Калеснікава: Калі людзі не могуць паехаць у Еўропу, яны едуць у Расію
Калеснікава заклікала Еўропу да прагматычных кантактаў з рэжымам Лукашэнкі.
Марыя Калеснікава. Фота: Isa Foltin / FRAUEN100 via Getty Images
Сёння Марыя Калеснікава выступае з прамовай на адкрыцці Зальцбургскага фестывалю — аднаго з найбуйнейшых музычных форумаў Еўропы. Напярэдадні яна дала інтэрв'ю аўстрыйскай газеце Der Standard, у якім расказала, як мастацтва ратавала яе ў ізаляцыі, і заклікала Еўропу выпрацаваць стратэгію адносна Беларусі.
Калеснікава выйшла на волю ў снежні 2025 года разам з больш як 100 іншымі палітвязнямі — пад ціскам адміністрацыі Дональда Трампа, які пасля зняў частку санкцый з Беларусі. За кратамі яна правяла пяць гадоў і чатыры месяцы.
Прафесійная флейтыстка расказала, што ў камеры яе ратавала музыка: яна гадзінамі «слухала» яе ў галаве, і гэта выносіла яе за турэмныя сцены. «Маё цела было абмежаванае, але сама я, па сутнасці, ніколі там не была», — кажа Калеснікава. За час зняволення яна прачытала больш за 700 кніг, некаторыя па два-тры разы: «Калі бавіш час з Мантэнем, Шэкспірам ці Гётэ, ты ніколі не самотны».
На пытанне, ці не бессэнсоўны супраціў, калі масавыя пратэсты не змаглі зрынуць дыктатуру, Калеснікава адказала, што супраціў мяняе людзей. У 2020 годзе беларусы ўбачылі адно аднаго і зразумелі, што яны не адны, і гэтага адчування годнасці і свабоды, паводле яе, ужо не пазбавіць.
«У дыктатуры не засынаеш, каб прачнуцца ў дэмакратыі. Свабода і дэмакратыя — гэта штодзённая праца», — дадала яна.
Значная частка размовы прысвечана разважанням пра тое, што рабіць Еўропе.
Калеснікава лічыць, што брутальнасць рэжыму не азначае ягонай сілы і што цяпер самы час для еўрапейскай дыпламатычнай стратэгіі: «Расія рыхтуе свае сцэнарыі на час пасля Лукашэнкі — і Еўропа мусіць рабіць тое самае».
Яна выступае за «чыста прагматычную камунікацыю з яснымі мэтамі» з рэжымам — без ягонага прызнання. Прыкладамі яна называе перамовы амерыканцаў і размову Эмануэля Макрона з Лукашэнкам: «Калі не размаўляеш — не маеш магчымасці». Магчымасці для перамоў, на яе думку, мае і нейтральная Аўстрыя.
Пры гэтым галоўным суразмоўцам Еўропы мусіць быць не Лукашэнка, а беларускае грамадства: «У доўгатэрміновай перспектыве яно важнейшае за Лукашэнку. Вечных дыктатараў не бывае».
Калеснікава нагадала, што ўжо амаль шэсць гадоў беларусы фактычна адрэзаныя ад Еўропы:
«Калі людзі не могуць паехаць у Еўропу, яны едуць у Расію. Яны вучацца ў Расіі, а не ў Еўропе. Расія праводзіць ясную і доўгатэрміновую стратэгію, асабліва ў дачыненні да моладзі і студэнтаў».
Таму Еўропа, застаючыся паслядоўнай у дачыненні да рэжыму, павінна трымаць дзверы адчыненымі для людзей.
«Гэта не падарунак, а інвестыцыя ў еўрапейскую будучыню Беларусі», — падкрэсліла Калеснікава.