. Сістэмы тармажэння бываюць розныя: напрыклад, працуюць паводле прынцыпу маятніка. Калі чалавек прыдумаў новую схему, тады лагічна спачатку скінуць груз і праверыць, як усё спрацуе. А калі сістэма даўно сабраная і ў ёй усё выверана, то скідаць груз няма сэнсу.
Смяротны выпадак на тым самым месцы
Дзевяць гадоў таму, 19 чэрвеня 2017 года, на гэтай жа прамысловай пляцоўцы ў Соснах насмерць разбіўся 27‑гадовы жыхар Салігорска. Хлопец скакаў упершыню — з вышыні 70 метраў, паводле сертыфіката, які яму падарылі на дзень нараджэння.
У дачыненні да індывідуальнага прадпрымальніка, які арганізоўваў платныя экстрэмальныя скачкі, завялі крымінальную справу паводле часткі 1 артыкула 144 КК («Прычыненне смерці па неасцярожнасці»).
Паводле звестак следства, арганізатар не замацаваў вяровачную канструкцыю ў асноўных апорных пунктах і кропках мацавання, а таксама цалкам праігнараваў кантроль бяспекі. У момант скачка сістэма проста не спрацавала і не ўтрымала чалавека. Прысуд вынеслі ў студзені 2018 года. Арганізатару прызначылі максімальнае пакаранне паводле гэтага артыкула — 3 гады пазбаўлення волі ў калоніі агульнага рэжыму.
Пасля той трагедыі следчыя сталічнага ўпраўлення Следчага камітэта накіравалі ў Дзяржпрамнагляд МНС афіцыйнае прадстаўленне. У дакуменце прапаноўвалася рэгламентаваць правядзенне скачкоў на вяроўцы з вышыні па ўсёй краіне, а таксама ўстанавіць кантроль за гэтай сферай дзейнасці. Аднак адзіных правілаў для роўпджампінгу ў Беларусі няма дагэтуль.
Цяпер чытаюць
«Людзі каментавалі, што сальманела ўвайшла ў чат». Беларус паехаў працаваць у Крэмніевую даліну — і стаў кулінарным блогерам на 28 мільярдаў праглядаў
Каментары