Паўлючэнка пра гульню Мацкевіча: Папахвае палітычным махлярствам
«Ведаеце, на што гэта падобна? На практыкі таталітарнай секты або семінары па асобасным росце, дзе галоўнае — выпхнуць удзельніка на псіхалагічныя арэлі «прыніжэнне-адабрэнне», якія выклікаюць магутныя прылівы дафаміну і жорсткую залежнасць». Піша Фёдар Паўлючэнка на Reform.news.
Былы палітвязень Уладзімір Мацкевіч дабіваецца правядзення метадалагічнай гульні з удзелам асноўных фігур дэмакратычнага руху Беларусі. Згоду ўжо нібыта далі галоўны саветнік Ціханоўскай Франак Вячорка, Віктар Бабарыка, прадстаўнікі палка Каліноўскага, «Байсола», «Кіберпартызан» і многія іншыя. Мацкевіч галоўным вынікам правядзення гульні бачыць распрацоўку агульнай стратэгіі для беларускай дыяспары.
Скажу адразу, і сам фармат, і арганізатары, і інфакампанія па прасоўванні ідэі асабіста ў мяне выклікалі глухое супраціўленне. Ці то асоба Уладзіміра Мацкевіча, ці то шлейф метадалагічнага вучэння, ці то недавер да тых палітычных груп, якія адразу пачалі «тапіць» за «дзвіж», ці то яшчэ нешта неўсвядомленае. Захацелася разабрацца ў сабе, у сігналах інтуіцыі, таму і пішу гэты тэкст.
Хто такі Уладзімір Мацкевіч?
Сам сябе ён называе метадолагам, а з нядаўняга часу і палітычным філосафам. Ключавое тут «сам сябе», але пра гэта пазней.
Актыўнае грамадскае жыццё ў Беларусі ён пачаў у 1993 годзе, калі яму было 37 гадоў. Вярнуўся з Расіі і, здаецца, засвяціўся ўсюды: Мінадукацыі, Сорас, Хартыя’97, АГП, АНТ і нават у БХД з «Дактрынай беларускага кансерватызму».
Але галоўнай справай яго жыцця была «сістэма-мысленне-дзейнасная метадалогія». Гэта такі філасофска-метадалагічны кірунак, які зарадзіўся ў пасляваенным СССР. Яго ідэолагамі называюць Георгія Шчадравіцкага і Аляксандра Зіноўева.
Камуністычныя ўлады ўбачылі ў руху патэнцыял і паспрабавалі з яго дапамогай крыху акультурыць сістэму. Дарэчы, канспіролагі сцвярджаюць, што літара Z падчас нападу Расіі на Украіну з’явілася ў гонар заснавальніка школы філосафа Зіноўева.
Гэта не значыць, што «метадолагі» — прыхільнікі камунізму ці «рускага свету». Зусім не. Гэта хутчэй такое стаўленне да жыцця, калі, насамрэч, пляваць, у якой ідэалагічнай рамцы «метадаложыць». Жыхару позняга СССР тлумачыць прыроду такога светапогляду не трэба. У пуцінскай Расіі гэты тып людзей прынята называць тэхнакратамі.
Гэта не першая арганізацыйна-дзейнасная гульня (АДГ), якую арганізуе беларускі паслядоўнік Шчадравіцкага. Першая адбылася роўна 22 гады таму і прывяла да распрацоўкі (увага!) пераможнай палітычнай стратэгіі для Беларусі (Стратэгія-2006).
Яна прадугледжвала стварэнне ў беларускім грамадстве ўпэўненасці ў неабходнасці ліквідацыі рэжыму Лукашэнкі сваімі сіламі, вызначэнне лідара, здольнага перамагчы і змяніць Лукашэнку на чале дзяржавы, і прывядзенне вылучанага лідара на пасаду прэзідэнта.
І тады многія ў дэмакратычным руху ставіліся да ідэй Мацкевіча са скепсісам, таму валіць рэжым было вырашана самастойна праз стварэнне руху «Рух». Спойлер — рэжым завалены не быў.
Што ж гэта за гульня такая?
«Той, хто робіць стаўкі ў гульні, выйграе. Хто не робіць — прайграе яшчэ да пачатку. Адмова ад удзелу азначае як мінімум, што ты не атрымаеш нічога. А ў максімуме — можаш апынуцца за бортам працэсу. Калі гульня будзе паспяховай і сапраўды пачне мяняць кірунак дзейнасці палітычных і грамадскіх сіл, то тыя, хто не ўдзельнічаў, застануцца па-за межамі гэтага працэсу. Таму я кажу проста: не хочаце — не ўдзельнічайце. Але я вас папярэдзіў», — жорстка сфармуляваў сваю пазіцыю ў каментары «Нашай Ніве» Уладзімір Мацкевіч.
