Таямніца 400‑гадовай даўніны: у Брытаніі разгаданы код замка з затанулага карабля
Спецыялістам удалося разгадаць код з чатырох літар і адкрыць старадаўні замок, знойдзены на затанулым караблі каля ўзбярэжжа Уэльса. Для гэтага яны выкарысталі сучасныя тэхналогіі сканавання, паведамляе Бі-бі-сі.
Латунны замок, датаваны 1583 годам, быў выяўлены каля ўзбярэжжа Уэльса
Латунны замок, якому каля 400 гадоў, выявіў у 1999 годзе Пітэр Х'юз, займаючыся пошукам металічных прадметаў з дапамогай металашукальніка. Знаходка была зроблена ў пяску паблізу ад Маргама ў Порт-Толбаце.
Замок — частка буйнейшага клада з карабля «Эн Фрэнсіс», які 28 снежня 1583 года трапіў у шторм, вяртаючыся з Іспаніі. Груз судна на працягу стагоддзяў заставаўся пахаваны пад пяском.
Спецыялісты музея выкарысталі камп'ютарную тамаграфію, каб вывучыць унутраны механізм замка, вызначыць правільную камбінацыю літар і разгадваць яго сакрэт.
Пітэр Х'юз з горада Майстег распавёў, што замок стаў адной з сотняў знаходак, зробленых ім за дзесяцігоддзі пошукаў на пляжы Морва.
Замок быў знойдзены побач з калекцыяй іспанскіх сярэбраных манет і дзвюма манетнымі вагамі. Мяркуецца, што ён мог служыць для абароны гэтых прадметаў або замыкаць куфар з каштоўнасцямі, якія не захаваліся да нашых дзён, напрыклад, дакументамі або тканінамі.
«Усё адбылося выпадкова, у выходны дзень. Я шпацыраваў па пляжы з металашукальнікам і натыкнуўся на манету, — распавёў 69‑гадовы Х'юз. — Так пачалася гісторыя, якая расцягнулася на 21 год».
Кодавая камбінацыя складаецца з літар ANCE, а ўнутраны механізм замка нагадвае ключ
Х'юз прызнаўся, што быў «у захапленні», калі спецыялістам Нацыянальнага музея Уэльса Amgueddfa Cymru [гэта сетка з сямі музеяў у розных частках Уэльса. — Рэд.] і Кардыфскага ўніверсітэта ўдалося разгадваць код замка, які ён сам беспаспяхова спрабаваў адкрыць на працягу многіх гадоў.
«Я спрабаваў адкрыць яго каля 20 гадоў. Круціў дыскі, падбіраў патрэбныя камбінацыі, але нічога не атрымлівалася, — распавёў ён. — Аднак дзякуючы сучасным тэхналогіям нам удалося разгадваць нешта накшталт кода да Вінчы. Для мяне гэта ўсё адно што адкрыць Каўчэг Запавета. Я шчаслівы, проста неверагодна рады».
«Разгадаць код было ўсё адно што рашыць галаваломку»
Доктар Дэвід Уільямс, навуковы супрацоўнік інжынернага факультэта Кардыфскага ўніверсітэта, прызнаўся, што адносіўся да задумкі скептычна, калі яго папрасілі паспрабаваць разгадваць сакрэт замка з дапамогай скануючай прылады.
«Задача была няпростая. Наш прыбор не прызначаны для такіх мэтаў», — распавёў ён.
«Гэта мікракамп'ютарная тамаграфія — па сутнасці, такая ж тэхналогія, якую выкарыстоўваюць у бальніцах, толькі для даследавання невялікіх прадметаў», — працягнуў эксперт.
Па словах Уільямса, ён «заўсёды гатовы прыняць выклік» і любіць разгадаваць галаваломкі.
«Мы правялі першае сканаванне, каб зразумець, ці ўдасца наогул нешта разглядзець, і былі нямала здзіўлены, калі ўбачылі літары, — распавёў ён. — Другое сканіраванне прайшло вельмі няўдала, але падчас трэцяга мы паспрабавалі іншы падыход і змаглі вызначыць код. Я быў проста ўражаны тым, што нам сапраўды ўдалося яго разгадваць».
У 2017 годзе Х'юз перадаў калекцыю знойдзеных прадметаў Нацыянальнаму музею Уэльса (Amgueddfa Cymru). У ліпені 2026 года яе выстаўлялі ў Музеі на набярэжнай Суонсі, прычым цэнтральнае месца ў экспазіцыі заняў старажытны замок.
Старшы куратар Алаўстэр Уіліс назваў выяўленне кода, які складаецца з літар ANCE, «неверагодным здарэннем».
«Гэта сапраўды вельмі складаны механізм, бо існуе вялікая колькасць магчымых камбінацый, — патлумачыў ён. — Замок складаецца з чатырох круцільных кольцаў, на кожным з якіх нанесена па шэсць розных літар. Такім чынам, існуе 1296 магчымых камбінацый, прычым літары неабходна правільна сумясціць з дужкай у верхняй частцы замка».
«Дадатковую блытаніну ствараюць літары на канцах замка, якія застаюцца нерухомымі і не маюць дачынення да кода. Такое ўражанне, што іх спецыяльна дабавілі, каб збіць з панталыку патэнцыяльнага зламысніка», — дадаў Уіліс.
Яго калега па Нацыянальнаму музею Уэльса, старшы куратар Шан Айлс, распавяла, што замак захаваўся ў «выдатным стане» і дазваляе лепш уявіць сабе тую эпоху.
«Гэта цудоўны ўзор старажытнага замка, які дагэтуль працуе так жа, як і сотні гадоў таму, — сказала яна. — Паколькі яго знайшлі зусім побач з затануўшым караблём «Эн Фрэнсіс», разам з іншымі прадметамі з гэтай калекцыі, мы можам усталяваць гістарычны кантэкст знаходкі і вельмі дакладна яе датаваць.
Мне даводзілася бачыць іншыя падобныя замкі, але звычайна яны моцна пашкоджаны карозіяй або раскрышаны на асобныя часткі. Гэты ж захаваўся цудоўна.
Замак невялікі, таму, верагодна, ім замыкалі куфар або маленькую скрыню. Мы не ведаем, што ў ёй захоўвалася. І гэта таксама частка гісторыі: некаторыя рэчы мы ніколі не даведаемся. Але зусім відавочна, што для чалавека, які ведаў гэты код, змесціва мела пэўную каштоўнасць».