У Беларусі за апошнія гады ліквідавалі 40 праваслаўных прыходаў
Маштабная хваля юрыдычных чыстак закранула структуры Беларускай праваслаўнай царквы ва ўсіх абласцях краіны. З канца 2023 года дзясяткі рэлігійных грамад афіцыйна пазбавіліся рэгістрацыі або апынуліся ў працэсе прымусовага закрыцця.
Свята-Параскева-Пятніцкая царква ў вёсцы Вялікая Свянціца. Фота: orthos.org
Як вынікае з сабраных даных ініцыятывы «Хрысціянская візія», у перыяд з лістапада 2023 года да 13 лістапада 2026 года ў Беларусі зафіксавана 40 выпадкаў ліквідацыі прыходаў Беларускай праваслаўнай царквы. Аналіз звестак з Адзінага дзяржаўнага рэгістра (АДР) і падатковых баз паказвае, што 34 рэлігійныя абшчыны ўжо канчаткова пазбаўленыя юрыдычнага статусу. Яшчэ шэсць арганізацый на гэты момант праходзяць афіцыйную працэдуру спынення дзейнасці.
Працэс закрыцця закрануў усе рэгіёны краіны без выключэння. Найбольшая колькасць скасаваных грамад прыпадае на Гродзенскую вобласць, дзе юрыдычны статус страцілі дзевяць прыходаў. У Брэсцкай, Мінскай і Магілёўскай абласцях зафіксавана па сем такіх выпадкаў, а ў Віцебскай і Гомельскай — па пяць.
Згодна з выпіскамі з дзяржаўных рэестраў, пад юрыдычны нож трапляюць пераважна невялікія вясковыя грамады. Сярод іх — прыходы ў вёсцы Дзятлавічы Ваўкавыскага раёна, Вялікая Свянціца і Ятвеск Свіслацкага раёна, Зарэчча Рагачоўскага раёна, Шыхаў Жлобінскага раёна, а таксама Паняцічы на Вілейшчыне. Зыходзячы з дакументаў, многія з гэтых рэлігійных грамад атрымалі афіцыйную рэгістрацыю яшчэ ў пачатку 1990‑х гадоў, аднак цяпер мясцовыя выканкамы і падатковыя інспекцыі ініцыявалі іх закрыццё.
Усе шэсць незавершаных працэдур ліквідацыі, якія фіксуюцца цяпер, адносяцца да прыходаў Брэсцкай і Магілёўскай абласцей. Пры гэтым у шэрагу выпадкаў пастановы аб ліквідацыі выносяць не мясцовыя органы ўлады, а судовыя інстанцыі. Так, рашэнне аб спыненні дзейнасці рэлігійнай абшчыны ў вёсцы Нясята Клічаўскага раёна было прынятае Магілёўскім абласным судом 25 чэрвеня 2026 года. Роўна праз месяц, 26 ліпеня 2026 года, гэты ж суд пастанавіў ліквідаваць праваслаўны прыход у вёсцы Цяцерына Круглянскага раёна.
Афіцыйныя падставы і матывіровачныя часткі для вынясення падобных судовых рашэнняў у адкрытых базах даных не публікуюцца. Даследчыкі адзначаюць, што сабраныя звесткі паказваюць выключна дакументальна выяўленыя факты і не з'яўляюцца вычарпальнай статыстыкай аб агульным скарачэнні колькасці структур БПЦ у краіне.