«Сказалі «нам пох*й» і павезлі». Беларусаў выклікаюць на вайсковыя зборы, у сацсетках — абурэнне
З 16 лютага пачаўся чарговы этап праверкі боегатоўнасці беларускага войска. Цяпер у часці адпраўляюць і вайсковаабавязаных. Колькі чалавек і на які тэрмін, невядома — Мінабароны публічна пра гэта не паведамляе. Тое, як людзей выклікаюць на зборы, выклікае абурэнне, якім беларусы масава дзеляцца ў сацсетках. «Люстэрка» сабрала самыя вострыя пытанні і даведвалася адказы на іх у ваенкаматах.
Невытлумачальная тэрміновасць
Беларусы абураюцца, што позвы ў ваенкамат прыносяць літаральна за лічаныя гадзіны да прапісанага ў іх часу. Так, у TikTok завірусілася гісторыя пра тое, як мужчыну а 8.00 прынеслі позву, у якой было напісана пра неабходнасць з’явіцца ў ваенкамат а 9.00 таго ж дня.
— Нам 16‑га а 21.00 прынеслі, а з’явіцца трэба было раніцай 17‑га, — піша ў Threads Ірына.
— Майму сыну ўручылі позву сёння, 18.02, на працы і сёння ж з’явіцца ў ваенкамат з рэчамі, — падзялілася ў каментарыях іншая беларуска.
— Мужу ўчора прынеслі позву позна, і прыход сёння а 8 раніцы, — распавядае трэцяя.
— Сыну даслалі а восьмай вечара, працуе ў Мінску, на працы да 22.00. На 8.00 з’явіцца ў Гродне, — сцвярджае чацвёртая.
Між тым многія адзначаюць, што, згодна з пастановай Савета міністраў, позва на зборы павінна быць уручаная не пазней чым за сем дзён да пачатку збораў. Раней гэты тэрмін быў дзесяць дзён.
Вельмі доўгае чаканне
Другое па масавасці абурэнне — працяглае чаканне ў саміх ваенкаматах. Так, напрыклад, адзін з вайсковаабавязаных пісаў у Threads, што 17 лютага правёў у пункце збору больш за 10 гадзін: «Ніхто нічога не кажа, нас тут чалавек 200».
Некаторыя чакалі па 18 гадзін, а потым атрымалі загад прыйсці праз дзень.
Нехта вызваліўся толькі а чацвёртай раніцы:
«Другія суткі сяджу ў ліцэі №119 (гаворка пра ліцэй у Гродне. — Заўв. рэд.). Адпусцілі а чацвёртай ночы адразу з позвай на 10.00».
«Мой сядзеў учора з 9 раніцы і а чацвёртай ночы прыехаў дадому, позву далі сёння а 10‑й назад прыехаць».
«Для разумення ўзроўню, у нас позва была на 17‑е чысло, мы дагэтуль сядзім, ужо 18‑е чысло, і ніхто нічога не ведае і не адпускае».
«Брат учора рана раніцай прыехаў з Мінска, дагэтуль сядзіць там, чакае. Учора нават дакументаў яго там не было. Сёння выпісалі новую позву».
«Больш за ўсё абурае гэтае чаканне. Сказалі б ужо адразу: так, забіраем, ці не, ты вольны. Але вось столькі гадзін у чаканні, і яны там без ежы, вады, калі не ўзялі з сабой».
«Увесь дзень пратрымалі ў ліцэі галоднымі і толькі а трэцяй гадзіне ночы адпусцілі паесці на пару гадзін. Цяпер зноў сядзяць чакаюць… Гэта хіба нармальна? Са сваімі дзецьмі так бы не паступілі!»
Без выключэнняў
Мяркуючы з каментароў у Threads, мужчын на зборы адпраўляюць на месяц-два. Пры гэтым не робяць выключэнняў для тых, у каго ў сям’і маленькія ці нездаровыя дзеці.
«У нас грудное дзіця <…>. На ўсе дыягназы — мае, дзіцяці і мужа — сказалі: «Нам пах…й», і павезлі. Дзе ён цяпер, што з ім, я не ведаю, сувязі няма, забралі тэлефоны».
«Мужа забралі. Я была ўпэўненая, што з дзеткамі да трох гадоў не забіраюць, але, на жаль, малой 10 месяцаў, і забралі».
«Дзіцяці годзік нядаўна споўніўся, сваякі за 1000 км ад нас, мы іншагароднія, — распавядае беларуска ў TikTok. — У дзіцяці парушэнне мозгу, неўралогія, я чалавек са слабым слыхам. Муж толькі з ныркамі з бальнічнага выйшаў, сказалі пах*р, гэта не прычына».
«Калі мяне забіралі, мая жонка ляжала ў бальніцы з грудным дзіцем з пнеўманіяй, а я быў дома з сынам, які ў першы клас ходзіць, — адказвае ёй мужчына, які прайшоў зборы. — Нікога не хвалявала, як павінен жыць першакласнік адзін дома».
«Нас летам, калі забіралі, ваенкам сказаў: «У каго сямейныя праблемы, падыходзьце, будзем абмяркоўваць», і такіх не бралі, — згадвае іншы. — У залі наўпрост пыталіся: «Жаданне ёсць ці няма?» Хто казаў «няма», тых у асноўным не бралі. Усё па-людску прайшло».