Удзельнікаў вывозяць у ціхае месца на тыдзень. Працэс складаецца, калі вельмі спрашчаць, з некалькіх этапаў — самавызначэнне, канфлікт, стварэнне «аб’ектыўнай карціны» і новае самавызначэнне. Гульня доўжыцца без перапынку па 10—12 гадзін, з дэфіцытам сну і пастаянным псіхалагічным і рэфлексіўным ціскам. Усё гэта, вядома, трэба, каб «прарваць руціну».
Затым вузкая група замацоўвае вынік. Кіруюць працэсам гульнятэхнікі і іх лідар. Не, нават не так — «Гульнятэхнікі» і «ЛІДАР».
Ведаеце, на што гэта падобна? На практыкі таталітарнай секты або семінары па асобасным росце, дзе галоўнае — выштурхнуць удзельніка на псіхалагічныя арэлі «прыніжэнне-адабрэнне», якія выклікаюць магутныя прылівы дафаміну і жорсткую залежнасць. У паўсядзённым жыцці з гэтым можна сутыкнуцца ў сям’і, дзе муж і жонка чаргуюць скандалы і прымірэнні па спіралі, усё больш накручваючы адзін аднаго на кожным новым этапе.
Самазванец
Памятаеце, мы ўжо сутыкаліся з самавызначэннем. Мацкевіч ліха запісаў сябе ў палітычныя філосафы сам. Гэта цікавы феномен. У «метадалогіі» самавызначэнне невыпадковае. Мэта гульнятэхніка — зламаць звыклыя правілы гульні, выйсці за рамкі, каб знайсці нечаканае рашэнне, таму звыклыя інстытуты шкодзяць працэсу. Але ёсць у самавызначэння і адваротны бок — у грамадствах, дзе разбурана або не створана традыцыя, інстытуцыі, сістэма фільтраў, іерархія, пераемнасць, любы старшыня саўгаса можа скарыстацца хвіліннай слабасцю і наліць у вушы людзям усё што заўгодна.
Калі перавесці самавызначэнне на поле метадалагічнай гульні, то выходзіць, што не столькі ўдзельнікі самавызначаюцца, а хутчэй арганізатар гульні становіцца царом і богам для ўдзельнікаў.
Пры гэтым гульнятэхніка-лідара ніхто не выбірае, нікога ён не прадстаўляе і наогул усё трымаецца толькі на даверы і згодзе ўдзельніка на часовае падпарадкаванне.
У класічнай АДГ арганізатары максімальна аддаленыя ад рэальнага жыцця ўдзельнікаў гульні, выступаюць незацікаўленым знешнім бокам. У адваротным выпадку ўвесь сэнс гульні разбураецца — занадта шмат улады атрымлівае арганізатар у працэсе.
І, бадай, менавіта гэта бянтэжыць мяне больш за ўсё, бо Уладзімір Мацкевіч з’яўляецца лідарам адной з палітычных груп у дэмруху.
Што атрымліваем у выніку? Адзін з палітычных суб’ектаў, якія прэтэндуюць на лідарства, абвяшчае аб правядзенні метадалагічнай гульні і ўльтыматыўна патрабуе ад легітымных лідараў прыняць у ёй удзел.
Валодаючы нікчэмнай легітымнасцю, сумнеўнай экспертнасцю, абапіраючыся на маніпулятыўныя практыкі, Уладзімір Мацкевіч прэтэндуе на беспярэчнае падпарадкаванне, а Ціханоўская, Бабарыка, Калеснікава, Латушка — гэта толькі фігуры на шахматнай дошцы мысляра. Ну такое…
Уладзімір Уладзіміравіч, ёсць іншая прапанова. Хутка будуць выбары ў Каардынацыйную раду, праз пару дзён завершыцца прыём спісаў блокаў для ўдзелу ў выбарах. Можа, вы б схадзілі на выбары, атрымалі падтрымку выбаршчыкаў і з вышыні маральнай і электаральнай перавагі прапанавалі ўсім астатнім паўдзельнічаць у гульні. Інакш гэта ўсё пахне палітычным махлярствам. Як кажуць, альбо крыжык зніміце, альбо…
З усёй павагай, і без негатыву.