Нехта не быў ні разу, а некага прызвалі адразу пасля дэмбеля
Не вельмі разумеюць беларусы і як адбіраюць тых, каго выклікаць на зборы. Ёсць тыя, хто на іх не трапляў ні разу, іншых жа, наадварот, прызываюць рэгулярна.
— Адслужыў у 2012 годзе, ні разу на зборы не забіралі, — радуецца ў каментарыях карыстальнік TikTok.
— Пяць гадоў таму адслужыў, і яшчэ не прызвалі на зборы, — дзеліцца яшчэ адзін.
— Мужу, вядома, ужо каторы раз не шанцуе, амаль стабільна кожныя два гады ездзіць, але гэтым разам палохае, што так шмат людзей забіраюць, яшчэ, кажуць, без сувязі будуць… — піша адна з карыстальніц Threads.
— Муж учора быў па позве, былі хлопцы, якія тры месяцы толькі як на дэмбель прыйшлі, — дадае яшчэ адна карыстальніца.
Спешка, адсутнасць выразнай інфармацыі пра тэрміны і масавасць прызыву, а таксама колькі гэта ўсё будзе працягвацца, многіх прымушаюць хвалявацца. Асабліва на фоне раптоўнай праверкі боегатоўнасці, якую наладзіў Аляксандр Лукашэнка.
І хоць у каментарыях праслізгваюць меркаванні, што гэта стандартныя зборы, як і заўсёды, не ўсіх гэта супакойвае.
— Звычайныя — гэта калі ўсё спакойна і загадзя, але калі ў адзін дзень больш за 4—5 тыс. адразу забіраюць, гэта ўжо не звычайныя, — піша вайсковаабавязаны з Гродна.
Што кажуць ваенкаматы
Пад выглядам жонкі прызванага на зборы журналістка «Люстэрка» абзваніла некалькі ваенкаматаў краіны. Перш за ўсё пацікавілася, з чым звязана такая тэрміновасць.
— Усё дакладна. Даюць позвы людзям і сёння ж з’явіцца, а не толькі заўтра, — адказаў дзяжурны ў ваенкамаце Маладзечанскага раёна.
— А да чаго такая спешка?
— Гэта вы задайце пытанне міністру абароны, вайсковаму камісару.
А як жа пастанова Савета міністраў, у якой ідзе гаворка пра сем дзён? У ваенкамаце Гомельскага раёна выказалі здагадку, што згаданы закон тычыцца планавых збораў, а не праверкі мабілізацыйнай гатоўнасці, а значыць, гэты тэрмін можа не выконвацца.
— Там ужо позвы адпраўляюць па факце, хутчэй за ўсё, — выказалі здагадку там, але спасылку на канкрэтны пункт закона так і не змаглі знайсці.
У ваенкамаце Гродзенскай вобласці на наша пытанне, чаму закліканым так доўга даводзіцца чакаць у пунктах збору, адказаць не змаглі. Але заявілі, што «ўсё гэта кампенсуюць».
— Хто і што кампенсуе? — удакладніла журналістка.
— Грашыма, грашыма, — адказаў супрацоўнік.
Колькасць выкліканых на зборы нам назваць адмовіліся, спаслаўшыся на «вайсковую тайну».
Што тычыцца наяўнасці малалетніх дзяцей, то, як заявілі ў ваенкамаце Лідскага раёна, гэта не ўважлівая прычына.
— Па ўказе міністра абароны цяпер зборы, разумееце? Тое, што дзіця да трох гадоў — гэта не прычына [не выклікаць на зборы]. <…>. Прычыны вызвалення ад збораў: калі [у мужчыны] дзіця-інвалід, ён сам удзельнічае ў сельскагаспадарчых работах, дапусцім, сесія ў яго і гэтак далей. <…> Ну і калі догляд блізкіх сваякоў — там трэба глядзець, таксама калі група інваліднасці ў іх і больш нікога няма. Тое, што дзеткі маленькія, на жаль, гэта не прычына.
Між тым мужчыны, якія выхоўваюць траіх і больш непаўналетніх дзяцей (да 18 гадоў), маюць права на вызваленне ад збораў.
Што тычыцца механікі адбору людзей на зборы, то ў ваенкамаце Гродзенскай вобласці журналістку «Люстэрка» запэўнілі, што людзей прызываюць не наўздагад.
— Удакладняйце ў сваім ваенкамаце. Закон жа ёсць, вядома, у столь ніхто пальцам не тыкае, — заявіў супрацоўнік, але не змог патлумачыць, які заканадаўчы акт гэта рэгулюе і як часта запасніка могуць паклікаць на зборы.
Адзначым, што Закон «Аб воінскім абавязку і воінскай службе» абмяжоўвае агульны тэрмін вайсковых ці спецыяльных збораў за час знаходжання ў запасе. Паводле арт. 70 ён не можа перавышаць 12 месяцаў.
Пачаткам праходжання вайсковых ці спецыяльных збораў ваеннаабавязанымі лічыцца дзень прыходу іх у ваенкамат ці ўпраўленне Камітэта дзяржаўнай бяспекі па вобласці для адпраўкі да месца правядзення збораў. Вайсковаабавязаных могуць прызываць на спецыяльныя зборы на тэрмін да двух месяцаў.